Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết chính quyền Tổng thống Donald Trump đang cho phép một số tàu chở dầu bị trừng phạt tham gia quy trình để khôi phục hoạt động vận chuyển dầu thô hợp pháp sau khi hoàn tất các bước xử lý cần thiết. Một số nhà đầu tư đã đưa ra phương án mua lại các tàu đang bị đình trệ, sửa chữa chúng và sử dụng để vận chuyển dầu thô không thuộc diện trừng phạt. Nếu được triển khai, cơ chế này có thể tác động đến nguồn cung tàu chở dầu toàn cầu, các tuyến vận chuyển dầu bị hạn chế và cách thị trường năng lượng đánh giá rủi ro nguồn cung.
Ông Wright đưa ra phát biểu tại một sự kiện của Citadel Securities ở New York ngày 19/10. Trong phần trình bày công khai, ông không nêu rõ tiêu chí phê duyệt, phạm vi tàu đủ điều kiện hay các bước kiểm tra mà từng tàu phải hoàn tất. Hiện cũng chưa rõ có bao nhiêu tàu đã bước vào giai đoạn nộp hồ sơ, cải tạo hoặc vận hành trở lại.
Khoảng 1.600 tàu thuộc “đội tàu bóng tối”
Ông Wright ước tính thế giới hiện có khoảng 1.600 tàu chở dầu bị trừng phạt, thường được xếp vào nhóm “đội tàu bóng tối”. Các tàu này trong thời gian dài đảm nhận việc vận chuyển dầu thô bị hạn chế. Một số đang nằm không, trong khi những tàu khác gặp khó khăn khi quay lại hệ thống vận tải thông thường do các vấn đề liên quan đến lệnh trừng phạt, bảo hiểm và quyền tiếp cận cảng.
Nếu các tàu bị trừng phạt có thể chuyển sang vận chuyển dầu thô không bị trừng phạt thông qua một quy trình chính thức, số tàu sẵn sàng phục vụ thị trường có thể tăng lên. Chủ tàu và nhà đầu tư cũng có thể đánh giá lại giá trị của những tài sản đang bị đình trệ. Tuy nhiên, khả năng khai thác trở lại còn phụ thuộc vào tình trạng kỹ thuật, chi phí sửa chữa, phương án bảo hiểm, yêu cầu của quốc gia treo cờ tàu, cũng như hoạt động kiểm tra tuân thủ của cảng và các đối tác giao dịch.
Tàu được cải tạo vẫn chịu giới hạn về vận hành và tuân thủ
Phương án được các nhà đầu tư đưa ra gồm mua tàu chở dầu đang bỏ không, tiến hành đại tu rồi đưa vào vận chuyển dầu thô không bị trừng phạt. Vì vậy, giao dịch không chỉ liên quan đến giá trị tài sản tàu mà còn bao gồm chi phí bảo dưỡng thân tàu, bố trí thuyền viên, mua bảo hiểm và tổ chức tuyến vận tải. Ngay cả khi hoàn tất cải tạo kỹ thuật, khả năng tiếp cận dịch vụ hàng hải quốc tế và được các đối tác thương mại chấp nhận vẫn có thể quyết định việc tàu có thực sự hoạt động hay không.
Đối với thị trường dầu thô, tình trạng nguồn cung tàu chở dầu ảnh hưởng đến chi phí vận chuyển giữa các khu vực và cách thức tổ chức giao dịch giao ngay. Nếu nhiều tàu quay lại thị trường, tình trạng thiếu công suất trên một số tuyến có thể giảm bớt. Tuy nhiên, khi giấy phép cụ thể, tiêu chuẩn quản lý và phạm vi thực thi chưa được làm rõ, thị trường vẫn khó đánh giá cơ chế này có thể giải phóng bao nhiêu công suất vận tải thực tế.
Tính đến nay, thông tin công khai mới cho thấy Mỹ cho phép các tàu liên quan khởi động quy trình chuyển sang vận chuyển hợp pháp. Chưa có danh sách tàu được phê duyệt, quy mô xử lý hay thời hạn cụ thể được công bố. Nhà đầu tư và thị trường vận tải biển sẽ cần theo dõi các văn bản cấp phép tiếp theo, thay đổi trong đăng ký tàu, cũng như việc bảo hiểm và dịch vụ cảng có được khôi phục hay không.