Zach Benitez, sinh viên Mỹ kiêm cây bút về hàng không thương mại, trả 123 USD cho vé hạng phổ thông của Iraq Airways trên chặng Baghdad–Dubai kéo dài khoảng 2 tiếng rưỡi. Chuyến bay cho thấy hãng hàng không quốc doanh này đang bổ sung máy bay mới, trong khi những quan ngại về giám sát an toàn và chất lượng vận hành vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn.
Iraq Airways chưa từng khai thác chuyến bay thương mại đến Mỹ. Nhu cầu hạn chế trên các tuyến Trung Đông là một lý do khiến hành khách Mỹ ít có dịp trải nghiệm hãng; năng lực giám sát an toàn hàng không của Iraq cũng là vấn đề được quan tâm. Từ năm 2015, hãng bị Liên minh châu Âu cấm khai thác các chuyến bay liên quan sau khi cơ quan quản lý nêu những thiếu sót nghiêm trọng về an toàn trong hoạt động và quản trị doanh nghiệp.
Benitez cũng băn khoăn về an toàn trước khi lên máy bay. Vụ tai nạn chết người duy nhất của Iraq Airways xảy ra năm 1986, trong bối cảnh có vụ không tặc. Trong khi đó, cơ quan quản lý hàng không dân dụng Iraq vẫn chưa đạt các tiêu chuẩn giám sát hàng không quốc tế. Việc đội bay được trẻ hóa không đồng nghĩa các vấn đề về vận hành và quản lý đã được khắc phục.
Đội bay được bổ sung Boeing 787 và 737 Max 8
Trái với hình dung về một chiếc máy bay cũ, Benitez bay trên Boeing 787-8 Dreamliner khoảng ba năm tuổi. Iraq Airways nhận hai chiếc 787-8 gần như mới vào năm 2023 và dự kiến bổ sung thêm máy bay đến năm 2027.
Trong những năm gần đây, hãng liên tục thay thế một phần đội bay. Tuổi trung bình của máy bay hiện vào khoảng 11 năm, gần mức của các hãng hàng không lớn trong khu vực như Emirates và Qatar Airways. Iraq Airways cũng từng là một trong những hãng đầu tiên ở Trung Đông khai thác Airbus A220, đồng thời bắt đầu nhận Boeing 737 Max 8 thế hệ mới từ năm 2023.
Tuy vậy, tình trạng khoang khách không hoàn toàn tương xứng với vẻ ngoài và tuổi đời của máy bay. Benitez nhận thấy vết bẩn trên ghế, vụn thức ăn mắc trong khe đệm và túi lưng ghế chưa sạch. Tông màu be và xanh khiến khoang máy bay trông đơn điệu; một số chi tiết cũng chưa cho thấy mức độ chăm sóc thường được kỳ vọng ở máy bay mới chỉ khai thác vài năm.
Đầu tư vốn để mua hoặc thuê máy bay mới có thể cải thiện tuổi đời đội bay, nhưng không tự động nâng chất lượng vệ sinh, quản lý khoang khách hay tiêu chuẩn vận hành. Với một hãng đang trong quá trình tái thiết, các khâu này vẫn đòi hỏi đầu tư và duy trì thường xuyên.
Bồ câu xuất hiện khắp nhà ga Baghdad
Trước chuyến bay của Iraq Airways, Benitez đến Sân bay quốc tế Baghdad trên chuyến bay của Turkish Airlines từ Istanbul. Anh làm visa trực tuyến qua một bên thứ ba với chi phí khoảng 200 USD. Vì không rời sân bay, anh có thời gian ở lại nhà ga.
Điều gây ấn tượng nhất với anh không phải kiến trúc hay cửa hàng, mà là những con bồ câu đi lại khắp khu vực chờ, thậm chí đậu trên nóc camera an ninh. Trong lúc lên máy bay, một con bồ câu đậu lên đầu một hành khách rồi phóng uế; phản ứng của những người xung quanh bình thản hơn Benitez dự đoán.
Hình ảnh này tương phản với cách các hãng hàng không quốc tế thường chú trọng trật tự, vệ sinh và quản lý cơ sở vật chất, đồng thời trở thành một bất ngờ dễ nhận thấy trong chuyến đi.
Chặng bay ngắn vẫn phục vụ bữa nóng
Trải nghiệm trên máy bay lại đem đến một điểm khác biệt. Khác với nhiều chuyến bay nội địa hạng phổ thông của các hãng Mỹ, Iraq Airways phục vụ một bữa ăn nóng trên chặng bay khoảng hai giờ, thay vì chỉ có đồ uống, đồ ăn nhẹ hoặc bánh mì kẹp.
Suất ăn gồm cơm nóng với thịt gà, một phần salad nhỏ và nước. Hành khách có đủ thời gian dùng bữa trước khi máy bay bắt đầu hạ độ cao. Benitez đánh giá bữa ăn ở mức khá tốt.
Các hãng hàng không Mỹ những năm gần đây thường thu hẹp dịch vụ ăn uống trên các chặng ngắn, trong bối cảnh cạnh tranh và áp lực kiểm soát chi phí. Iraq Airways là doanh nghiệp quốc doanh được chính phủ hỗ trợ tài chính, nên cơ cấu chi phí và áp lực thương mại khác với các hãng Mỹ. Đây là một phần lý do dịch vụ ăn nóng vẫn được duy trì trên chuyến bay ngắn.
Khác biệt về suất ăn không đủ để đánh giá toàn diện chất lượng vận hành của hai nhóm hãng. Tuy nhiên, trải nghiệm cho thấy mô hình sở hữu, thị trường khai thác và cách phân bổ chi phí có thể ảnh hưởng trực tiếp đến dịch vụ hành khách nhận được.
Những cuộc trò chuyện ở sân bay tạo bất ngờ
Các cuộc gặp với hành khách địa phương cũng khiến Benitez có trải nghiệm khác dự tính. Khi làm thủ tục, một người đàn ông chủ động hỏi anh đến từ đâu. Do không thường gặp khách Mỹ, hai người trò chuyện gần một giờ về gia đình và những tập quán thời thơ ấu.
Sau đó, tại quầy cà phê, một hành khách khác giúp Benitez giao tiếp và gọi nước đóng chai. Người này cũng kể về việc học tiếng Anh ở trường đại học.
Trước chuyến đi, Benitez lo rằng việc di chuyển ở sân bay Baghdad có thể khó khăn. Bộ Ngoại giao Mỹ hiện đưa ra khuyến cáo cấp độ 4, “Không đi lại”, đối với Iraq; nước này cũng tiếp tục đối mặt với các vấn đề an toàn hàng không và căng thẳng địa chính trị. Trong khoảng thời gian ngắn ở sân bay, anh không chỉ tiếp xúc với cơ sở vật chất và các khâu kiểm tra an ninh mà còn trò chuyện với hành khách địa phương về cuộc sống thường ngày.
Chuyến bay cho thấy những khía cạnh khác nhau của Iraq Airways: hãng đang xây dựng lại đội bay với Boeing 787, Airbus A220 và Boeing 737 Max 8, nhưng tình trạng khoang khách, giám sát an toàn và quản lý vận hành vẫn cần được theo dõi. Máy bay mới, bữa ăn nóng và những cuộc trò chuyện thân thiện góp phần cải thiện trải nghiệm của Benitez, song không xóa bỏ các quan ngại về an toàn mà cơ quan quản lý từng nêu.