Chủ tịch Fed New York John Williams cho biết Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể cần tăng lãi suất thêm một lần trong năm nay. Tuy nhiên, với triển vọng kinh tế và lạm phát hiện tại, ông chưa nhận thấy lý do để Fed tiếp tục tăng lãi suất trong năm 2027. Williams dự báo lạm phát sẽ hạ nhiệt rõ rệt vào năm tới và tiến gần mục tiêu 2% của Fed trong cả năm, dù đầu tư hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra nhu cầu mạnh.
Năng lượng, thuế quan và AI đẩy lạm phát ngắn hạn
Williams cho biết ông gần đây đã nâng dự báo lạm phát do ba nhóm yếu tố chính: tác động của thuế quan, xung đột tại Trung Đông cùng diễn biến giá năng lượng, và nhu cầu gia tăng từ hoạt động xây dựng hạ tầng AI.
Tác động của thuế quan lên giá hàng nhập khẩu nhìn chung đang diễn ra theo hướng phù hợp với các mô hình và phân tích trước đó. Ảnh hưởng này chủ yếu tập trung ở nhóm hàng nhập khẩu và chưa lan rộng rõ rệt sang các mặt bằng giá khác trong nền kinh tế. Theo Williams, phần lớn tác động có thể đã qua giai đoạn cao nhất, nhưng trong 12-18 tháng qua, thuế quan vẫn góp phần đáng kể vào lạm phát lõi.
Giá năng lượng là yếu tố quan trọng hơn đối với triển vọng lạm phát ngắn hạn trong năm nay. Sau khi tăng, giá dầu vẫn ở mức cao và truyền dẫn vào giá tiêu dùng qua nhiên liệu, vận tải hàng không, thực phẩm cùng nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ khác. Giá vé máy bay là một ví dụ dễ nhận thấy, nhưng năng lượng cũng là đầu vào quan trọng của nhiều ngành nên tác động không chỉ giới hạn trong lĩnh vực vận tải.
Đầu tư AI là một biến số mới hơn. Hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu và nhu cầu chip tăng nhanh đã đẩy chi phí của một số hàng hóa và đầu vào liên quan đến AI lên cao. Các sản phẩm tiêu dùng sử dụng chip cũng chịu ảnh hưởng. Williams đồng thời ghi nhận một số sức ép lan tỏa lên chi phí lao động trong ngành xây dựng, cho thấy tác động lạm phát từ nhu cầu AI có thể không chỉ xuất hiện ở giá hàng hóa.
Các thước đo lạm phát nền vẫn hạ nhiệt
Dù những yếu tố trên khiến lạm phát năm nay cao hơn dự kiến trước đó, Williams cho rằng kỳ vọng lạm phát vẫn ổn định, tốc độ tăng lương tương đối ôn hòa và chi phí lao động trên mỗi đơn vị sản phẩm đang tăng với tốc độ phù hợp với mức lạm phát 2% hoặc thấp hơn.
Ông cho biết chỉ số lạm phát xu hướng đa biến của Fed New York hiện ở khoảng 2,3%. Trong sáu tháng qua, chỉ số lạm phát trung bình cắt ngọn của Fed Dallas cũng dao động quanh mức tương tự. Các chỉ số này không hoàn hảo, nhưng cho thấy lạm phát nền chưa tăng tốc kéo dài do giá năng lượng và các yếu tố liên quan đến AI; một số thước đo thậm chí vẫn tiếp tục giảm.
Williams dự báo tác động của thuế quan sẽ gần như rút khỏi số liệu so sánh cùng kỳ vào năm tới. Giá năng lượng cũng khó tiếp tục tạo thêm áp lực lên lạm phát, thậm chí có thể trở thành yếu tố kéo lạm phát xuống. Theo ông, nếu quan hệ cung - cầu trong nền kinh tế nhìn chung vẫn cân bằng, lạm phát tổng thể sẽ tiếp tục giảm.
Quyết định tăng lãi suất tháng 9 phản ánh đánh giá rủi ro mới
Về quyết định ủng hộ Fed tăng lãi suất vào tháng 9, Williams cho biết đây là lựa chọn mà ông hoàn toàn nhất trí. Ông cho rằng những thay đổi trong dữ liệu khiến việc tăng lãi suất trở nên phù hợp hơn, đặc biệt khi giá năng lượng có thể duy trì ở mức cao lâu hơn và quy mô cũng như độ bền của nhu cầu AI đã rõ ràng hơn trước.
Trước đó, thị trường từng kỳ vọng giá dầu sẽ nhanh chóng giảm và đặt nhiều kỳ vọng vào khả năng căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt. Tuy nhiên, giá năng lượng thực tế vẫn ở mức cao. Mức truyền dẫn từ giá dầu thô sang giá xăng và dầu diesel cũng rõ rệt hơn, trong khi năng lực lọc dầu chịu ảnh hưởng từ tình hình Trung Đông. Xung đột giữa Nga và Ukraine tiếp tục làm gia tăng sức ép lên chi phí nhiên liệu.
Williams cho rằng đầu tư AI có thể tiếp tục thúc đẩy nhu cầu trong một thời gian, còn nguồn cung cần thêm thời gian để bắt kịp. Trong bối cảnh đó, điều chỉnh chính sách tiền tệ ở mức vừa phải có thể giúp kiểm soát lạm phát mà không gây sức ép quá lớn lên một nền kinh tế vẫn có sức chống chịu.
Ông mô tả lần tăng lãi suất này là một quyết định quản trị rủi ro, thay vì dấu hiệu cho thấy triển vọng kinh tế đã thay đổi căn bản. Rủi ro suy giảm đối với mục tiêu tối đa hóa việc làm đã giảm bớt, trong khi nền kinh tế vẫn duy trì sức chống chịu và thậm chí có phần cải thiện ở biên. Ngược lại, giá năng lượng và nhu cầu AI khiến rủi ro lạm phát tăng cao nhích lên. Vì vậy, động thái tăng lãi suất phản ánh việc đánh giá lại phân bổ rủi ro, không phải sự đảo chiều hoàn toàn của nền kinh tế.
CPI sẽ được xem xét qua xu hướng lạm phát nền
Báo cáo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tiếp theo của Mỹ sẽ được công bố trước cuộc họp chính sách kế tiếp của Fed. Williams cho biết các quan chức sẽ phân tích kỹ yếu tố mùa vụ và những tác động đặc biệt trong dữ liệu, nhưng sẽ không quyết định chính sách chỉ dựa trên số liệu của một tháng.
Ông chú ý hơn đến diễn biến giá dịch vụ, nhà ở và hàng hóa sau khi loại trừ năng lượng cùng một số mặt hàng liên quan đến AI. Mục tiêu là xác định liệu lạm phát nền có tiếp tục tiến gần mức 2% hay không. Williams không đưa ra một ngưỡng CPI lõi cụ thể có thể khiến ông lo ngại. Ông chỉ cho rằng mức thấp hơn vẫn tốt hơn mức cao hơn, còn yếu tố then chốt là xu hướng lạm phát sau khi điều chỉnh các tác động liên quan có tiếp tục đi đúng hướng hay không.
Williams cũng nhấn mạnh chính sách tiền tệ thường cần từ một đến hai năm để truyền dẫn đầy đủ vào nền kinh tế. Do đó, số liệu của một tháng không thể tự quyết định hướng đi của chính sách; các nhà hoạch định cần đánh giá thông tin hiện tại nói lên điều gì về kinh tế và lạm phát trong một năm tới.
Nhu cầu AI mạnh nhưng nền kinh tế Mỹ không chỉ phụ thuộc vào AI
Theo Williams, những điều chỉnh lãi suất với quy mô nhỏ khó làm thay đổi xu hướng đầu tư dài hạn vào ngành AI. Nhiều nhà đầu tư kỳ vọng AI sẽ thúc đẩy năng suất và làm thay đổi cấu trúc nền kinh tế, vì vậy hoạt động đầu tư trong lĩnh vực này có thể ít nhạy cảm với lãi suất hơn so với nhà ở, đầu tư kinh doanh ngoài AI và các hoạt động cần huy động vốn khác.
Tuy nhiên, ông lưu ý quy mô nền kinh tế Mỹ vượt 30 nghìn tỷ USD và AI chỉ là một ngành nhỏ trong tổng thể đó. Lãi suất và các điều kiện tài chính vẫn tác động đến hoạt động kinh tế rộng hơn thông qua thị trường nhà ở, các khoản đầu tư kinh doanh khác, lãi suất dài hạn và tỷ giá USD. Điểm đặc biệt hiện nay là một ngành quy mô lớn vẫn đang mở rộng nhanh, trong khi các khu vực khác của nền kinh tế tiếp tục chịu ảnh hưởng từ những thay đổi trong điều kiện tài chính.
Giá chip trong ngắn hạn chưa chắc giảm, thậm chí có thể tiếp tục tăng. Vì vậy, mối quan tâm của Williams không nằm ở giá của một mặt hàng riêng lẻ, mà ở khả năng chi phí liên quan đến AI xuất hiện đồng thời với áp lực từ nhân công, hàng nhập khẩu và các đầu vào khác.
Tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ hiện ở mức trên 4% một chút và nhìn chung vẫn ổn định. Williams cho rằng thị trường lao động có một phần dư thừa nhỏ nhưng chưa mất cân đối. Các chỉ số về tiền lương và thu nhập theo giờ cũng chưa cho thấy áp lực chi phí lan rộng. Dựa trên dữ liệu hiện có, ngoài năng lượng và nhu cầu AI, chưa xuất hiện yếu tố phổ biến nào đang đẩy chi phí của doanh nghiệp tăng lên.