Anthropic tăng 16,8% trong ngày giao dịch đầu tiên, khiến nhà đầu tư một lần nữa chú ý đến hiệu quả dài hạn sau IPO. Nếu rót 1.000 USD vào Amazon, Nvidia và Google khi các công ty này lên sàn, giá trị khoản đầu tư hiện nay sẽ chênh lệch hàng chục lần, theo các mức giá được nêu trong bài. Tuy nhiên, lợi nhuận dài hạn không đến theo đường thẳng: Amazon và Nvidia từng lao dốc mạnh, còn Pets.com phá sản, khiến nhà đầu tư mất trắng.
1.000 USD đầu tư vào ba IPO công nghệ sẽ có giá trị ra sao?
Amazon IPO ngày 15/5/1997 với giá 18 USD/cổ phiếu. Sau bốn lần chia tách cổ phiếu, một cổ phiếu IPO tương đương 240 cổ phiếu hiện nay. Theo tỷ lệ này, 1.000 USD ban đầu tương ứng khoảng 13.333 cổ phiếu. Dựa trên mức giá được nêu, khoản đầu tư hiện trị giá khoảng 3,47 triệu USD, tương ứng tỷ suất sinh lời kép hằng năm khoảng 31,8% trong gần 29 năm.
Nvidia lên sàn ngày 22/1/1999 với giá 12 USD/cổ phiếu. Sáu lần chia tách đã biến một cổ phiếu thành 480 cổ phiếu, nên 1.000 USD tương ứng khoảng 40.000 cổ phiếu. Tính theo mức 149 USD/cổ phiếu vào thứ Năm được trích dẫn trong bài, khoản đầu tư này trị giá khoảng 5,96 triệu USD. Tỷ suất sinh lời kép hằng năm trong gần 28 năm vào khoảng 36,7%.
Google, hiện là Alphabet, IPO ngày 19/8/2004 với giá 85 USD/cổ phiếu thông qua hình thức đấu giá kiểu Hà Lan. Sau đợt phân phối cổ phiếu loại C năm 2014 và lần chia tách tỷ lệ 20:1 năm 2022, 1.000 USD tương ứng khoảng 235 cổ phiếu mỗi loại. Tổng giá trị hai loại cổ phiếu vào khoảng 131.000 USD, với tỷ suất sinh lời kép hằng năm khoảng 24,5%.
Để so sánh, nếu đầu tư 1.000 USD vào chỉ số S&P 500 đúng ngày mỗi công ty IPO, không tính cổ tức, khoản đầu tư hiện lần lượt có giá trị khoảng 8.600 USD với Amazon, 5.909 USD với Nvidia và 6.635 USD với Google. Lợi nhuận dài hạn của các cổ phiếu riêng lẻ vượt xa chỉ số, nhưng đi kèm mức biến động lớn hơn đáng kể.
Amazon và Nvidia từng mất phần lớn giá trị
Từ đỉnh tháng 12/1999 đến đáy năm 2001, cổ phiếu Amazon có lúc giảm khoảng 95%. Khoản đầu tư ban đầu 1.000 USD từng có giá trị trên 75.000 USD, rồi co lại còn khoảng 3.700 USD. Nvidia cũng giảm khoảng 90% chỉ trong năm 2002. Những đợt sụt giảm này cho thấy kết quả dài hạn cuối cùng không xóa đi khoản lỗ lớn mà nhà đầu tư có thể phải chịu trong quá trình nắm giữ.
Không phải IPO nào cũng tạo ra lợi nhuận. Công ty bán lẻ trực tuyến đồ dùng thú cưng Pets.com lên sàn ngày 10/2/2000 rồi nộp đơn phá sản vào tháng 11 cùng năm, khiến khoản đầu tư 1.000 USD mất toàn bộ giá trị.
Snap định giá IPO ở mức 17 USD/cổ phiếu vào tháng 3/2017, cao hơn khoảng giá chào bán, và huy động 3,4 tỷ USD. Cổ phiếu tăng 44% trong ngày giao dịch đầu tiên. Nhưng hơn chín năm sau, giá cổ phiếu ở khoảng 5,28 USD, khiến 1.000 USD ban đầu chỉ còn khoảng 310 USD. Mức tăng ngày đầu của Snap cao hơn mức 18% của Google, nhưng diễn biến này cho thấy hiệu suất ngày chào sàn không thể hiện đầy đủ lợi nhuận dài hạn.
Quy mô của Anthropic khác xa các công ty công nghệ đời đầu
Jay Ritter, Giám đốc IPO Initiative tại Đại học Florida, so sánh làn sóng trí tuệ nhân tạo hiện nay với cơn sốt Internet trước đây. Ông cho biết Internet từng được xem là “xu hướng lớn tiếp theo” và đã làm thay đổi đời sống; AI hiện cũng được nhìn nhận là một công nghệ trọng yếu khác, có khả năng tạo ra ảnh hưởng sâu rộng.
Tuy vậy, quy mô của các công ty khi IPO ngày nay khác đáng kể so với những doanh nghiệp công nghệ đời đầu. Vào thời điểm lên sàn, Nvidia được định giá khoảng 350 triệu USD, còn Google khoảng 23 tỷ USD. Theo giá phát hành, định giá của Anthropic vào khoảng 1.500 tỷ USD. Ritter nhận định để phát triển thành công ty trị giá 4.000 tỷ USD, Anthropic có thể cần kiếm khoảng 200 tỷ USD mỗi năm; trong lịch sử, chỉ một số ít công ty đạt được mức này.
Một phần lợi nhuận lớn từ các IPO trong quá khứ đến từ việc nhà đầu tư mua cổ phiếu khi doanh nghiệp còn nhỏ và thị trường chưa đánh giá rộng rãi giá trị của họ. Anthropic lên sàn trong bối cảnh hoạt động kinh doanh đã thu hút sự chú ý lớn. Ritter lưu ý nhà đầu tư không nên dồn toàn bộ vốn vào một cổ phiếu. Mức tăng 16,8% của Anthropic trong ngày giao dịch đầu tiên là một dữ liệu thị trường, còn giá trị về sau cần được nhìn nhận cùng quy mô, khả năng sinh lời và kết quả kinh doanh dài hạn của công ty.