Các thị trường dự đoán dùng giá giao dịch biến động theo thời gian thực để cô đọng khả năng xảy ra của một kết quả bầu cử thành một con số dễ theo dõi. Tuy nhiên, một khảo sát trên người trưởng thành tại Mỹ cho thấy đa số người được hỏi không ủng hộ việc đặt cược vào kết quả bầu cử trên các nền tảng này. Với ngành, tranh cãi vì thế không chỉ nằm ở việc dự báo có chính xác hay không, mà còn liên quan đến ai được tham gia, sự kiện nào có thể trở thành sản phẩm giao dịch và liệu người đặt cược có thể tác động đến kết quả mà họ đang cược hay không.
Ipsos khảo sát 4.506 người trưởng thành tại Mỹ trong thời gian từ ngày 30/9 đến ngày 5/10. Kết quả cho thấy 69% người thuộc đảng Dân chủ và 61% người thuộc đảng Cộng hòa phản đối việc đặt cược vào kết quả bầu cử thông qua các thị trường dự đoán. Người được hỏi cũng không ủng hộ việc đặt cược xoay quanh các chiến dịch quân sự và quyết định chính sách của chính phủ. Khảo sát đo lường mức độ chấp nhận hành vi cá cược, không cho biết liệu những người tham gia có tin vào các dự báo của thị trường hay không, đồng thời cũng không phân định cụ thể lý do họ phản đối.
Điều này đặt ra một phép thử khác đối với lập luận quen thuộc của thị trường dự đoán: giao dịch có thể tập hợp thông tin và cải thiện chất lượng dự báo. Một người có thể cho rằng tỷ lệ cược bầu cử mang lại thông tin tham khảo, nhưng vẫn phản đối việc những người liên quan đến quá trình hoặc kết quả bầu cử kiếm lợi từ hoạt động đó. Giá trị của một dự báo và việc có nên tồn tại hoạt động cá cược là hai vấn đề khác nhau.
Hợp đồng bầu cử chuyển hóa xác suất ra sao
Trong một dạng hợp đồng bầu cử phổ biến, hợp đồng gắn với bên chiến thắng sẽ được thanh toán 1 USD, còn hợp đồng của bên thất bại không có khoản chi trả. Nếu hợp đồng của một ứng viên được giao dịch ở mức 60 cent, người mua sẽ nhận 40 cent tiền lãi nếu ứng viên đó thắng, nhưng mất 60 cent nếu ứng viên thua. Thị trường thường diễn giải mức giá này như xác suất ứng viên giành chiến thắng là 60%.
Bên mua và bên bán giao dịch dựa trên đánh giá riêng. Người cho rằng xác suất thực tế cao hơn mức giá thị trường có thể mua vào; người đánh giá xác suất thấp hơn có thể bán hoặc nắm giữ vị thế theo hướng ngược lại. Khi khối lượng giao dịch tăng, giá sẽ phản ánh tổng hợp nhận định của những người tham gia. Tuy vậy, bản thân tỷ lệ cược không cho biết giao dịch của ai đóng góp nhiều nhất, cũng không thể chỉ từ một con số phân biệt giữa phân tích chuyên môn, lập trường chính trị và hành vi đầu cơ.
Kalshi tìm cách làm cho hoạt động của thị trường dễ được quan sát hơn. Trong bản cập nhật thị trường bầu cử công bố ngày 6/10, công ty bổ sung nhãn giao dịch khối lượng thấp, tăng khả năng hiển thị của luồng thông tin giao dịch và cung cấp điểm số so sánh giữa dự báo với kết quả thực tế. Kalshi cũng cho biết phần lớn khách truy cập chỉ theo dõi thị trường mà không trực tiếp giao dịch. Việc một nhóm nhỏ nhà giao dịch hình thành mức giá, trong khi số đông chỉ quan sát, là một phần quan trọng trong lập luận rằng thị trường có giá trị thông tin.
Các hợp đồng dự đoán cũng có thể được sử dụng để phòng ngừa rủi ro. Nếu một doanh nghiệp có thể chịu thiệt hại do một quyết định của chính phủ, doanh nghiệp đó có thể mua hợp đồng được thanh toán khi quyết định đi theo hướng bất lợi, qua đó bù đắp một phần tổn thất. Điều này chỉ có tác dụng khi điều khoản hợp đồng phản ánh đúng rủi ro mà doanh nghiệp đang đối mặt. Bên đối tác có thể chỉ đang đặt cược vào kết quả ngược lại và không chịu cùng loại rủi ro kinh doanh.
Tuy nhiên, ngay cả khi chỉ xem tỷ lệ cược, cử tri phổ thông cũng không quyết định được sự kiện nào sẽ được nền tảng đưa lên giao dịch. Kalshi quyết định có mở một hợp đồng hay không, sau đó nhà giao dịch đặt cược và sự kiện trở thành một sản phẩm có thể mua bán. Giá thị trường cũng có thể xuất hiện trong các bản tin và cuộc thảo luận thường ngày về bầu cử. Vì vậy, nền tảng vừa muốn được nhìn nhận như một nguồn thông tin công chúng, vừa vận hành một thị trường thương mại; chính vai trò kép này là một phần của tranh cãi.
Giao dịch của ứng viên làm lộ xung đột lợi ích
Kalshi cho biết công ty từng phạt và đình chỉ tài khoản của bốn ứng viên quốc hội giao dịch trên thị trường liên quan đến chính cuộc bầu cử mà họ tham gia. Các ứng viên vừa là người tham gia bầu cử, vừa đặt cược vào thị trường liên quan, khiến lợi ích chính trị có thể giao thoa với động cơ tài chính cá nhân. Ngay cả khi không có bằng chứng cho thấy giao dịch sử dụng thông tin mật hoặc nhằm thao túng bầu cử, việc ứng viên kiếm lợi từ chính cuộc bầu cử của mình vẫn đặt ra vấn đề rõ ràng về xung đột lợi ích.
Những trường hợp này cho thấy hai dạng rủi ro khác nhau. Thứ nhất là người nắm thông tin mà các bên tham gia khác không thể tiếp cận sử dụng thông tin đó để giao dịch. Thứ hai là người đặt cược có thể dùng ảnh hưởng của mình để thay đổi kết quả gắn với khoản cược. Chẳng hạn, nếu một thành viên trong đội tranh cử biết trước ứng viên sẽ rút lui vào ngày hôm sau và giao dịch trước khi thông tin được công bố, giá thị trường có thể phản ánh kết quả chính xác hơn. Nhưng các bên đối tác không thể có được thông tin nội bộ đó thông qua hoạt động nghiên cứu thông thường. Nếu người này còn có khả năng tác động đến thời điểm hoặc quyết định công bố việc rút lui, vấn đề không còn chỉ là lợi thế thông tin mà đã liên quan đến khả năng chi phối chính sự kiện mà họ đặt cược.
Kalshi cho biết các quy định của công ty loại trừ những người nội bộ có liên quan đến chính trị, đồng thời sàng lọc tài khoản và điều tra giao dịch đáng ngờ. Công ty cũng cấm các hợp đồng liên quan đến chiến tranh và cái chết, nhằm giới hạn phạm vi sự kiện có thể được niêm yết. Ranh giới này vẫn có thể được nhìn nhận theo nhiều cách. Lệnh cấm toàn diện có thể đẩy giao dịch sang những nền tảng khó điều tra hơn và khiến việc quy trách nhiệm cho người tham gia trở nên khó khăn hơn. Nhưng lý do rằng dòng tiền giúp cải thiện dự báo cũng không thể xóa bỏ phản đối của công chúng về điều kiện tham gia và việc thương mại hóa các kết quả chính trị.
Để dự báo bầu cử được tin cậy rộng rãi hơn, các nền tảng cần cho phép kiểm tra quy trình hình thành tỷ lệ cược và kết quả hoạt động trong quá khứ. Điều đó bao gồm việc công bố hoạt động giao dịch, đối chiếu xác suất tại từng thời điểm với kết quả cuối cùng, cũng như giải thích cách xử lý các cuộc điều tra và hình phạt đối với hành vi vi phạm. Việc thị trường dự đoán có được xem là nguồn thông tin đáng tin cậy hay không sẽ phụ thuộc không chỉ vào giá trị tham khảo của tỷ lệ cược, mà còn vào cách nền tảng quản lý lợi thế thông tin, xung đột lợi ích và phạm vi sự kiện được phép giao dịch.