Xe Nhật Bản giảm sức cạnh tranh tại thị trường Trung Quốc
Dữ liệu bán hàng tháng 9 tại thị trường Trung Quốc của ba nhà sản xuất ô tô lớn Nhật Bản cho thấy, các thương hiệu Nhật Bản vẫn có màn trình diễn kém cỏi. Doanh số của Toyota giảm xuống 158.900 xe, giảm 1,0% so với cùng kỳ năm ngoái, đánh dấu giảm trưởng âm đầu tiên trong suốt tám tháng qua của thương hiệu này. Honda còn có kết quả tệ hơn, doanh số giảm xuống còn 54.544 xe, giảm mạnh 13,1% so với cùng kỳ, liên tục giảm 20 tháng. Trong khi đó, Nissan tăng nhẹ 0,3%, đạt 61.552 xe, nhưng động lực tăng trưởng tổng thể vẫn không đủ mạnh.
Các nhà phân tích chỉ ra rằng, xu hướng này phản ánh tình trạng khó khăn về cấu trúc của xe Nhật Bản trên thị trường Trung Quốc - các xe chạy nhiên liệu vẫn là chủ lực bán hàng, trong khi bước chuyển đổi sang năng lượng mới rõ ràng là chậm chạp, dẫn đến việc bị các thương hiệu trong nước và các hãng xe Âu Mỹ vượt qua nhanh chóng trong bối cảnh thay đổi sở thích tiêu dùng.
Chậm trễ trong chuyển đổi sang năng lượng mới trở thành điểm yếu lớn nhất của xe Nhật Bản
Khi tỷ lệ thâm nhập của ô tô năng lượng mới tại Trung Quốc vượt mốc 50%, chuyển đổi sang điện hóa đã trở thành chỉ số quan trọng quyết định xem các hãng xe có thể đứng vững tại thị trường Trung Quốc hay không. Tuy nhiên, so với các thương hiệu như Tesla, BYD, Li Auto, Nio với chiến lược dẫn đầu trong các lĩnh vực điện hóa và thông minh, xe Nhật Bản có vẻ chậm tiến trong lĩnh vực xe điện hoàn toàn và xe lai.
Dù Toyota đã ra mắt dòng xe điện bZ, nhưng định vị sản phẩm mơ hồ, giới hạn về tầm hoạt động và mức độ thông minh không đủ, khiến phản ứng của thị trường không mấy khả quan. Honda dù đã hợp tác với GAC và Dongfeng để ra mắt các dòng "e:NS" và "e:NP", nhưng doanh số vẫn ảm đạm. Nissan dù ra mắt sớm trong lĩnh vực xe điện, nhưng sau dòng Leaf không thể giới thiệu mẫu xe mới nào có tính cạnh tranh.
Các chuyên gia trong ngành cho rằng, việc phát triển hệ thống động lực của xe Nhật Bản lâu nay phụ thuộc nhiều vào công nghệ động cơ lai, đây là lợi thế trong quá khứ để đối phó với giá dầu và các chính sách môi trường, nhưng giờ lại trở thành gánh nặng cản đường chuyển đổi. Người tiêu dùng dần chuyển sự quan tâm sang buồng lái thông minh, lái xe tự động và trải nghiệm tầm hoạt động - những điều mà thương hiệu Nhật Bản đang yếu.
Chiến lược nội địa hóa gặp khó khăn, hệ thống liên doanh đối mặt thách thức
Bên cạnh những yếu tố công nghệ, hệ thống liên doanh của xe Nhật Bản tại Trung Quốc cũng bộc lộ vấn đề về sự thích nghi không đủ. Khi môi trường chính sách, cơ cấu tiêu dùng và hệ thống phân phối của thị trường Trung Quốc biến đổi, mô hình liên doanh truyền thống đang dần mất lợi thế cạnh tranh.
Nhiều cơ quan trong ngành chỉ ra rằng, quyết định dài dòng của một số thương hiệu liên doanh, chu kỳ đưa sản phẩm chậm chạp đã khiến họ không thể nhanh chóng đáp ứng sự thay đổi của thị trường. Ví dụ, bộ phận thị trường của Honda tại Trung Quốc dù đã đề ra mục tiêu "điện hóa toàn diện vào năm 2027", nhưng tiến độ cập nhật dòng xe rõ ràng là chậm, thiếu các sản phẩm nổi bật.
Ngoài ra, vấn đề về hình ảnh thương hiệu ngày càng trở nên nghiêm trọng. Nhiều người tiêu dùng trẻ tuổi cho rằng, xe Nhật Bản thiếu sự đổi mới trong công nghệ thông minh, phong cách thiết kế và triết lý thương hiệu, nên sức hấp dẫn rõ ràng bị giảm sút so với các thương hiệu tự do mới nổi.
Môi trường chính sách và cơ cấu cạnh tranh gia tăng áp lực
Khi làn sóng chuyển đổi năng lượng toàn cầu tăng cao, chính phủ Trung Quốc tiếp tục tăng cường các chính sách hỗ trợ ô tô năng lượng mới, bao gồm trợ giá, giảm thuế và đầu tư cơ sở hạ tầng. Trong bối cảnh này, các nhà sản xuất xe năng lượng mới không ngừng mở rộng, khiến thị trường ngày càng trở nên cạnh tranh hơn.
Ngược lại, các thương hiệu Nhật Bản chịu áp lực kép không chỉ từ định hướng chính sách mà còn từ việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Khi các nhà sản xuất pin của Trung Quốc nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, khả năng cạnh tranh của các công ty Nhật Bản trong các bộ phận quan trọng như pin và bán dẫn đang bị suy giảm.
Chỉ có tái cấu trúc chiến lược mới có thể bứt phá
Các chuyên gia phân tích cho rằng, nếu xe Nhật Bản muốn tìm lại đà tăng trưởng tại thị trường Trung Quốc, họ phải đẩy nhanh tốc độ chuyển đổi sang điện hóa và thông minh. Sự hợp tác giữa Toyota và BYD trong lĩnh vực pin đang được coi là điểm đột phá tiềm năng, trong khi Nissan cũng đang xem xét đầu tư nhiều hơn vào nghiên cứu và phát triển tại thị trường nội địa Trung Quốc.
