Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) đang rà soát cách một số quỹ ETF nắm giữ tài sản số xử lý thuế khi hoàn trả bằng hiện vật. Trong thông báo công bố ngày 28/9, cơ quan này lưu ý rằng một số quỹ có thể chuyển tài sản tăng giá cho các tổ chức giao dịch Phố Wall để hiện thực hóa giá trị mà không ghi nhận khoản lãi trên sổ sách quỹ. Cùng ngày, IRS cũng ra phán quyết bác bỏ việc nhà đầu tư giàu có dùng Điều 351 của Bộ luật Thuế nội địa để đổi cổ phiếu tăng giá lấy chứng chỉ quỹ đa dạng hóa mà không phải ghi nhận thu nhập chịu thuế.
Hai động thái cùng tập trung vào cách áp dụng quy định thuế đối với ETF. Nếu cách xác định thu nhập từ tài sản số thay đổi, tư cách ưu đãi thuế, cấu trúc sản phẩm và nghĩa vụ thuế cuối cùng của nhà đầu tư có thể bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, IRS chưa nêu tên quỹ cụ thể và cũng chưa cho biết mọi ETF tiền mã hóa đều thuộc diện xem xét.
Cơ chế hoàn trả bằng hiện vật trong ETF
Tại Mỹ, nhiều quỹ đầu tư có thể được hưởng chế độ thuế đặc biệt nếu đáp ứng một số điều kiện. Thông thường, ít nhất 90% thu nhập của quỹ phải đến từ cổ tức, lãi và lợi nhuận giao dịch cổ phiếu; khi đủ điều kiện, quỹ thường không phải nộp thuế thu nhập đối với khoản thu nhập liên quan. Lợi nhuận từ tiền mã hóa và hàng hóa không được tính là thu nhập đủ điều kiện. Nếu tỷ trọng các khoản này quá cao, quỹ có nguy cơ mất tư cách hưởng ưu đãi thuế.
IRS cho biết một số ETF có thể dùng cơ chế hoàn trả bằng hiện vật để xử lý tài sản số đã tăng giá. Thay vì bán tài sản và ghi nhận lãi vốn, quỹ chuyển tài sản số cho một tổ chức giao dịch, đơn vị này thực hiện việc hoàn trả hoặc chuyển đổi chứng chỉ quỹ. Nếu giao dịch không được ghi nhận là bán tài sản trên sổ sách quỹ, khoản thu nhập liên quan có thể không được xếp vào nhóm thu nhập bất lợi cho việc đáp ứng điều kiện thuế.
Thông báo nêu rằng diện xem xét có thể bao gồm cả quỹ trực tiếp nắm giữ tài sản số lẫn quỹ nắm giữ thông qua tín thác. James Seyffart, nhà phân tích ngành ETF, nhận định ngôn từ trong thông báo có phạm vi rộng, đề cập đến hoàn trả bằng hiện vật, giao dịch theo Điều 351, chiến lược chênh lệch giá dạng hộp và giao dịch straddle — những cấu trúc có thể được sử dụng để tạo ra hoặc trì hoãn kết quả thuế.
ETF Bitcoin giao ngay chưa chắc là trọng tâm
Thông báo chưa đưa ra danh sách quỹ bị ảnh hưởng. Các sản phẩm Bitcoin giao ngay như iShares Bitcoin Trust của BlackRock có cấu trúc pháp lý và thuế khác. Sản phẩm này được tổ chức dưới dạng tín thác cấp quyền (grantor trust), trong đó đặc tính thuế được chuyển cho cổ đông thay vì xử lý hoàn toàn như một quỹ thông thường.
Nhóm được chú ý trực tiếp hơn hiện gồm các quỹ thông thường nắm giữ tài sản tiền mã hóa hoặc chứng chỉ của các tín thác liên quan. Thông báo lần này không xác định rõ các quỹ nắm giữ những tài sản đó thông qua công ty con ở nước ngoài. Do cấu trúc mỗi sản phẩm khác nhau, chỉ dựa vào nhãn “ETF tiền mã hóa” chưa đủ để xác định quỹ có bị tác động hay không; nhà đầu tư cần xem hồ sơ đăng ký và cách quỹ bố trí thuế.
IRS cũng chưa loại trừ khả năng áp dụng hồi tố. Cơ quan này cho biết hướng dẫn ban hành trong tương lai có thể chỉ áp dụng cho các giao dịch sau đó, hoặc cũng có thể áp dụng với giao dịch đã hoàn tất. Hạn chót để công chúng gửi ý kiến là ngày 28/10; phạm vi chính sách và thời điểm áp dụng vẫn cần được làm rõ trong các văn bản tiếp theo.
IRS bác bỏ cách đổi cổ phiếu theo Điều 351
Phán quyết thuế số 2026-20 được công bố cùng ngày siết chặt thêm một cấu trúc giao dịch ETF khác. Trước đây, một số nhà đầu tư có thể đưa cổ phiếu tăng giá mạnh vào ETF mới thành lập, sau đó quỹ chuyển cổ phiếu cho một tổ chức giao dịch. Cách làm này nhằm đổi lấy danh mục đầu tư đa dạng hơn mà chưa phải ghi nhận ngay lãi vốn.
IRS nay kết luận rằng trong các trường hợp liên quan, việc chuyển cổ phiếu cho tổ chức giao dịch là một giao dịch bán chịu thuế, không phải trao đổi tài sản được miễn thuế theo Điều 351. Eric Balchunas, nhà phân tích ETF, cho rằng phán quyết này có vẻ nhắm vào những cách làm đi chệch mục đích của luật thuế, thay vì phủ nhận toàn bộ cấu trúc ETF.
Kế toán Ed Zollars cũng đã phân tích phán quyết. Với các nhà quản lý quỹ và nhà đầu tư tổ chức, điểm cần theo dõi là IRS sẽ phân định ranh giới giữa hoàn trả bằng hiện vật, tài sản do tín thác nắm giữ và giao dịch theo Điều 351 ra sao, cũng như liệu quy định mới có mở rộng sang các lần chuyển tài sản đã hoàn tất hay không.