Việc phong tỏa eo biển Hormuz đã nhanh chóng tạo ra những làn sóng xung kích lan rộng trên toàn cầu, đặc biệt đối với Nhật Bản, nơi mà nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào năng lượng từ Trung Đông. Thị trường tài chính của Nhật Bản đang phải đối mặt với áp lực chưa từng có. Chính phủ Nhật Bản đã đưa ra cảnh báo, yêu cầu các tàu Nhật tránh đi vào vịnh Ba Tư, thậm chí chỉ định các tàu đang ở trong vịnh tìm kiếm nơi neo đậu an toàn. Động thái này phản ánh sự mong manh của chuỗi vận chuyển năng lượng toàn cầu và những ảnh hưởng sâu rộng có thể đối với nền kinh tế Nhật Bản.
Thị trường chứng khoán giảm mạnh, niềm tin nhà đầu tư bị suy yếu
Một trong những phản ứng trực tiếp của việc phong tỏa eo biển là sự sụt giảm mạnh của thị trường chứng khoán Tokyo. Ngày 3 tháng 3, các chỉ số chính của thị trường chứng khoán Tokyo đều giảm hơn 3%, mức giảm trong ngày lớn nhất kể từ đầu năm 2026. Tất cả 33 ngành phân khúc trên Sàn giao dịch Tokyo đều giảm, trong đó cổ phiếu ngân hàng và hàng không đặc biệt yếu kém. Tập đoàn Citi đã nhanh chóng hạ xếp hạng cổ phiếu Nhật Bản, chỉ ra rằng việc tăng giá dầu thường gây ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường chứng khoán Nhật.
Sự mong manh của kinh tế Nhật lộ rõ, giá dầu tăng trở thành mối đe dọa chính
Theo phân tích của ông Ngô Anh Kiệt, nghiên cứu viên tại Trung tâm Nghiên cứu Nhật Bản Đại học Kinh tế Ngoại thương, việc phong tỏa eo biển Hormuz sẽ đặt nền kinh tế Nhật Bản trước những thách thức dài hạn. Khoảng 90% lượng dầu thô Nhật Bản nhập khẩu phụ thuộc vào Trung Đông, và eo biển Hormuz là một trong những tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới. Nếu tuyến đường này bị phong tỏa trong thời gian dài, giá dầu leo thang sẽ có tác động sâu rộng đến kinh tế Nhật Bản, với dự đoán giá dầu WTI có thể tăng đến 140 USD mỗi thùng, khiến giá dầu Nhật Bản tăng hơn 1%. Nghiêm trọng hơn, nếu tình hình tiếp tục xấu đi, GDP của Nhật Bản dự kiến sẽ giảm tới 0,65%, thậm chí có thể đối mặt với suy thoái kinh tế.
Với tính toán của nhà kinh tế tại Viện Nghiên cứu Tổng hợp Nomura - ông Kiuchi Nobuyuki, giá dầu mỗi khi tăng 10 USD sẽ làm chi phí nhập khẩu dầu thô của Nhật tăng thêm khoảng 1,3 nghìn tỷ Yên. Tác động rộng hơn có thể lan sang lĩnh vực nông nghiệp, ngư nghiệp và thực phẩm, đẩy chi phí sinh hoạt lên cao hơn và làm giảm niềm tin tiêu dùng của người dân Nhật.
Thị trường tài chính chao đảo, cổ phiếu ngân hàng và hàng không giảm mạnh
Ngoài ra, thị trường tài chính Nhật Bản cũng bị ảnh hưởng, cổ phiếu ngân hàng có sự sụt giảm đáng kể. Ngày 2, chỉ số của ngành ngân hàng Nhật giảm 6,3%, mức giảm trong ngày lớn nhất kể từ tháng 4 năm ngoái. Nhà quản lý quỹ cấp cao của Shinkin Asset Management - ông Fujiwara Naoki phân tích, nhà đầu tư có thể chuyển sang các tài sản an toàn, dẫn đến lợi suất trái phiếu quốc gia dài hạn của Nhật giảm, tạo thêm áp lực lên cổ phiếu ngân hàng.
Cổ phiếu hàng không cũng không tránh khỏi suy giảm. Ngày 3, giá cổ phiếu của Hàng không Nhật Bản giảm hơn 7%, All Nippon Airways giảm hơn 3,5%. Các nhà phân tích chỉ ra rằng, áp lực kép từ tình hình chiến tranh và giá dầu leo thang sẽ giới hạn nhu cầu ngành hàng không, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của các công ty hàng không.
Yên Nhật mất giá làm tăng áp lực nhập khẩu, chi phí sinh hoạt của người dân tăng cao
Sự biến động mạnh của tỷ giá Yên Nhật cũng đã thêm phần bất ổn cho kinh tế Nhật Bản. Ngày 3, tỷ giá Yên Nhật lần đầu tiên kể từ đầu tháng 2 đã giảm xuống ngưỡng 157 Yên đổi 1 USD, đẩy chi phí nhập khẩu lên cao hơn. Trong bối cảnh áp lực kinh tế đa tầng này, chính phủ Nhật vẫn tiếp tục thúc đẩy mở rộng khả năng phòng vệ. Ngày 3, Thủ tướng Nhật Bản Suga Sanae cho biết sẽ đẩy nhanh việc củng cố năng lực phòng vệ. Bộ trưởng Quốc phòng Koizumi Shinjiro cũng tuyên bố kế hoạch xây dựng "hệ thống khiến đối phương từ bỏ ý định tấn công". Tuy nhiên, các nhà phân tích lo ngại rằng, nguồn lực tài chính sẽ bị dồn vào lĩnh vực quốc phòng có thể làm giảm đầu tư vào đời sống và kinh tế, kéo tụt sự phục hồi kinh tế.
