Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Christine Lagarde đang thúc đẩy dự án euro kỹ thuật số, nhấn mạnh mối liên hệ giữa dự án này và năng lực tự chủ tài chính của Liên minh châu Âu (EU). Nếu được đưa vào sử dụng, euro kỹ thuật số sẽ là một dạng tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành và có thể làm thay đổi hạ tầng thanh toán bán lẻ trong khu vực đồng euro. Tuy nhiên, dự án hiện vẫn đang trong quá trình xây dựng, còn các phương án triển khai cụ thể chưa được xác định.
Euro kỹ thuật số gắn với quyền tự chủ thanh toán của EU
Trọng tâm của các cuộc thảo luận chính sách về euro kỹ thuật số không chỉ là bổ sung thêm một phương thức thanh toán. EU muốn bảo đảm khu vực này có một lựa chọn thanh toán được các thể chế công hỗ trợ, trong bối cảnh thanh toán số ngày càng phổ biến. Khi người tiêu dùng và doanh nghiệp phụ thuộc nhiều hơn vào các dịch vụ thanh toán điện tử, quyền kiểm soát kênh thanh toán, khả năng tiếp cận và mức độ ổn định của hệ thống trở thành những vấn đề được nhà hoạch định chính sách quan tâm.
Lagarde đặt việc thúc đẩy euro kỹ thuật số trong mối liên hệ với tự chủ tài chính của EU. Với ECB, một đồng tiền kỹ thuật số có thể cung cấp cho khu vực đồng euro một công cụ thanh toán số mang tính công, đồng thời duy trì thêm lựa chọn cho hệ thống thanh toán khi khu vực này vẫn phụ thuộc vào các dịch vụ bên ngoài. Dù vậy, phát biểu trên không có nghĩa euro kỹ thuật số đã được đưa vào sử dụng, cũng chưa cho thấy công cụ này sẽ thay thế tiền mặt hoặc các dịch vụ thanh toán do ngân hàng thương mại cung cấp.
Cách phát hành và sử dụng vẫn chưa được chốt
Tác động thực tế của euro kỹ thuật số sẽ phụ thuộc vào cách dự án giải quyết các vấn đề về phát hành, lưu thông và sử dụng hàng ngày. Một đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương cần xác định rõ người dân sẽ nắm giữ và thanh toán như thế nào, các tổ chức tài chính sẽ tham gia vào hệ thống ra sao, cũng như tiền của ngân hàng trung ương dưới dạng số sẽ kết nối với tài khoản ngân hàng và mạng lưới thanh toán hiện hữu như thế nào. Những thông tin hiện có chưa nêu các cơ chế cụ thể này và cũng chưa đưa ra thời điểm cuối cùng để dự án được triển khai.
Đối với ngân hàng và ngành thanh toán, thiết kế của euro kỹ thuật số sẽ ảnh hưởng đến vai trò của ngân hàng thương mại trong thanh toán bán lẻ, cũng như việc người tiêu dùng có thêm một kênh thanh toán mới hay không. Với người dùng, khả năng sử dụng, bảo vệ quyền riêng tư và tính liên tục của dịch vụ thanh toán sẽ là những yếu tố quyết định mức độ chấp nhận. Các vấn đề này cần tiếp tục được làm rõ trong quá trình phát triển dự án; không thể chỉ dựa trên mục tiêu tự chủ tài chính để suy ra hình thái cuối cùng của sản phẩm.
Chính sách tiền kỹ thuật số khác với tài sản mã hóa
euro kỹ thuật số thuộc nhóm tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương, không cùng loại với Bitcoin và các tài sản mã hóa tư nhân khác. Giá trị cũng như cơ chế phát hành của đồng tiền này sẽ do hệ thống tiền tệ công quyết định. Vì vậy, trọng tâm chính sách nằm ở hạ tầng thanh toán và cấu trúc tài chính của khu vực đồng euro, thay vì biến động giá trên thị trường tài sản mã hóa.
Việc Lagarde thúc đẩy dự án cho thấy ECB muốn tiếp tục chương trình nghị sự về euro kỹ thuật số. Tuy nhiên, khả năng công cụ này trở thành một phương thức thanh toán được sử dụng rộng rãi vẫn phụ thuộc vào các thiết kế thể chế và công nghệ trong giai đoạn tiếp theo. Điều có thể xác nhận hiện nay là EU đang gắn năng lực thanh toán số với vấn đề tự chủ tài chính; cách thức triển khai cụ thể và thời điểm thực hiện vẫn chưa được nêu rõ.