เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา การเดินทางทางอากาศทั่วสหรัฐฯ หยุดชะงักนานหลายชั่วโมง ขณะที่ไมโครซอฟท์ เจพีมอร์แกน และยูไนเต็ดแอร์ไลน์ก็เผชิญปัญหาระบบขัดข้องในช่วงที่ผ่านมา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงความมั่นคงแห่งมาตุภูมิสหรัฐฯ ตั้งข้อสังเกตในรายการโทรทัศน์ว่า เหตุการณ์เหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับการนำซอฟต์แวร์ AI ใหม่มาใช้ในระบบไอทีขององค์กรต่าง ๆ แต่ยังไม่ได้แสดงหลักฐานสนับสนุนข้อสันนิษฐานดังกล่าว เมื่อยังไม่ทราบต้นตอ จึงยังสรุปไม่ได้ว่าปัญหาเกิดจากการใช้ AI โครงสร้างพื้นฐานเก่าที่ขัดข้อง หรือเป็นเหตุการณ์ที่ไม่เกี่ยวข้องกัน
ยังไม่มีหลักฐานว่า AI เป็นสาเหตุร่วม
รัฐมนตรีระบุว่าข้อสันนิษฐานนี้มาจากบุคคลที่เขาเชื่อว่ามีความรู้ด้านเทคโนโลยี และกล่าวว่าแนวคิดดังกล่าวฟังดูมีเหตุผล อย่างไรก็ตาม เขายอมรับว่ายังไม่แน่ใจ ขณะนี้ยังไม่มีข้อมูลสาธารณะที่ยืนยันว่าเหตุระบบการบินทั่วสหรัฐฯ หยุดชะงักเมื่อสัปดาห์ก่อน และเหตุขัดข้องที่เกิดกับไมโครซอฟท์ เจพีมอร์แกน และยูไนเต็ดแอร์ไลน์ มีสาเหตุเดียวกัน หรือมีซอฟต์แวร์ AI ที่เพิ่งนำมาใช้เป็นปัจจัยร่วม
เขายังกล่าวด้วยว่า สังคมยุคใหม่พึ่งพาเทคโนโลยีมากขึ้น และความซับซ้อนของระบบใหม่อาจทำให้ระบบสำรองเดิมรับมือได้ยากขึ้น สำหรับความเป็นไปได้ที่สหรัฐฯ กำลังถูกโจมตีทางไซเบอร์ เขาประเมินด้วยความเชื่อมั่นราว 98% ว่าไม่น่าจะเป็นการโจมตีทางไซเบอร์ แต่คำประเมินนี้ไม่ได้หมายความว่าทราบสาเหตุที่แท้จริงของการหยุดชะงักหรือปัญหาระบบอื่นแล้ว
สำหรับสายการบิน สถาบันการเงิน และผู้ให้บริการคลาวด์ การระบุต้นตอของปัญหามีผลต่อการกู้คืนระบบ ความต่อเนื่องทางธุรกิจ และการตรวจสอบความเสี่ยง คำอธิบายที่ยังไม่ได้รับการยืนยันจึงใช้แทนผลการตรวจสอบทางเทคนิคไม่ได้
ระบบเก่าและการเชื่อมโยงกันทำให้ตรวจสอบยาก
ความเปราะบางของระบบดิจิทัลไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นในยุค AI ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีเตือนมานานว่าโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลและกายภาพบางส่วนของสหรัฐฯ ขาดการบำรุงรักษา และปัญหาที่ดูเหมือนเกิดขึ้นเฉพาะจุดอาจลุกลามผ่านระบบที่เชื่อมโยงพึ่งพากัน เหตุไฟฟ้าดับครั้งใหญ่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของสหรัฐฯ ในปี 2003 เป็นตัวอย่างที่มักถูกยกขึ้นมา โดยข้อผิดพลาดของซอฟต์แวร์ในรัฐโอไฮโอส่งผลต่อเนื่องจนพื้นที่กว้าง รวมถึงนครนิวยอร์ก ไฟฟ้าดับ
AI เพิ่มความซับซ้อนให้ระบบเหล่านี้อีกชั้นหนึ่ง นักพัฒนายังคงศึกษาว่าโมเดลทำงานอย่างไรและจะควบคุมได้อย่างมีประสิทธิภาพได้อย่างไร เมื่อนำซอฟต์แวร์ใหม่ไปเชื่อมกับระบบไอทีเดิม ปฏิสัมพันธ์ระหว่างระบบอาจคาดการณ์ได้ยากขึ้น อย่างไรก็ดี ความซับซ้อนทางเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียวไม่ได้พิสูจน์ว่า AI เป็นต้นเหตุของบริการหยุดชะงัก การตรวจสอบที่มีข้อมูลรองรับเท่านั้นจึงจะตอบได้ว่าเหตุระบบการบินและปัญหาของแพลตฟอร์มบริษัทต่าง ๆ เกี่ยวข้องกันหรือไม่
แยกข้อเท็จจริงออกจากข้อสันนิษฐาน
เมื่อเกิดเหตุขัดข้องครั้งใหญ่ สื่อและประชาชนย่อมมีเหตุผลที่จะถามถึงสาเหตุ แต่ไม่ควรถือคำอธิบายที่คลุมเครือหลังเกิดเหตุเป็นข้อสรุป ขณะเดียวกัน การรีบโยงทุกครั้งที่บริการสะดุดเข้ากับการโจมตีทางไซเบอร์หรือ AI อาจทำให้ผู้คนวิตกกังวลต่อเนื่อง และลดความสนใจต่อคำเตือนที่มีมูลจริง ในทางกลับกัน หากรอจนความเสี่ยงชัดเจนทั้งหมดก่อนแจ้งเตือน ก็อาจเหลือเวลาเตรียมตัวไม่มาก การสื่อสารจึงควรแยกให้ชัดว่าอะไรยืนยันแล้ว อะไรอยู่ระหว่างตรวจสอบ และอะไรเป็นเพียงข้อสันนิษฐาน
ความสับสนด้านข้อมูลลักษณะเดียวกันยังเกิดบนโซเชียลมีเดีย มีผู้กล่าวว่าวันที่ 17 พฤศจิกายนจะเกิดไฟฟ้าดับทั่วประเทศ แต่ข้อกล่าวอ้างนี้ไม่มีข้อเท็จจริงรองรับ และไม่มีหลักฐานว่าเกิดเหตุไฟฟ้าดับครั้งใหญ่ตามที่เรียกว่า “ไฟดับ 17 พฤศจิกายน” แม้ผู้เผยแพร่จะอ้างว่ากำลังหักล้างข่าวลือ การกล่าวซ้ำถึงข้อมูลที่ยังไม่มีการยืนยันก็อาจทำให้ผู้คนพบเห็นและหลงเชื่อได้มากขึ้น
สำหรับผู้ใช้ทั่วไป ขณะนี้ยังไม่มีแนวทางเฉพาะที่ชัดเจนเพื่อรับมือกับเหตุขัดข้องเหล่านี้ ซึ่งยังไม่ทราบว่ามีความเชื่อมโยงกันหรือไม่ สิ่งที่ควรติดตามคือบริการที่ได้รับผลกระทบกลับมาใช้งานได้หรือยัง ขอบเขตความเสียหายครอบคลุมแค่ไหน และหน่วยงานผู้ให้บริการกับทีมตรวจสอบจะเปิดเผยสาเหตุเมื่อใด สำหรับเหตุระบบการบินหยุดชะงัก รวมถึงปัญหาที่ไมโครซอฟท์ เจพีมอร์แกน และยูไนเต็ดแอร์ไลน์ ยังไม่มีการยืนยันว่า AI มีส่วนเกี่ยวข้อง