Khi cha mắc chứng sa sút trí tuệ liên tục mua lại những món hàng đã đặt, Hanna Miller cùng người bạn Nikki Elbaz phát triển ShieldCart, công cụ đưa người dùng đến một trang thanh toán mô phỏng thay vì xử lý giao dịch thật. Giải pháp này giúp gia đình hạn chế chi tiêu không cần thiết mà vẫn giữ cho ông cảm giác được tự mua sắm và tặng quà.
Cha của Miller từng có bằng tiến sĩ toán sinh học, làm việc lâu năm trong ngành dược phẩm và sống ở nhiều nước. Ông vốn hào phóng, thường mang đầy hành lý quà tặng đến thăm các cháu. Nhưng khi bệnh tiến triển, ông không còn nhớ mình đã đặt hàng chỉ vài giờ trước đó. Những đơn hàng lặp lại từ thực phẩm đến đồ chơi và quà tặng dần gây áp lực lên khoản thu nhập vốn chỉ đủ trang trải tiền thuê nhà và chi phí sinh hoạt cơ bản.
Đơn hàng lặp lại gây áp lực lên thu nhập cố định
Miller cho biết cha cô thường xuyên đặt mua thực phẩm, khiến chi tiêu trực tuyến vượt quá khả năng của khoản trợ cấp an sinh xã hội và lương hưu hạn chế. Phần lớn số tiền này đã dành cho tiền thuê nhà cùng các nhu cầu thiết yếu, nên không thể liên tục bù đắp cho những đơn hàng phát sinh.
Chị gái Miller, người chăm sóc cha và có giấy ủy quyền, từng cùng cô tìm cách kiểm soát chi tiêu bằng cách hủy đơn, đổi thẻ tín dụng rồi chuyển sang thẻ ghi nợ. Tuy nhiên, những biện pháp đó khiến ông bất an và dẫn đến nhiều lần tranh cãi. Miller lo rằng trong lúc bảo vệ tài chính của cha, cô đang xâm phạm quyền riêng tư và lấy đi khả năng tự quyết định cũng như tặng quà của ông.
“Tôi cứ tự hỏi liệu mình có thực sự có quyền quyết định những việc này thay ông hay không”, Miller nói.
ShieldCart thay giao dịch thật bằng trang thanh toán mô phỏng
Miller từng sử dụng ChatGPT nhưng không nghĩ mình có thể tự xây dựng một sản phẩm ngăn các đơn hàng không cần thiết. Cô hợp tác với Elbaz, người có nền tảng kỹ thuật, để phát triển ShieldCart.
Dịch vụ hiển thị một trang thanh toán mô phỏng ở bước cuối trên các trang mua sắm. Người dùng có thể nghĩ rằng đơn hàng đang được xác nhận, nhưng giao dịch thực tế không diễn ra. Miller từng nói với cha rằng đây là ứng dụng thanh toán an toàn có AI kiểm tra xem đơn hàng có vấn đề hay không. Cách làm này giúp ông vẫn chọn và mua quà, nhưng không phát sinh khoản chi thật sau mỗi lần thao tác.
Theo Miller, trong những tháng cuối đời của cha, hệ thống giúp gia đình tiết kiệm hàng nghìn USD trong vòng một năm và giảm những mâu thuẫn trước đây do phải hủy đơn hoặc hạn chế phương thức thanh toán. Elbaz cho biết ShieldCart giúp ông cảm thấy mình vẫn có thể tự do tặng quà.
Dù vậy, Miller vẫn trăn trở về khía cạnh đạo đức: cô không chỉ thỉnh thoảng hủy đơn mà để cha sử dụng một quy trình thanh toán có yếu tố đánh lạc hướng mà ông không biết. Cô đã hỏi ý kiến giáo sĩ Do Thái của mình. Vị này so sánh cách làm đó với một ca phẫu thuật cứu người khi bệnh nhân bất tỉnh, nhấn mạnh mục tiêu là bảo vệ lợi ích của người bệnh.
Miller cho rằng ShieldCart không nhằm công khai tuyên bố con cái sẽ tiếp quản cuộc sống của cha mẹ. Khi phải can thiệp, công cụ cố gắng tránh để người lớn tuổi cảm thấy mình bị tước bỏ bản sắc và phẩm giá. Theo cô, cha không phải đối diện trực tiếp với thông điệp “cha không còn được tự quyết, giờ con sẽ chịu trách nhiệm”.
Người chăm sóc có thể chặn trang web hoặc tạm giữ đơn
ShieldCart được phát triển bằng Claude Code. Sản phẩm hiện gồm tiện ích mở rộng Chrome cài trên máy tính của người lớn tuổi và ứng dụng máy tính để người chăm sóc theo dõi hoạt động mua sắm. Người chăm sóc có thể chặn những trang cụ thể theo cách tương tự tính năng kiểm soát của phụ huynh. Trong trường hợp của cha Miller, gia đình đã chặn các trang web về tiền mã hóa.
Ứng dụng không thu thập đầy đủ thông tin thẻ tín dụng; người dùng chỉ cần nhập bốn số cuối để hệ thống tạo trang xác nhận gần giống quy trình mua hàng thông thường. Tùy thiết lập, đơn hàng có thể bị chặn hoàn toàn, tạm dừng hoặc được xử lý trước rồi chuyển cho người chăm sóc xem xét.
Thiết kế này khiến ShieldCart không chỉ là một công cụ thanh toán, mà còn là lớp kiểm soát nằm giữa thương mại điện tử, quản lý tài chính gia đình và dịch vụ chăm sóc. Công cụ có thể hạn chế việc chi tiêu lặp lại, nhưng cũng đặt ra những câu hỏi về người có thẩm quyền, người được xem thông tin giao dịch và thời điểm có thể thay đổi quyền truy cập thiết bị hoặc mua sắm mà không có sự đồng ý rõ ràng của người lớn tuổi.
ShieldCart khuyến nghị làm rõ quyền ủy nhiệm trước khi cài đặt
Hiện ShieldCart chỉ mời người dùng thử nghiệm thông qua quy trình đăng ký. Miller và Elbaz khuyến nghị các gia đình tham khảo luật sư chuyên về người cao tuổi trước khi cài phần mềm trên thiết bị của người thân, hoặc bảo đảm đã có giấy ủy quyền hợp lệ.
Miller thừa nhận giải pháp không phù hợp với mọi gia đình. Hiệu quả và mức độ chấp nhận có thể khác nhau nếu quan hệ giữa cha mẹ và con cái xa cách, hoặc người lớn tuổi vẫn ở giai đoạn đầu của chứng sa sút trí tuệ và có khả năng tự đánh giá cao hơn về việc mua sắm, thanh toán. Việc giảm tổn thất mà vẫn giữ quyền tự chủ phụ thuộc vào hoàn cảnh chăm sóc và phạm vi ủy quyền cụ thể.
Cha Miller qua đời vào tháng trước. Vì trước đó sức khỏe của ông vẫn tương đối tốt, sự ra đi này khiến gia đình bất ngờ. Sau một thời gian để tang, Miller quyết định tiếp tục phát triển ShieldCart để nhiều gia đình chăm sóc người thân có thể dùng thử.
Nhóm phát triển muốn mở rộng thử nghiệm và làm phiên bản di động
Elbaz cho biết nhóm đang tìm cách hợp tác với các tổ chức hỗ trợ người mắc chứng sa sút trí tuệ và người chăm sóc, đồng thời mở rộng số người thử nghiệm. ShieldCart dự kiến được cung cấp miễn phí trong thời gian còn lại của năm nay và đang phát triển tính năng trên thiết bị di động để phục vụ những người lớn tuổi chủ yếu dùng điện thoại hoặc máy tính bảng.
Với Miller, sản phẩm ban đầu là công cụ gia đình làm riêng cho cha, nay cũng trở thành một phần di sản ông để lại. Cô hy vọng hệ thống có thể giúp các gia đình khác xử lý tình trạng mua hàng lặp lại và kiểm soát tài chính theo cách ít gây tổn thương hơn, đồng thời lưu tâm đến phẩm giá của người thân.