Ngoại trưởng Mỹ, ông Marco Rubio, hôm thứ Tư cho biết Mỹ sẽ đánh giá các yêu cầu từ Nga để khôi phục thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen. Trước đó, Moscow tuyên bố “về nguyên tắc” đồng ý với việc đạt được thỏa thuận ngừng bắn với Ukraine thông qua sự hòa giải của Mỹ tại khu vực Biển Đen nhằm đảm bảo việc di chuyển an toàn.
Trước đó, Mỹ đã tiến hành các cuộc đàm phán kéo dài ba ngày với các đoàn đại biểu từ Ukraine và Nga tại Riyadh, Saudi Arabia. Theo tuyên bố từ phía Mỹ, các bên đã đạt được thỏa thuận tại Biển Đen, gồm việc ngừng sử dụng vũ lực và ngăn chặn việc sử dụng tàu thương mại vào mục đích quân sự.
Tuy nhiên, sau khi kết thúc đàm phán, người phát ngôn Điện Kremlin, ông Peskov, nhấn mạnh rằng việc khôi phục "Sáng kiến Biển Đen" phải đáp ứng một số điều kiện, bao gồm dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Ngân hàng Nông nghiệp Nga và các tổ chức tài chính quốc tế khác hoạt động trong lĩnh vực giao thương thực phẩm và phân bón, khôi phục kết nối với hệ thống SWIFT. Đồng thời, yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với dịch vụ tàu cảng và tàu treo cờ Nga, cũng như lệnh trừng phạt đối với việc nhập khẩu máy móc và thiết bị sản xuất nông nghiệp của Nga. Nga khẳng định rõ ràng rằng họ chỉ đồng ý khôi phục Sáng kiến Biển Đen sau khi các lệnh trừng phạt này được dỡ bỏ.
Rubio cho biết: "Sau cuộc nói chuyện với Nga và Ukraine, Nga đã chi tiết các yêu cầu của họ, do đó chúng tôi sẽ tiến hành đánh giá chúng." Ông cũng nhấn mạnh Mỹ sẽ nỗ lực hiểu rõ hơn về lập trường của Nga và đưa nó đến Tổng thống Trump để đưa ra các quyết định tiếp theo.
Mặc dù Mỹ có ý định đáp ứng một số điều kiện của Nga, nhưng vẫn chưa rõ Mỹ sẽ giúp Nga thực hiện những điều kiện tiên quyết này như thế nào, nhất là khi có liên quan đến các lệnh trừng phạt của EU. Rubio cũng đề cập rằng yêu cầu của Nga có liên quan đến một số lệnh trừng phạt của EU.
Ủy ban Châu Âu trong cùng ngày đã tuyên bố rằng việc Nga rút tất cả các lực lượng khỏi Ukraine sẽ là một trong những điều kiện cốt lõi để dỡ bỏ hoặc điều chỉnh các lệnh trừng phạt.
Cuộc đàm phán lần này thực chất là đang thúc đẩy việc khôi phục thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen, còn gọi là Sáng kiến Biển Đen. Cả Nga và Ukraine đều phụ thuộc vào Biển Đen để xuất khẩu hàng hóa. Năm 2022, dưới sự hòa giải của Liên Hợp Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ, bốn bên đã ký kết Sáng kiến Biển Đen nhằm cho phép xuất khẩu an toàn ngũ cốc của Ukraine qua Biển Đen và trong thỏa thuận ba năm, Liên Hợp Quốc giúp thúc đẩy xuất khẩu thực phẩm và phân bón của Nga. Tuy nhiên, thỏa thuận này cuối cùng không được thực hiện khi Nga rời khỏi thỏa thuận vào tháng 7 năm 2023.
Do đó, mặc dù cam kết của Trump có thể giúp giảm bớt sự thiếu tin tưởng giữa các bên, nhưng liệu thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen có thể được khôi phục hoàn toàn hay không vẫn cần thêm nhiều thảo luận và xem xét. Ngoại trưởng Nga Lavrov trước đó cũng cho biết Nga ủng hộ việc khôi phục Sáng kiến Biển Đen nhưng mong muốn tiến hành theo cách dễ dàng được các bên chấp nhận hơn.
