Thứ Hai, tình hình Trung Đông bất ngờ phát đi tín hiệu phức tạp. Khi Israel tiếp tục không kích Iran, Iran thông qua các quốc gia Ả Rập gửi thông điệp sẵn sàng đối thoại với Mỹ và Israel, nhằm chấm dứt tình trạng thù địch và tái khởi động đàm phán thỏa thuận hạt nhân. Động thái này được thị trường giải thích là dấu hiệu hạ nhiệt, khiến giá dầu quốc tế giảm hơn 4%, vàng giảm theo và chứng khoán Mỹ tăng đồng loạt.
Iran tìm kiếm đàm phán, phát đi tín hiệu hạ nhiệt
Theo nhiều phương tiện truyền thông, Iran thông qua các trung gian Ả Rập như Qatar, Oman và Saudi Arabia gửi thông điệp tới Mỹ và Israel, cho biết nếu Mỹ không tham gia vào các cuộc tấn công, Iran sẵn lòng trở lại bàn đàm phán hạt nhân. Phía Iran cũng cho rằng các bên đều có ý định giữ xung đột trong phạm vi có thể quản lý.
Tuy nhiên, Iran cũng khẳng định không ngừng bắn đơn phương và sẽ đáp trả các cuộc không kích của Israel bằng các biện pháp phù hợp để khôi phục sức mạnh răn đe. Các nhà ngoại giao cho rằng động thái này của Iran nhằm tìm kiếm không gian chiến lược và dùng thế hòa bình để nhận được sự hỗ trợ quốc tế và gây áp lực lên Israel.
Israel từ chối nhượng bộ, tiếp tục tấn công quân sự
Mặc dù Iran phát đi tín hiệu đối thoại, Israel không thể hiện động cơ ngừng bắn nào. Máy bay chiến đấu của Israel liên tục thực hiện nhiệm vụ trên không phận Tehran, gây thương vong nặng nề cho bộ chỉ huy không quân Iran. Thủ tướng Netanyahu khẳng định các hoạt động quân sự sẽ tiếp tục "cho đến khi phá hủy năng lực hạt nhân và tên lửa của Iran" và nhấn mạnh "thay đổi chế độ không phải là mục tiêu, nhưng nếu xảy ra, cũng không thể tránh khỏi".
Bộ trưởng Tài chính Israel còn công khai tuyên bố: "Trump không yêu cầu chúng tôi dừng lại." Được biết, phía Israel đã chuẩn bị ít nhất hai tuần kế hoạch không kích, nhắm vào cơ sở hạt nhân, sĩ quan và điểm nút năng lượng.
Phản ứng thị trường: Giá dầu giảm mạnh, vàng hạ, chứng khoán Mỹ tăng
Trước tín hiệu đàm phán của Iran, thị trường hàng hóa toàn cầu nhanh chóng biến động. Giá dầu thô quốc tế giảm mạnh, WTI có lúc vượt ngưỡng 68 USD, dầu Brent cũng giảm hơn 4%, gần như xóa sạch mức tăng từ khi xung đột bùng phát.
Giá vàng giao ngay cũng giảm nhanh, giảm hơn 1,3%, mức thấp nhất trong phiên là 3.389 USD/ounce, phản ánh lo ngại ngắn hạn về "sự lan rộng chiến tranh" đã giảm bớt.
Trong khi đó, cả ba chỉ số chứng khoán Mỹ đều tăng mạnh, Dow, S&P 500 và Nasdaq đều tăng hơn 1%. Thị trường đặt cược rằng nếu xung đột được kiểm soát, nhà đầu tư sẽ quay lại chú ý vào lợi nhuận doanh nghiệp và đường lối chính sách của Fed.
Cơ hội đàm phán vẫn không rõ ràng, diễn biến tình hình chưa xác định
Mặc dù Iran thể hiện mong muốn ngoại giao, nhưng người quan sát chỉ ra rằng Israel đang giữ thế chủ động về quân sự, máy bay chiến đấu tự do bay qua lãnh thổ Iran với sức công phá lớn, khiến Israel thiếu động lực ngừng tấn công.
Bộ Ngoại giao Iran vẫn kiên quyết không rời bàn đàm phán, nhưng cũng cảnh báo rằng nếu không thể nối lại đàm phán hạt nhân với Mỹ, Iran sẽ đẩy nhanh chương trình hạt nhân và mở rộng phạm vi chiến tranh. Các quốc gia Ả Rập mạnh mẽ khuyến nghị sử dụng con đường ngoại giao để giảm bớt căng thẳng, ngăn chặn chiến tranh lan đến cơ sở hạ tầng năng lượng vùng Vịnh.
Pháp, Thổ Nhĩ Kỳ và nhiều nước vùng Vịnh kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức, Israel đặt điều kiện đàm phán là "Iran phải hoàn toàn ngừng làm giàu uranium", điều này chính là nút thắt dẫn đến bế tắc hiện tại.
Giá dầu dù giảm, rủi ro địa chính trị chưa kết thúc
Mặc dù tín hiệu đàm phán của Iran khiến thị trường tạm thở phào, nhưng căng thẳng địa chính trị cơ bản chưa thay đổi. Israel vẫn cứng rắn, thái độ Mỹ dao động, trong khi Iran dù phát tín hiệu thiện chí nhưng chưa đưa ra nhượng bộ đáng kể. Giá dầu giảm có thể chỉ là phản ứng ngắn hạn, vàng và các tài sản năng lượng vẫn sẽ duy trì độ nhạy cao theo diễn biến tình hình. Nhà đầu tư cần tiếp tục cảnh giác trong giao dịch, chú ý đến bất kỳ động thái nào có thể gây ra biến động mạnh trên thị trường.
