Bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 làm thay đổi cán cân quyền lực ở cả cấp liên bang lẫn các bang của Mỹ. Tuy nhiên, tác động đáng kể đến chính sách năng lượng có thể đến từ các cơ quan cấp bang hơn là luật mới tại Quốc hội: khi trung tâm dữ liệu đẩy nhu cầu điện tăng nhanh, quyết định về nhà máy điện, đường dây truyền tải, cấp phép và biểu giá sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án và bên phải gánh chi phí.
Quốc hội tăng giám sát, nhưng khó thông qua cải cách lớn
Đảng Dân chủ dự kiến nắm ít nhất 255 ghế tại Hạ viện và 55 ghế tại Thượng viện khi Quốc hội mới bắt đầu làm việc vào tháng 1 năm sau. Điều này giúp đảng kiểm soát các ủy ban, ngân sách, hoạt động giám sát và việc phê chuẩn nhân sự tại Thượng viện. Dù vậy, Tổng thống vẫn có quyền phủ quyết; phần lớn dự luật tại Thượng viện cần 60 phiếu, trừ một số thủ tục đặc biệt như hòa giải ngân sách. Vì thế, việc hai đảng cùng thúc đẩy một cuộc cải tổ sâu rộng chính sách năng lượng vẫn khó xảy ra.
Đảng Dân chủ có thể điều tra các quyết định của chính quyền liên bang liên quan đến cho thuê đất năng lượng, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), khai khoáng, than và quản lý môi trường, đồng thời tác động đến các bổ nhiệm trong những cơ quan năng lượng và môi trường. Chính quyền Trump vẫn có thể ngăn Quốc hội đảo ngược nhiều chính sách được triển khai từ năm 2025. Cải cách thủ tục cấp phép có thể là lĩnh vực hợp tác lưỡng đảng, nhưng trong nội bộ đảng Dân chủ vẫn có bất đồng: nên chấp nhận thỏa thuận liên đảng lúc này hay chờ đến khi kiểm soát Quốc hội để đàm phán lại.
Ngày 14/11, Thượng viện bỏ phiếu 73 thuận, 25 chống để thúc đẩy dự luật mang tên Đạo luật Việc làm và Khả năng chi trả của Mỹ. Dự luật hướng tới đẩy nhanh cấp phép cho nhà máy điện, đường dây truyền tải, mỏ và các hạ tầng khác, đồng thời xử lý một phần chi phí lưới điện phát sinh từ các trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Nhìn chung, chương trình năng lượng ở cấp liên bang nhiều khả năng tập trung vào giám sát, thương lượng và các thỏa hiệp giới hạn.
Cơ quan cấp bang nắm quyền với dự án và phân bổ chi phí
Sau bầu cử, đảng Dân chủ nắm toàn bộ chính quyền tại sáu bang: Arizona, Michigan, Minnesota, Nevada, Pennsylvania và Wisconsin, với cả ghế thống đốc lẫn hai viện lập pháp thuộc về đảng này. Georgia, Iowa, New Hampshire, Ohio và Texas không còn do đảng Cộng hòa kiểm soát toàn diện. Tính đến ngày 12/11, cục diện cầm quyền đã thay đổi tại 11 bang.
Các ủy ban quản lý cấp bang phê duyệt khoản đầu tư của công ty điện lực vào phát điện và truyền tải; thống đốc tại nhiều nơi bổ nhiệm thành viên cơ quan quản lý. Cơ quan lập pháp quyết định yêu cầu về năng lượng tái tạo, ưu đãi thuế và quy định dành cho khách hàng tiêu thụ điện lớn, trong khi các cơ quan môi trường phụ trách cấp phép. Chính quyền bang và địa phương cũng có thể ảnh hưởng đến mức độ cộng đồng kiểm soát các dự án công nghiệp. Những thẩm quyền này khiến chính sách cấp bang trở thành yếu tố quan trọng đối với nguồn cung năng lượng và chi phí dự án.
Pennsylvania và Georgia đối mặt nhu cầu điện từ trung tâm dữ liệu
Tháng 8, Thống đốc Pennsylvania Josh Shapiro ký sắc lệnh hành pháp đặt ra yêu cầu mới với các trung tâm dữ liệu xin giấy phép cấp bang và ưu đãi thuế. Theo đó, chủ đầu tư dự kiến phải chịu toàn bộ chi phí của các hạng mục phát điện, truyền tải và phân phối cần bổ sung cho dự án, thay vì chuyển khoản chi này sang khách hàng khác. Các yêu cầu còn bao gồm tiết kiệm nước, công khai thông tin, tham vấn cộng đồng và thủ tục phê duyệt tại địa phương. Nay khi đảng Dân chủ kiểm soát toàn bộ chính quyền Pennsylvania, những quy định tương tự có thể được đưa từ sắc lệnh vào luật bang.
Pennsylvania là bang sản xuất khí tự nhiên lớn và nằm trong khu vực do PJM, nhà vận hành lưới điện lớn nhất Mỹ, quản lý. PJM đang đối mặt với dự phòng công suất thu hẹp, tiến độ xây dựng nguồn điện và đường dây mới chậm, trong khi nhu cầu điện tăng. Vì vậy, việc chọn địa điểm cho trung tâm dữ liệu, phân bổ chi phí hạ tầng và cấp phép nguồn điện mới không chỉ ảnh hưởng Pennsylvania mà còn có thể tác động đến nguồn cung điện trong khu vực.
Tại Georgia, đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả năm ghế trong ủy ban dịch vụ công. Cơ quan này quản lý Georgia Power và phê duyệt nhiều khoản đầu tư lớn của công ty. Trong cuộc gọi công bố kết quả kinh doanh quý III, Southern Company cho biết Georgia Power đã ký hợp đồng cho khoảng 14,5 GW phụ tải trung tâm dữ liệu. Cách ủy ban phê duyệt và tài trợ các khoản đầu tư vào nhà máy điện, lưới điện sẽ ảnh hưởng đến việc phân bổ chi phí giữa các dự án tiêu thụ lớn và hộ gia đình, cũng như cơ chế hoàn vốn cho công ty điện lực.
Arizona và Texas tranh luận về điều kiện phát triển dự án
Tại Arizona, đảng Dân chủ giành hai ghế trong ủy ban doanh nghiệp, nhưng đảng Cộng hòa vẫn giữ đa số 3-2. Ủy ban này quản lý các đơn vị cung cấp điện, khí đốt và nước. Đảng Dân chủ đồng thời giành quyền kiểm soát cơ quan lập pháp bang, còn Thống đốc Katie Hobbs tái đắc cử, tạo thành thế kiểm soát toàn diện của đảng.
Quản lý trung tâm dữ liệu đã trở thành vấn đề tranh luận tại bang. Một số nghị sĩ Dân chủ và Tổng chưởng lý Chris Mayes ủng hộ tạm dừng phê duyệt dự án. Hobbs phản đối việc đình chỉ, nhưng sẵn sàng thảo luận các quy định chặt hơn về sử dụng nước, ưu đãi thuế và bảo vệ khách hàng điện hiện hữu. Tranh luận xoay quanh cả đầu tư, việc làm lẫn giới hạn nguồn nước và nhu cầu điện mới.
Texas có chính quyền chia rẽ: ứng viên Dân chủ Gina Hinojosa đánh bại Thống đốc Greg Abbott, đảng Dân chủ giành Hạ viện bang, nhưng đảng Cộng hòa vẫn chiếm đa số 19-12 tại Thượng viện. Vị thế của đảng Cộng hòa tại Thượng viện hạn chế khả năng chuyển hướng mạnh chính sách năng lượng; dầu khí vẫn là một phần quan trọng của kinh tế bang. Tuy nhiên, quy trình cấp phép trung tâm dữ liệu có thể thay đổi nhanh hơn các lĩnh vực khác.
Trước đó, Abbott đã tạm dừng một số giấy phép cấp bang liên quan đến các dự án này để đánh giá tác động lên lưới điện và nguồn nước. Hinojosa muốn kéo dài thời gian tạm dừng cho đến khi các nhà lập pháp xây dựng biện pháp bảo vệ chặt hơn về giá điện, nước, trợ cấp thuế, công khai thông tin và quyền kiểm soát của địa phương.
Thống đốc cũng có thể ảnh hưởng đến Ủy ban Tiện ích Công cộng Texas thông qua việc bổ nhiệm thành viên. Cơ quan này tham gia xây dựng chính sách thị trường điện, quyết định đầu tư truyền tải và quản lý các khách hàng mới có nhu cầu điện lớn. Khi nhiệm kỳ của các ủy viên kết thúc, những bổ nhiệm mới có thể từng bước làm thay đổi định hướng quản lý.
Trong khi đó, đảng viên Dân chủ Jon Rosenthal trở thành người thuộc đảng này đầu tiên trong hơn 30 năm được bầu vào Ủy ban Đường sắt Texas. Tuy nhiên, ông là thành viên thiểu số bên cạnh hai ủy viên Cộng hòa nên khó tự mình thúc đẩy cải cách diện rộng. Rosenthal, người có khoảng 25 năm kinh nghiệm kỹ thuật tại các mỏ dầu, cho biết ông muốn đơn giản hóa thủ tục cho các nhà khai thác có trách nhiệm, tăng sản lượng dầu khí, cải thiện nhân sự cơ quan và đẩy nhanh việc bịt các giếng dầu bỏ hoang. Ông cũng muốn tăng cường thực thi quy định về ô nhiễm, điều chỉnh chính sách xử lý nước thải và nâng cao tính minh bạch trong quản lý.
Giá điện và nguồn nước thành tâm điểm tranh luận
Việc mở rộng trung tâm dữ liệu đang làm thay đổi trọng tâm tranh luận về năng lượng. Trong chiến dịch bầu cử năm 2026, ứng viên tại nhiều bang đề xuất kiểm soát chặt hơn chi phí điện, lượng nước sử dụng, ưu đãi thuế và quy trình phê duyệt tại địa phương. Một số cử tri địa phương cũng thông qua các biện pháp hạn chế phát triển trung tâm dữ liệu.
Nevada đã xây dựng khung quy định yêu cầu các trung tâm dữ liệu nhận ưu đãi cấp bang tự chi trả chi phí đáp ứng nhu cầu điện, tuân thủ tiêu chuẩn về nước và không chuyển chi phí lưới điện sang người dùng khác. Pennsylvania theo đuổi nguyên tắc tương tự; các đề xuất liên quan cũng xuất hiện trong chiến dịch tại Arizona, Georgia và Texas.
Khí hậu, hoạt động khoan dầu khí, đường ống và yêu cầu về năng lượng tái tạo vẫn là những phần của chính sách năng lượng. Nhưng khả năng chi trả hóa đơn và đầu tư hạ tầng đang trở thành câu hỏi trực tiếp hơn: cần xây thêm bao nhiêu nhà máy điện, ai trả tiền cho đường dây truyền tải, nguồn nước có đủ đáp ứng dự án hay không, và liệu hộ gia đình có phải chia sẻ chi phí hạ tầng chủ yếu phục vụ các công ty công nghệ lớn. Những quyết định này thường thuộc về chính quyền bang và cơ quan quản lý.
Chính sách năng lượng liên bang vẫn chịu tác động từ hoạt động giám sát của Quốc hội và thương lượng giữa hai đảng, nhưng chính quyền chia rẽ khiến khả năng thông qua cải cách toàn diện trong ngắn hạn thấp hơn. Trong khi đó, cơ quan lập pháp, thống đốc và cơ quan quản lý tiện ích tại các bang có quyền trực tiếp phê duyệt dự án, phân bổ chi phí và ảnh hưởng đến tốc độ xây dựng. Nhu cầu điện và nước của các trung tâm dữ liệu vì thế đang đưa những quyết định cấp bang vào trọng tâm theo dõi chính sách năng lượng Mỹ.