Chính sách chip chuyển hướng có thể gây ra căng thẳng toàn cầu mới
Chính phủ Mỹ dự kiến sẽ công bố kết quả điều tra nhập khẩu chip trong vòng hai tuần tới, Washington một lần nữa kết hợp các vấn đề an ninh quốc gia với chính sách thương mại. Mặc dù kết quả điều tra chưa được công bố, nhưng Tổng thống Trump đã nhiều lần phát tín hiệu "tăng thuế" công khai, ám chỉ ngành công nghiệp bán dẫn sẽ trở thành trọng tâm của bảo hộ chủ nghĩa mới.
Chính sách này tiềm ẩn khả năng thay đổi bố cục địa chính của ngành công nghiệp chip toàn cầu, đặc biệt là đặt áp lực thực sự đối với các nhà sản xuất chip châu Á và châu Âu phụ thuộc nhiều vào thị trường Mỹ. Nếu thuế quan được áp dụng, chuỗi giá chip có thể sẽ tăng toàn diện, cuối cùng không chỉ ảnh hưởng đến điện tử tiêu dùng, mà còn lan ra ô tô thông minh, hạ tầng truyền thông và ngành công nghiệp quốc phòng.
Lại sử dụng Điều 232, an ninh quốc gia trở thành công cụ thương mại
Chính quyền Trump một lần nữa viện dẫn Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962 để tiến hành điều tra, điều khoản này ban đầu được thiết kế để hạn chế nhập khẩu tài nguyên quan trọng khi an ninh quốc gia bị đe dọa, nay lại thường xuyên được sử dụng trong lĩnh vực kinh tế, tiến hành kiểm tra các vật tư chiến lược như dược phẩm, bán dẫn, đồng và gỗ.
Việc sử dụng thường xuyên công cụ pháp lý này cho thấy chính quyền Trump đang hệ thống hóa việc coi "an ninh kinh tế" là sự mở rộng của "an ninh quốc gia". Mặc dù cách làm này có sự ủng hộ chính trị nhất định trong nội bộ Mỹ, nhưng trên trường quốc tế lại đang làm gia tăng xung đột thương mại. Đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung và nhu cầu chip toàn cầu đã căng thẳng, động thái này có thể gây ra phản ứng dây chuyền.
EU bị động đối phó, Von der Leyen cẩn thận xoay xở
Trong cuộc họp với Von der Leyen, Trump nói rằng "thuế chip" gần như đã sẵn sàng, và EU đã trao đặc quyền tạm thời để đổi lấy sự nhượng bộ. Mặc dù Von der Leyen chưa công bố chi tiết đàm phán, nhưng theo các tuyên bố sau đó, EU phải chấp nhận thuế chung 15% bao gồm cả ô tô để đổi lấy việc không bị tăng thuế chip.
Đấu pháp ngoại giao "một đổi một" kiểu này cũng đã gây ra tiếng nói chỉ trích trong Nghị viện châu Âu, có nghị sĩ nghi ngờ liệu EU có đang dần mất quyền chủ động trong đàm phán thương mại với Mỹ hay không. Nếu thuế chip được tái triển khai trong vài tuần tới, EU e rằng sẽ lại rơi vào bế tắc đàm phán.
Sản xuất bán dẫn trở lại Mỹ? Thách thức vẫn nghiêm trọng
Trump khẳng định, nhiều nhà sản xuất chip đang lên kế hoạch mở nhà máy tại Mỹ để tránh thuế quan tiềm năng. Lời khẳng định này củng cố chủ trương "nhà máy trở về" của ông, nhưng thực tế hoạt động vẫn đối mặt với các vấn đề về công nghệ, vốn, và nhân lực.
Hiện tại, Mỹ dẫn đầu trong lĩnh vực thiết kế chip, nhưng trong khâu sản xuất và đóng gói vẫn phụ thuộc nhiều vào châu Á, đặc biệt là công suất tiên tiến của TSMC và Samsung. Ngay cả khi Intel công bố mở rộng đầu tư tại Mỹ, việc thay thế hoàn toàn hệ thống nhập khẩu vẫn cần thời gian, và áp lực chi phí sẽ truyền tải tới thị trường cuối.
Sự không chắc chắn của chính sách thương mại gây nguy hiểm cho cơ sở hợp tác toàn cầu
Dù phía Mỹ nhấn mạnh lợi ích quốc gia là trên hết, nhưng việc điều chỉnh thuế quá thường xuyên và các biện pháp điều tra cũng đang làm suy yếu lòng tin hợp tác quốc tế. Ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu phụ thuộc vào mạng lưới hợp tác xuyên quốc gia phức tạp, từ R&D, sản xuất đến phân phối đều phân bổ rộng rãi. Một khi bất kỳ quốc gia nào thay đổi môi trường thương mại, toàn bộ chuỗi sinh thái sẽ bị ảnh hưởng.
Các nhà phân tích thị trường chỉ ra rằng, nếu chính quyền Trump cuối cùng áp thuế mới đối với sản phẩm chip, không chỉ sẽ dẫn đến các biện pháp đối kháng, mà còn có thể định hình lại hướng đi của chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong bối cảnh cạnh tranh địa kinh tế ngày càng gia tăng, chip không chỉ còn là sản phẩm công nghệ, mà còn là mặt trận tranh đấu của các quốc gia.
