Chính phủ đóng cửa bước sang ngày thứ 12: Nguy cơ sa thải lan rộng
Với việc chính phủ liên bang Mỹ đóng cửa bước sang ngày thứ 12, thế bế tắc chính trị vẫn chưa có dấu hiệu thuyên giảm. Phó Tổng thống JD Vance trong buổi phỏng vấn truyền hình hôm Chủ nhật đã đưa ra cảnh báo rằng, nếu Quốc hội không thể sớm đạt được sự đồng thuận về ngân sách, chính phủ sẽ buộc phải thực hiện các biện pháp sa thải trên quy mô lớn hơn. Ông mô tả tình hình này là “đau đớn và không thể bền vững”.
Hiện tại, đã có hàng trăm ngàn nhân viên liên bang bị buộc nghỉ việc không lương, một số vị trí quan trọng cũng bị tạm thời chuyển đi. Văn phòng Quản lý và Ngân sách Mỹ trong tuyên bố mới nhất cho biết, nếu tình trạng đóng cửa tiếp tục, tuần này sẽ có hơn 4000 nhân viên liên bang chính thức bị sa thải, và phạm vi ảnh hưởng có thể lan tới các lĩnh vực giáo dục, tài chính, y tế, bảo vệ môi trường và các bộ phận cốt lõi khác.
Dịch vụ công cộng rơi vào bế tắc, nhiều cơ quan buộc phải đóng cửa
Với việc nguồn tài trợ của chính phủ cạn kiệt, các cơ quan công cộng đang nhanh chóng rơi vào đình trệ. Viện Smithsonian được hỗ trợ bởi ngân sách liên bang đã tuyên bố đóng cửa tất cả các bảo tàng, trung tâm nghiên cứu và sở thú quốc gia của mình trong tuần này. Động thái này được coi là một sự kiện biểu tượng về ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng đóng cửa đối với các tổ chức văn hóa công cộng.
Trong khi đó, Bộ Giáo dục, Bộ Tài chính và Bộ An ninh Nội địa của Mỹ cũng gửi thông báo cho nhân viên chuẩn bị đối phó với tình huống “đóng cửa dài hạn”. Nhân viên của Cục Bảo vệ Môi trường cho biết họ đã được thông báo rằng, nếu ngân sách không được thông qua, họ sẽ nhận được thông báo sa thải chính thức trong tuần này.
Các tổ chức công đoàn cũng đang thực hiện hành động pháp lý. Liên đoàn nhân viên liên bang Mỹ đã đệ đơn kiện yêu cầu hoãn kế hoạch sa thải của Văn phòng Ngân sách Nhà Trắng, cáo buộc điều này vi phạm luật lao động liên bang và phá hoại quyền lợi của người lao động.
Nhà Trắng nhấn mạnh ưu tiên bảo đảm cho quân đội và dân sinh
Đối diện với sự chỉ trích từ bên ngoài, Phó Tổng thống Vance trong tuyên bố đã nhấn mạnh rằng chính phủ đang nỗ lực đảm bảo tiền lương cho quân nhân được phát đúng hạn, và duy trì sự trợ giúp thực phẩm cơ bản và các chương trình an sinh xã hội cho các gia đình thu nhập thấp. “Chúng tôi đang ưu tiên bảo vệ những nhóm cần sự giúp đỡ nhất,” ông nói, “nhưng sự duy trì này chỉ là tạm thời, trừ khi Quốc hội hành động nhanh chóng.”
Những người nắm rõ thông tin tiết lộ rằng Nhà Trắng đang xem xét sử dụng quỹ khẩn cấp để duy trì hoạt động tối thiểu cho các dự án quốc phòng và thực phẩm, nhưng nếu các biện pháp này được thực hiện dài hạn, sẽ gia tăng nguy cơ thâm hụt ngân sách. Các quan chức nội bộ của Bộ Tài chính cảnh báo rằng nếu tình trạng đóng cửa kéo dài hơn ba tuần, xếp hạng tín nhiệm của Mỹ có thể sẽ đối mặt với áp lực bị hạ mức một lần nữa.
Đàm phán giữa hai đảng rơi vào bế tắc, chỉ trích chính trị gia tăng
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng đóng cửa vẫn là sự đối lập về luật ngân sách. Đảng Dân chủ kiên quyết yêu cầu gia hạn trợ cấp bảo hiểm y tế theo Đạo luật Chăm sóc Y tế giá rẻ, trong khi đảng Cộng hòa từ chối nhượng bộ và khăng khăng phục hồi hoạt động của chính phủ trước khi đàm phán. Quan điểm giữa hai bên về ưu tiên chi tiêu tài chính vẫn rất khác biệt rõ rệt.
Lãnh đạo đảng Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries trong chương trình ngày Chủ nhật đã chỉ trích đảng Cộng hòa “lạm dụng quyền lực chính trị”, cho rằng họ phải chịu trách nhiệm cho hậu quả của việc đóng cửa. Trong khi đó, Chủ tịch Hạ viện của đảng Cộng hòa Mike Johnson đã phản bác rằng đảng Dân chủ “phớt lờ nỗi đau của người dân”, chỉ quan tâm tới trò chơi chính trị.
Các nhà phê bình chính trị nhận định rằng, tình hình hiện tại rất giống với cuộc đóng cửa chính phủ năm 2019, nhưng phạm vi ảnh hưởng rộng hơn. Nếu Quốc hội không thể đạt được thỏa thuận trong tuần tới, nền kinh tế Mỹ có thể sẽ chịu sự trì trệ tăng trưởng rõ rệt trong quý IV.
Niềm tin xã hội bị tổn thương, uy tín chính phủ lại bị thử thách
Với thời gian đóng cửa kéo dài, sự bất mãn trong công chúng càng gia tăng. Khảo sát mới nhất của Trung tâm nghiên cứu Pew cho thấy, gần bảy mươi phần trăm người Mỹ tin rằng Quốc hội “đặt lợi ích đảng phái lên trên lợi ích quốc gia”, mức độ tin tưởng vào chính phủ liên bang đã giảm xuống mức thấp nhất trong gần mười năm qua.
Các nhà phân tích cho rằng, lần đóng cửa này không chỉ là một cuộc tranh chấp tài chính, mà còn là sự thể hiện sự mất cân bằng trong chức năng hệ thống chính trị. Nếu hai đảng tiếp tục chỉ trích lẫn nhau mà không tìm cách thỏa hiệp, uy tín hoạt động của chính phủ và hình ảnh quốc tế sẽ phải chịu thiệt hại lâu dài.
Hiện nay, thị trường dự báo rộng rãi rằng, nếu không có tiến triển đáng kể trong tuần này, Nhà Trắng có thể buộc phải thông qua lệnh hành chính để kích hoạt cơ chế tái hoạt động cho một số cơ quan, nhằm ngăn chặn an ninh công cộng và dịch vụ cơ bản không hoàn toàn rơi vào đình trệ.
Các nhà phân tích chính trị Mỹ chỉ ra rằng: “Bản thân việc đóng cửa không đáng sợ, đáng sợ là người dân bắt đầu quen với sự hỗn loạn chính trị này.” Trong cuộc khủng hoảng tiếp tục mở rộng, sự đối đầu của Washington đang kéo cả đất nước vào tình cảnh tài chính và sự mất niềm tin sâu sắc hơn.
