Ukraine cho biết tối thứ Ba, Starlink đã áp giới hạn tốc độ 100 dặm/giờ, tương đương khoảng 160 km/giờ, đối với một số kết nối. Các phương tiện vượt ngưỡng này sẽ mất kết nối mạng, gây ảnh hưởng đến nhiệm vụ trên chiến trường. Elon Musk sau đó nói rằng mọi giới hạn về tốc độ và mục đích sử dụng của dịch vụ quân sự Starshield do quân đội Mỹ quyết định và cuối cùng phải được Tổng thống Mỹ phê chuẩn. Chính phủ Mỹ chưa đưa ra phản hồi. Tranh cãi cho thấy mức độ phụ thuộc của liên lạc quân sự Ukraine vào mạng vệ tinh thương mại, đồng thời đặt ra câu hỏi về quyền kiểm soát dịch vụ và ranh giới giữa mục đích thương mại, phòng thủ và tác chiến.
Giới hạn tốc độ từng ảnh hưởng nhiệm vụ của Ukraine
Starlink do SpaceX, công ty của Elon Musk, vận hành. Ukraine sử dụng mạng này để hỗ trợ các nhiệm vụ bằng máy bay không người lái và duy trì liên lạc phục vụ phòng không. Các quan chức Ukraine cho biết tối thứ Ba, một giới hạn tốc độ xuất hiện đột ngột đã gây gián đoạn hoạt động trên chiến trường. Theo ngưỡng được áp dụng, các phương tiện di chuyển với tốc độ trên 100 dặm/giờ, khoảng 160 km/giờ, không thể duy trì kết nối với mạng.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kêu gọi khôi phục kết nối và nói rằng ông hy vọng đây chỉ là một sai sót hoặc sự cố kỹ thuật nghiêm trọng. Tối thứ Tư, cựu Bộ trưởng Chuyển đổi số Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết dịch vụ đã được khôi phục một phần, nhưng việc dỡ bỏ hoàn toàn giới hạn tốc độ của Starshield vẫn rất quan trọng đối với năng lực phòng thủ của Ukraine. Trên mạng xã hội X, ông cảm ơn Musk và đề nghị tỷ phú này tiếp tục hỗ trợ.
Musk nói Starshield do chính phủ Mỹ kiểm soát
Trả lời Fedorov trên X, Musk cho biết hệ thống Starshield thuộc sở hữu và chịu sự kiểm soát của chính phủ Mỹ. Theo ông, mọi giới hạn về tốc độ hoặc mục đích sử dụng đều do quân đội Mỹ quyết định và cuối cùng do Tổng thống Mỹ phê chuẩn. Musk cũng nói Starlink được cung cấp cho các hoạt động dân sự hoặc phòng thủ, không nên được sử dụng cho các chiến dịch quân sự mang tính tấn công, bởi một công ty thương mại tham gia vào những hoạt động như vậy là không phù hợp.
Dù cùng do SpaceX cung cấp, Starlink và Starshield có định hướng khác nhau. Starlink cung cấp dịch vụ truy cập internet thông qua các vệ tinh ở quỹ đạo thấp, đặc biệt tại những khu vực hẻo lánh. Starshield hướng đến khách hàng chính phủ và quân sự. Phát biểu của Musk quy trách nhiệm quyết định giới hạn dịch vụ cho chính phủ Mỹ, nhưng chưa có thông tin công khai về bên đề xuất giới hạn lần này, lý do áp dụng hay mức độ khôi phục dịch vụ sau đó.
Giới hạn xuất hiện trong lúc Ukraine hứng đợt tấn công mới
Các giới hạn được áp dụng trong thời điểm Nga tiến hành một đợt tấn công nhằm vào Ukraine khiến nhiều người thiệt mạng. Quan chức Ukraine cho biết có người thiệt mạng tại Kyiv, trong khi các cơ sở liên lạc quân sự và năng lượng cũng bị đánh trúng. Ít nhất 600.000 người trên khắp Ukraine mất điện. Một số cư dân nói họ không nhận được cảnh báo trước khi máy bay không người lái tấn công.
Serhii Beskrestnov, cố vấn của ông Zelensky, viết trên Telegram vào đầu ngày thứ Tư rằng thay đổi này khó có thể chỉ là một sự trùng hợp và cho rằng nó có thể liên quan đến tình hình chính trị hiện tại. Tuy nhiên, Ukraine chưa công bố bằng chứng cho thấy giới hạn tốc độ có liên hệ trực tiếp với những thay đổi trong quan hệ Mỹ - Ukraine. Chính phủ Mỹ cũng chưa phản hồi về vấn đề này.
Quan hệ Mỹ - Ukraine vẫn còn nhiều điểm chưa rõ
Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây bày tỏ không hài lòng trước việc Ukraine tiếp tục tấn công các cơ sở năng lượng của Nga. Ông Zelensky từng nói Washington đe dọa hạn chế chia sẻ thông tin tình báo để yêu cầu Kyiv chấp nhận đề xuất ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng của ông Trump. Tuy nhiên, ông Trump phủ nhận đã đưa ra lời đe dọa này vào thứ Ba.
Trong chuyến thăm London vào thứ Tư, ông Zelensky đề cập thỏa thuận giữa Mỹ và Nga về việc nhập khẩu 300.000 tấn dầu diesel của Nga. Ông nói mình thực sự cảm thấy bị phản bội, nhưng vấn đề không chỉ dừng ở cảm xúc cá nhân. Mối liên hệ giữa thỏa thuận nói trên, đề xuất ngừng bắn đối với các cơ sở năng lượng và tranh cãi về chia sẻ thông tin tình báo với giới hạn liên lạc lần này vẫn chưa được xác định. Với Ukraine, khả năng duy trì kết nối Starlink và bên có quyền đặt ra các giới hạn đối với mục đích quân sự của dịch vụ tiếp tục là những vấn đề trực tiếp ảnh hưởng đến liên lạc trên chiến trường.