Gangguan bekalan dan kenaikan harga susulan perang Iran mendorong negara menilai semula keutamaan dasar tenaga. Selain sasaran pengurangan pelepasan, perhatian kini lebih tertumpu pada kebolehpercayaan bekalan bahan api, keupayaan menyalurkan elektrik kepada pengguna dan kemampuan mengawal kos. Perubahan ini tidak bermakna peralihan tenaga terhenti atau bahan api fosil menang. Sebaliknya, ia menonjolkan kekangan praktikal: sasaran dasar boleh tertekan oleh keadaan ekonomi dan politik jika sistem tenaga gagal membekalkan tenaga di tempat dan pada masa yang diperlukan.
Risiko Selat Hormuz pacu kepelbagaian laluan penghantaran
Sebelum perang, kira-kira satu perlima perdagangan minyak dan gas asli cecair (LNG) dunia melalui Selat Hormuz. Jika laluan penting ini terancam, bekalan yang mencukupi sekalipun mungkin sukar sampai kepada pengguna. Negara pengeluar minyak Teluk kini memberi perhatian lebih besar kepada kepelbagaian laluan penghantaran.
Arab Saudi dan Emiriah Arab Bersatu sedang memperluas saluran paip serta infrastruktur lain untuk menghantar lebih banyak minyak ke pelabuhan di luar Teluk Parsi. Ketua Pegawai Eksekutif HSBC, Georges Elhedery, pernah berkata pelaburan dalam laluan alternatif boleh mengurangkan dengan ketara kebergantungan penghantaran minyak pada Selat Hormuz dalam tempoh lima tahun. Namun, kebergantungan LNG pada selat itu lebih sukar dikurangkan dengan cepat. Keberkesanan laluan alternatif juga dibatasi cara pengangkutan dan infrastruktur yang tersedia.
Rancangan Arab Saudi turut merangkumi penyimpanan minyak. Pada 26 Oktober, Arab Saudi dan Singapura mengumumkan rancangan untuk membangunkan aturan penyimpanan minyak mentah di Jurong Rock Caverns, Singapura. Operasi dijangka bermula pada separuh kedua 2027. Projek itu bertujuan memperkukuh keselamatan tenaga Singapura dan meningkatkan daya tahan bekalan Arab Saudi jika rantaian bekalan Asia Tenggara terganggu. Fokusnya bukan menambah pengeluaran, tetapi memastikan minyak sedia ada dapat sampai ke pasaran dengan lebih andal.
Qatar dapatkan bekalan LNG AS, Asia tambah sumber Pasifik
LNG menunjukkan dengan jelas bagaimana faktor geografi mempengaruhi keselamatan bekalan. Qatar ialah antara pembekal LNG utama dunia, tetapi hampir semua eksportnya perlu melalui Selat Hormuz. Tidak seperti minyak mentah, LNG tidak boleh dialihkan begitu sahaja melalui saluran paip minyak sedia ada. Membina sistem eksport alternatif memerlukan penghantaran gas dalam jumlah besar ke lokasi lain serta kemudahan pencairan dan eksport yang mahal.
QatarEnergy mula mendapatkan bekalan LNG jangka panjang dari Amerika Syarikat. Perjanjian 20 tahun yang diumumkan minggu ini menetapkan QatarEnergy membeli sehingga 3 juta tan setahun daripada projek LNG Louisiana milik Woodside Energy. Penghantaran dijangka bermula pada 2030, dan QatarEnergy bakal menjadi antara pembeli terbesar projek itu. Kemudahan eksport di pesisir Teluk Mexico AS boleh membekalkan pelanggan di lembangan Atlantik tanpa melalui Selat Hormuz. Amerika Utara juga mempunyai rangkaian saluran paip, kemudahan penyimpanan gas dan kawasan pengeluaran yang luas. Bekalan AS tetap berisiko mengalami gangguan, tetapi ia memberi pembeli satu lagi sumber utama di luar Teluk Parsi.
Kanada turut meningkatkan bekalan ke Asia. Fasa kedua projek LNG Kanada diluluskan pada September dan akan menggandakan kapasiti tahunan kemudahan di Kitimat, British Columbia, daripada 14 juta tan kepada 28 juta tan. Terletak di pesisir Pasifik, projek itu boleh menjadi sumber LNG berskala besar yang baharu untuk pelanggan Asia. Laluan ini mengelakkan Selat Hormuz dan memendekkan perjalanan berbanding penghantaran dari pesisir Teluk Mexico AS. Ketika mengumumkan keputusan itu, Shell menyenaraikan kepelbagaian bekalan dan keselamatan tenaga sebagai antara pertimbangannya.
Harga gas Eropah meningkat semula
Selepas konflik Rusia-Ukraine, Eropah mengurangkan kebergantungan pada gas saluran paip Rusia dengan pantas dan menggantikannya menggunakan LNG dari Amerika Syarikat serta pembekal lain. Langkah itu membantu Eropah mengelakkan kekurangan bekalan serius yang dibimbangi, tetapi turut meningkatkan kebergantungannya pada pasaran LNG global. Apabila bekalan dari Timur Tengah terjejas oleh konflik geopolitik baharu, kebergantungan ini kembali menjadi tumpuan pasaran.
Pada penghujung Oktober, harga penanda aras gas Eropah meningkat melebihi 100 euro setiap megawatt-jam buat kali pertama sejak 2022. Pedagang memantau gangguan bekalan LNG dari Timur Tengah, cuaca yang semakin sejuk dan paras inventori yang semakin ketat. Eropah tidak mengetepikan sasaran iklimnya, tetapi kos pemanasan, pengeluaran kilang penapisan, harga elektrik dan bekalan bahan api kembali menjadi tekanan dasar yang mendesak.
Pergerakan harga ini tidak dengan sendirinya membuktikan peralihan tenaga gagal. Namun, ia menunjukkan bahawa keselamatan tenaga dan lebihan kapasiti sistem juga perlu dipertimbangkan bersama sasaran pengurangan pelepasan. Tenaga boleh baharu, rangkaian penghantaran, penyimpanan, sumber gas yang pelbagai dan penjanaan stabil masing-masing mempunyai peranan. Dasar perlu mengambil kira semua unsur ini secara serentak.
Pelaburan nuklear dan grid AS tumpu pada bekalan stabil
Tenaga nuklear kembali menjadi sebahagian daripada perbincangan keselamatan tenaga. Loji nuklear boleh menjana elektrik secara berterusan tanpa bergantung pada penghantaran import bahan api melalui laluan antarabangsa. Kos, sisa nuklear dan persaraan loji lama masih menjadi cabaran, tetapi pertumbuhan permintaan elektrik dan kejutan bekalan menjadikan keupayaan nuklear menghasilkan kuasa secara stabil semakin diberi perhatian.
Pada 27 Oktober, Jabatan Tenaga AS mengumumkan cadangan komitmen pinjaman bersyarat sehingga AS$5 bilion untuk projek peningkatan kapasiti dan pemodenan loji nuklear Constellation Energy di Illinois, Maryland dan Pennsylvania. Jabatan itu menyatakan projek berkenaan berpotensi menambah hampir 1.1 gigawatt kapasiti terpasang pada loji sedia ada. Loji gas asli boleh menyokong sumber tenaga yang pengeluarannya berubah-ubah, bateri boleh mengalihkan bekalan elektrik antara tempoh penggunaan, manakala talian penghantaran membawa kuasa dari kawasan yang mempunyai lebihan bekalan ke kawasan yang mengalami kekurangan. Setiap satu menangani keperluan kebolehpercayaan yang berbeza.
Permintaan elektrik AS meningkat selepas bertahun-tahun pertumbuhannya terhad. Pusat data, pembuatan, elektrifikasi dan pertambahan penduduk antara faktor yang mendorong kenaikan itu. Pada masa sama, banyak kemudahan penghantaran dibina beberapa dekad lalu dan sukar menampung perubahan campuran sumber tenaga serta skala permintaan semasa. Oleh itu, kapasiti penjanaan yang mencukupi tidak semestinya menjamin elektrik dapat dihantar tepat pada masanya ke kawasan yang pertumbuhannya paling pesat. Pengembangan talian penghantaran, pemodenan grid, pengurusan permintaan, penjanaan teragih dan penyimpanan menjadi bahagian penting dalam memastikan bekalan sampai kepada pengguna.
Solar teragih boleh mengurangkan pergantungan pada penjanaan berpusat pada waktu tertentu. Bateri pula boleh menyediakan kapasiti semasa permintaan puncak dan menyokong kestabilan grid. Pengurusan permintaan dan loji kuasa maya boleh mengurangkan keperluan kapasiti penjanaan baharu dengan melaras penggunaan elektrik buat sementara waktu. Setiap pendekatan mempunyai batas, tetapi penggunaannya secara gabungan boleh memberi sistem lebih ruang untuk menghadapi gangguan.
Peralihan tenaga bergantung pada gabungan pilihan
Perang Iran tidak membuktikan bahawa tenaga boleh baharu patut ditinggalkan, dan tidak bermakna semua projek bahan api fosil berdaya maju dari segi ekonomi. Solar, angin, bateri, kecekapan tenaga, nuklear, gas asli, saluran paip, kemudahan LNG dan rangkaian penghantaran masing-masing mempunyai kos serta batasan. Perubahan yang sedang berlaku ialah keutamaan kepada satu teknologi sahaja sukar menangani gangguan bekalan dan masalah penghantaran elektrik.
Negara mungkin memperluas tenaga boleh baharu sambil melanjutkan operasi sesetengah loji nuklear, menambah penyimpanan, memperkukuh grid atau membina laluan penghantaran minyak dan gas yang mengelakkan laluan laut yang mudah terjejas. Kapasiti sandaran dan laluan alternatif memerlukan perbelanjaan tambahan. Namun, kekurangan lebihan kapasiti juga boleh membawa kos ekonomi lebih tinggi apabila saluran paip rosak, laluan perkapalan ditutup, loji janakuasa tidak beroperasi atau konflik memutuskan bekalan. Peristiwa tenaga pada 2026 sekali lagi menunjukkan bahawa daya tahan sistem mempunyai kos sebenar, tetapi juga nilai ekonomi.
Daripada aturan penghantaran melalui Selat Hormuz kepada kepelbagaian bekalan LNG, harga gas Eropah serta pelaburan nuklear dan grid di AS, pasaran dan pembuat dasar kini semakin menumpukan perhatian pada keupayaan tenaga sampai kepada pengguna secara andal. Sumber yang mencukupi hanyalah satu syarat; pengangkutan, penyimpanan, penjanaan dan penghantaran elektrik juga perlu berfungsi apabila diperlukan. Semua peringkat ini menentukan keselamatan tenaga.