Mỹ bắt đầu cấm một số mặt hàng Canada nhập khẩu từ 0 giờ 01 phút ngày thứ Ba theo giờ miền Đông. Giá trị lô hàng bị ảnh hưởng ước tính khoảng 967 triệu USD theo số liệu năm 2025, trong đó đồ uống có cồn chiếm 87%; sản phẩm sữa và mô tô cũng nằm trong danh sách. Dù quy mô nhỏ so với kim ngạch thương mại hai chiều hằng năm khoảng 880 tỷ USD, lệnh cấm có thể kéo dài căng thẳng thương mại và làm tăng bất định quanh việc gia hạn Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA).
Đồ uống có cồn chiếm phần lớn danh sách cấm
Phần lớn hàng hóa bị ảnh hưởng là đồ uống có cồn. Jacob Jensen, Giám đốc chính sách thương mại tại tổ chức nghiên cứu American Action Forum, ước tính tổng giá trị hàng nhập khẩu từ Canada thuộc diện cấm vào khoảng 967 triệu USD dựa trên số liệu năm 2025; đồ uống có cồn chiếm khoảng 87%. Trước đó, một số tỉnh bang Canada đã gỡ đồ uống có cồn của Mỹ khỏi các cửa hàng để đáp trả thuế quan của Washington.
Lệnh cấm cũng áp dụng với sản phẩm sữa, trong đó có các phụ phẩm chế biến như whey. Hai nước lâu nay bất đồng về thương mại sữa: Canada áp thuế cao với lượng sữa nhập khẩu vượt hạn ngạch nhằm bảo vệ nhà sản xuất trong nước, còn Mỹ cho rằng Canada hạn chế sản phẩm sữa của Mỹ tiếp cận thị trường.
Mô tô cũng nằm trong danh sách. BRP, doanh nghiệp có trụ sở tại Quebec, xác nhận các mẫu mô tô ba bánh Can-Am Spyder và Canyon sẽ không thể được nhập khẩu vào Mỹ. Công ty cho biết phần lớn sản lượng và lô hàng của mùa này đã hoàn tất, nên tác động có thể chỉ bộc lộ từ năm sau.
Thuế quan hiện hành đã gây sức ép lên hàng nhập khẩu
Patrick Childress, luật sư thương mại từng làm việc cho chính phủ Mỹ, cho biết các mặt hàng liên quan vốn đã chịu thuế quan của Mỹ. Với nhiều sản phẩm, mức thuế 50% khiến việc nhập khẩu từ Canada khó còn hiệu quả về mặt kinh tế. Vì vậy, tác động kinh tế tăng thêm từ lệnh cấm có thể không lớn, nhưng biện pháp này không giúp giảm căng thẳng giữa hai nước.
Tranh chấp leo thang trong mùa hè, khi Mỹ viện dẫn một đạo luật có từ thời Đại suy thoái để áp thuế 50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng nhập khẩu Canada. Washington cho rằng Canada phân biệt đối xử với doanh nghiệp Mỹ trong các lĩnh vực sữa, ô tô và đồ uống có cồn. Canada đáp trả bằng thuế 15%, 25% hoặc 50% đối với hàng Mỹ, với giá trị tương ứng các biện pháp của Mỹ. Sau đó, Washington quyết định cấm nhập khẩu một số mặt hàng Canada; lệnh có hiệu lực lúc 0 giờ 01 phút ngày thứ Ba theo giờ miền Đông.
Jensen nhận định lệnh cấm đẩy xung đột thương mại lên thêm một nấc và Canada có thể đưa ra biện pháp đáp trả mới. Ông dự đoán các nhà xuất khẩu Canada và nhà nhập khẩu Mỹ chịu ảnh hưởng sẽ gây sức ép để quan chức thương mại hai bên tìm giải pháp. Childress cho rằng bế tắc có thể kéo dài nhiều tháng; thuế quan và lệnh cấm hiện tại có thể chưa tạo ra cú sốc kinh tế đủ lớn để buộc một bên lập tức trở lại bàn đàm phán.
Bất định quanh việc gia hạn USMCA tăng lên
Căng thẳng giữa Mỹ và Canada cũng phủ bóng lên việc gia hạn USMCA, hiệp định cho phép hàng hóa Bắc Mỹ lưu thông qua biên giới mà phần lớn không chịu thuế. Các biện pháp thuế quan mà chính phủ Mỹ gần đây đưa ra khiến doanh nghiệp thêm lo ngại về tính ổn định của các quy tắc thương mại trong khu vực.
Thủ tướng Canada Mark Carney từng nói việc tiếp cận thị trường Mỹ giờ đây “có cái giá của nó”, đồng thời đặt mục tiêu tăng gấp đôi giá trị thương mại của Canada với các thị trường ngoài Mỹ trong 10 năm tới. Năm ngoái, Mỹ chiếm hơn 70% tổng kim ngạch xuất khẩu của Canada. Chính phủ Carney cũng tìm cách mở rộng quan hệ với các đối tác khác: Canada đang thúc đẩy trở thành thành viên liên kết đầu tiên của Liên minh châu Âu và cho biết đàm phán thương mại với Ấn Độ đang tiến triển tốt, với mục tiêu hoàn tất trước hội nghị thượng đỉnh G20 vào giữa tháng 12.
Trong năm nay, Canada cũng đạt thỏa thuận với Trung Quốc, cho phép một lượng xe điện Trung Quốc nhất định vào thị trường Canada với thuế suất giảm đáng kể, đổi lại Trung Quốc hạ thuế đối với hạt cải dầu Canada. Gabriel Brunet, người phát ngôn của Bộ trưởng Thương mại Canada Dominic LeBlanc, cho biết chính phủ sẽ ưu tiên bảo vệ người lao động, nông dân, các gia đình và doanh nghiệp Canada, đồng thời tiếp tục thúc đẩy phát triển trong nước và đa dạng hóa đối tác thương mại.
Hôm thứ Hai, Tổng thống Mỹ nói ông cho rằng Canada cuối cùng sẽ tìm cách đạt thỏa thuận và nhấn mạnh thỏa thuận đó cần công bằng. Giá trị hàng hóa thuộc diện cấm không lớn so với tổng thương mại thường niên giữa hai nước, nhưng các doanh nghiệp đồ uống có cồn, sữa và mô tô đang đối mặt với những hạn chế rõ ràng hơn về khả năng tiếp cận thị trường. Cách hai bên xử lý các biện pháp trả đũa và việc gia hạn USMCA sẽ quyết định mức độ bất định thương mại có tiếp tục gia tăng hay không.