Sự thỏa hiệp chính trị dưới áp lực thuế quan
Khi đối mặt với mối đe dọa thuế quan từ Mỹ, EU đã chọn thỏa hiệp bằng cách thiết lập mức thuế thống nhất 15%, điều này không thể phủ nhận là biểu hiện của sự ứng phó thụ động ở cấp độ chính trị. Động thái này thực sự đã làm giảm căng thẳng đối với các doanh nghiệp xuất khẩu châu Âu trong ngắn hạn, đồng thời tránh được mức thuế trừng phạt cao đến 30% hay thậm chí 50% như đã nhiều lần được nhắc đến trước đó. Tuy nhiên, “chiến thắng” bề mặt này thực tế lại được xây dựng trên những nhượng bộ mang tính cấu trúc. Đối với các mặt hàng của EU từng được hưởng mức thuế trung bình 1,47%, mức thuế hiện tại gần như gấp mười lần, là kết quả của việc buộc phải chọn cách đối phó ít gây thiệt hại nhất.
Cam kết mơ hồ che giấu chi phí thực tế
Khoản đầu tư 600 tỷ USD vào Mỹ và khoản mua năng lượng trị giá 750 tỷ USD được đề cập trong thỏa thuận đã được chính phủ Trump mô tả như là một "bước ngoặt" trong hợp tác EU-Mỹ, nhưng những con số này chưa được cụ thể hóa. Sự thiếu vắng khung thời gian, thiếu chi tiết, thiếu tính ràng buộc, những cam kết này giống như một lập trường mang tính chất tượng trưng. Đối với EU, điều này không chỉ có nghĩa là chênh lệch chiến lược năng lượng nghiêng về Mỹ mà còn có thể mất đi nhiều không gian thương lượng trong các đàm phán tương lai. Đặc biệt khi những đầu tư này không phải là mới, mà chỉ là “túi xách” lại những giao thương hiện có, thì hiệu quả thực sự còn đáng nghi ngờ.
Thị trường tạm thời giải tỏa không mang lại lợi ích căn bản
Thị trường tài chính đã phục hồi ngắn hạn sau khi thỏa thuận được công bố, phản ánh sự phản ứng tích cực của nhà đầu tư trước việc “tránh được kết quả tồi tệ nhất”. Nhưng phản ứng này chủ yếu là sự giảm bớt sự không chắc chắn, chứ không phải sự công nhận bản thân thỏa thuận. Nếu trong tương lai, phía Mỹ điều chỉnh lại chính sách thuế hoặc tái khởi động cuộc chiến thương mại song phương, sự biến động của thị trường sẽ lại gia tăng. Và sự mơ hồ, thay đổi trong thỏa thuận hiện tại chính là nguồn gốc tiềm năng của sự bất ổn trong tương lai.
Thặng dư kinh tế khó có thể cải thiện thực sự
Dù phía Mỹ mong muốn giảm thâm hụt thương mại với EU thông qua áp lực thuế quan và định hướng đầu tư, nhưng về mặt cấu trúc, mục tiêu này khó có thể đạt được. Năm ngoái, thặng dư hàng hóa của EU với Mỹ đạt gần 200 tỷ euro, ngay cả khi EU gia tăng đầu tư vào Mỹ, sự chuyển dịch vốn cũng không thể tự động cân bằng cán cân thương mại song phương. Quan trọng hơn, sự bất đối xứng giữa thương mại hàng hóa và dịch vụ tự bản thân nó đã là một vấn đề cấu trúc, và việc điều chỉnh thuế quan hoặc chuyển hướng thương mại năng lượng khó có thể thay đổi cơ bản.
EU có thể đối mặt với sự chia rẽ nội bộ lớn hơn
Thỏa thuận lần này đã gây ra tranh cãi trong nghị viện châu Âu, một số quốc gia thành viên cảm thấy không hài lòng với việc EU Ủy ban đã thực hiện nhượng bộ. Họ cho rằng EU đã vội vàng ký kết thỏa thuận mà không có đủ thảo luận, làm suy yếu sự tự chủ chiến lược của châu Âu trong bối cảnh thương mại toàn cầu. Ngoài ra, nếu việc triển khai thỏa thuận dẫn đến việc ảnh hưởng lợi ích trong các ngành công nghiệp như năng lượng, ô tô hay dược phẩm, có thể dẫn đến các xung đột chính sách sâu sắc hơn nữa.
Chiến lược ngoại giao cần được đánh giá lại
EU từ lâu đã nhấn mạnh chủ nghĩa đa phương và định hướng theo quy tắc, nhưng lần này đã đưa ra thỏa hiệp lớn dưới áp lực cao từ phía Mỹ, liệu có gây ra hiệu ứng dây chuyền trong quan hệ với các đối tác thương mại khác trong tương lai không cũng đáng để quan tâm. Đặc biệt là trong đối mặt với các cuộc đàm phán tương tự như với Nhật Bản hoặc chuyển hướng chính sách đối với Trung Quốc, EU có thể duy trì sự nhất quán, lý trí và độc lập hay không, đã trở thành một bài kiểm tra mới cho các nhà hoạch định chính sách. Nếu trong tương lai Trump lại đưa ra yêu cầu cao hơn, sự nhượng bộ lần này sẽ bị coi như một tiền lệ nguy hiểm.
