Hệ thống chống máy bay không người lái (UAV) Merops do Mỹ sản xuất đang được thêm nhiều nước NATO quan tâm sau khi được triển khai tại Ukraine và hạ hàng nghìn UAV của Nga. Một quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết ít nhất sáu quốc gia đã mua hoặc đang tiến hành mua hệ thống này, phần lớn nằm ở sườn phía đông NATO. Nhu cầu đối với loại thiết bị đánh chặn chi phí thấp phản ánh nỗ lực của các đồng minh nhằm giảm phụ thuộc vào máy bay chiến đấu và tên lửa đắt tiền khi xử lý các vụ UAV xâm nhập.
Ít nhất sáu nước đã mua hoặc đàm phán mua Merops
Merops được sản xuất bởi công ty quốc phòng Mỹ Perennial Autonomy. Một người am hiểu hoạt động của doanh nghiệp cho biết các nước ở sườn phía đông NATO đang thể hiện sự quan tâm rõ rệt đối với hệ thống này. Vào tháng 11/2025, số quốc gia NATO được biết đang vận hành Merops là ba nước. Con số ít nhất sáu nước được công bố hiện nay cho thấy phạm vi mua sắm đã mở rộng.
Ba Lan và Romania đã mua và triển khai Merops sau khi UAV Nga xâm nhập không phận NATO vào tháng 9/2025. Lithuania cho biết vào tháng 4 năm nay rằng nước này dự định mua một số hệ thống để thử nghiệm. Quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ cũng cho biết các đồng minh ở sườn phía đông đang mua thêm những công nghệ chống UAV khác ngoài Merops, nhưng không nêu cụ thể tên hệ thống.
Đạn đánh chặn giá khoảng 15.000 USD, hoạt động trong môi trường gây nhiễu
Hệ thống Merops gồm radar, bệ phóng, trạm điều khiển mặt đất và các thiết bị đánh chặn. Mỗi thiết bị đánh chặn có giá khoảng 15.000 USD và đạt tốc độ hơn 175 dặm/giờ. Hệ thống sử dụng trí tuệ nhân tạo để dẫn đường trong điều kiện bị tác chiến điện tử gây nhiễu mạnh, vốn phổ biến tại chiến trường Ukraine.
Thiết bị có thể được phóng từ nhiều vị trí, trong đó có thùng xe bán tải. Nó tiêu diệt mục tiêu bằng cách va chạm trực tiếp hoặc phát nổ ở gần mục tiêu. Toàn bộ hệ thống chỉ cần một số ít nhân sự vận hành, trong khi việc đào tạo có thể hoàn tất trong vài ngày. Ukraine là nơi Merops được triển khai đầu tiên; tại đây, hệ thống đã hạ hàng nghìn UAV Nga, trong đó có các UAV tấn công mang vũ khí.
Quân đội Mỹ triển khai Merops ở Trung Đông
Lục quân Mỹ là một trong những lực lượng sử dụng Merops sớm nhất và đã đưa hệ thống này tới Trung Đông khi chiến tranh với Iran bắt đầu. Bộ trưởng Lục quân khi đó, ông Dan Driscoll, cho biết hồi đầu năm rằng lực lượng này đã mua hàng nghìn thiết bị đánh chặn. Sau đó, nhân sự Mỹ tại khu vực đã sử dụng hệ thống để hạ ít nhất một UAV của Iran.
Với giá khoảng 15.000 USD mỗi thiết bị, Merops rẻ hơn nhiều hệ thống chống UAV khác trong kho vũ khí của quân đội Mỹ. Một mục tiêu thiết kế của hệ thống là đánh chặn các UAV có giá trị khoảng gấp đôi chi phí đánh chặn, đồng thời giúp các lực lượng dành tên lửa cao cấp cho những mối đe dọa phức tạp hơn. Tuy nhiên, chi phí đánh chặn thực tế còn phụ thuộc vào việc triển khai, bảo trì và các thiết bị hỗ trợ; những thông tin hiện có chưa cho biết giá mua trọn gói của toàn hệ thống.
Sườn đông NATO cần mạng lưới phòng không nhiều lớp
Trong những tháng gần đây, các vụ xâm phạm không phận tại sườn phía đông NATO gia tăng. Các quan chức phương Tây nhiều lần quy trách nhiệm cho Nga trong những vụ UAV đi vào không phận các nước đồng minh. Một số vụ việc đã khiến các nước phải điều máy bay chiến đấu đắt tiền để ứng phó.
Việc dùng máy bay có người lái và tên lửa không đối không để truy đuổi UAV giá rẻ tạo ra sự chênh lệch lớn về chi phí. Vì vậy, các nước NATO đang tìm kiếm những phương án đánh chặn tiết kiệm hơn. Sườn phía đông NATO trải dài từ khu vực Baltic tới Biển Đen.
Các biện pháp tăng cường phòng vệ của đồng minh còn bao gồm triển khai cảm biến, radar và nhiều công nghệ khác. Trung tá Lục quân Adam Scheller, người phát ngôn của Lực lượng Đặc nhiệm 401 liên ngành thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ, cho biết đơn vị này hỗ trợ các đồng minh và đối tác nhanh chóng tiếp cận công nghệ cần thiết để đối phó với mối đe dọa từ UAV.
Scheller nhấn mạnh rằng không có một giải pháp duy nhất cho phòng thủ chống UAV. Một hệ thống hoàn chỉnh cần kết hợp radar chủ động và thụ động, thiết bị camera, cùng các biện pháp chế áp điện tử và tiêu diệt vật lý. Việc ngày càng nhiều quốc gia mua Merops cho thấy quy mô triển khai hệ thống đang tăng, nhưng các đồng minh vẫn tiếp tục mua những thiết bị khác. Điều này cho thấy phòng thủ chống UAV phụ thuộc vào sự phối hợp của nhiều lớp công nghệ, thay vì chỉ dựa vào một loại thiết bị đánh chặn.