Nguồn cung dầu thô tăng nhưng giá dầu chưa hạ nhiệt. Trong báo cáo ngày 9/10, JPMorgan nhận định nút thắt của thị trường đã chuyển từ thiếu dầu thô sang thiếu năng lực vận tải biển. Xuất khẩu từ Trung Đông phục hồi trong khi số tàu chở dầu sẵn có hạn chế, khiến chi phí vận chuyển tăng và nguồn cung bổ sung chưa chắc được chuyển nhanh thành nguồn hàng thực tế cho bên mua.
Xuất khẩu qua eo biển Hormuz tăng, nhưng tàu VLCC vẫn khan hiếm
Trong tháng 9, lượng dầu thô vận chuyển qua eo biển Hormuz đạt 12 triệu thùng/ngày, tăng từ mức 7,5 triệu thùng/ngày trong tháng 7 và tháng 8. Tuy nhiên, xuất khẩu phục hồi vẫn chưa xóa được áp lực lên giá dầu. Các chuyên gia phân tích Natasha Kaneva, Lyuba Savinova và Artem Fakhretdinov của JPMorgan cho rằng vấn đề then chốt hiện nay không nằm ở việc dưới lòng đất hay tại các khu vực sản xuất có đủ dầu hay không, mà là khả năng đưa số dầu đó ra thị trường.
Báo cáo cho biết đến tháng 9, có 766 trong tổng số 923 tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) trên toàn cầu đang được khai thác. Ngoài ra, 124 tàu của Iran gần như không thể tham gia thị trường vận tải biển chính thống do các lệnh trừng phạt của Mỹ. Tình trạng này làm hạn chế vòng quay của đội tàu, trong khi một số hành trình phải kéo dài vì đi đường vòng. Hoạt động chuyển dầu từ tàu này sang tàu khác cũng có thể mất tới 10 ngày.
Nếu không tính lượng dầu thô của Iran, số tàu VLCC cần thiết để vận chuyển dầu từ Trung Đông hiện cao hơn mức trung bình năm 2025 là 35 tàu. Các nhà phân tích tóm lược sự thay đổi của thị trường như sau: tháng 4 chịu tác động của thiếu dầu thô, còn đến tháng 10, chi phí vận chuyển mới là nguồn gây sức ép chính.
Giá thuê VLCC vượt 1,162 triệu USD mỗi ngày
Tình trạng thiếu năng lực vận tải đã thể hiện rõ trên thị trường thuê tàu. Ngày 7/10, một tàu VLCC đi Hàn Quốc được thuê với giá 1,162 triệu USD/ngày. Cước vận chuyển cao làm tăng chi phí đưa dầu từ nơi sản xuất đến các nhà máy lọc dầu. Vì vậy, ngay cả khi xuất khẩu dầu thô tăng, chi phí mà bên mua phải gánh vẫn có thể tiếp tục chịu áp lực.
Đến ngày 9/10, giá dầu Brent ở gần mức 102,77 USD/thùng, còn dầu thô Mỹ khoảng 93,13 USD/thùng. JPMorgan đồng thời cảnh báo chi phí vận tải tăng đang bào mòn lợi nhuận của các nhà lọc dầu. Biên lợi nhuận lọc dầu tại châu Âu đã chuyển sang âm, khiến một số nhà máy có thể phải giảm sản lượng.
Dầu dự trữ được giải phóng có hạ được chi phí thực tế?
Đầu tháng này, Nhóm Bảy nước công nghiệp phát triển (G7) nhất trí giải phóng 100 triệu thùng dầu dự trữ khẩn cấp. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng từng cho rằng eo biển Hormuz không còn là yếu tố chi phối giá xăng. Tuy nhiên, phân tích của JPMorgan cho thấy chính sách tăng nguồn cung vẫn đối mặt với giới hạn thực tế: khi số tàu sẵn có không đủ, việc dầu bổ sung có thể đến đích đúng thời điểm hay không vẫn phụ thuộc vào năng lực vận tải và mức cước.
Do đó, khi đánh giá thị trường dầu thô, ngoài sản lượng, xuất khẩu và tồn kho, năng lực đội tàu và giá cước cũng trở thành những biến số quan trọng. Chừng nào chi phí vận chuyển còn ở mức cao, việc đưa thêm dầu ra thị trường chưa chắc nhanh chóng làm giảm chi phí mua thực tế của bên mua. Với các nhà máy lọc dầu, áp lực cước vận tải cũng có thể tiếp tục ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất.