อัลต์คอยน์เกือบสองในสามที่ติด 100 อันดับแรกตามมูลค่าตลาดเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2021 ร่วงลงมากกว่า 90% จากจุดสูงสุด ณ วันที่ 21 ตุลาคม 2026 และเกือบครึ่งหนึ่งลดลงเกิน 95% ข้อมูลจาก CoinMarketCap ระบุว่า โทเคน 70 รายการแตะระดับต่ำสุดนับตั้งแต่จุดสูงสุดในปี 2021 ในปีนี้ ขณะที่ Bitcoin ปรับขึ้นราว 30% ผลงานที่สวนทางกันสะท้อนความแตกต่างในตลาดอัลต์คอยน์ และทำให้ประเด็นเรื่องอุปสงค์ อุปทาน และการส่งผ่านมูลค่าของเครือข่ายไปยังผู้ถือโทเคนได้รับความสนใจมากขึ้น
ในเวลานั้น Solana และ Cardano ต่างมีมูลค่าตลาดราว 70,000 ล้านดอลลาร์ นักลงทุนให้ความสำคัญกับเครือข่าย ทีมพัฒนา และแผนการเติบโตของทั้งสองโครงการ แต่ผลดำเนินงานตลอดเกือบห้าปีชี้ว่า การมีเทคโนโลยีและจำนวนผู้ใช้เพิ่มขึ้นไม่ได้รับประกันว่าโทเคนจะรักษามูลค่าไว้ได้ Jim Ferraioli ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยและกลยุทธ์สินทรัพย์ดิจิทัลของ Charles Schwab Center for Financial Research ระบุว่า มูลค่าทางเศรษฐกิจที่เกิดจากการพัฒนาเครือข่ายอาจไม่ได้ตกถึงผู้ถือโทเคน
มีเพียงไม่กี่โทเคนที่ราคาสูงกว่าปี 2021
โทเคนในกลุ่มนี้ไม่ได้ปรับตัวลงทั้งหมด ในบรรดา 100 รายการ มี 7 รายการที่ราคาสูงกว่าจุดสูงสุดเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2021 โดย Zcash ซึ่งเป็นเหรียญความเป็นส่วนตัว ปรับขึ้นราว 646% หลังฟื้นตัวช่วงปลายปี 2025 ส่วน TRON เพิ่มขึ้น 212% ขณะที่ XRP และ BNB เพิ่มขึ้น 16% และ 22% ตามลำดับ
BNB ยังแสดงให้เห็นว่าอุปทานโทเคนส่งผลต่อราคาได้อย่างไร แม้มูลค่าตลาดจะต่ำกว่าปี 2021 ราว 4% แต่การเผาโทเคนทำให้อุปทานหมุนเวียนลดลง 21% ส่งผลให้ราคาอยู่สูงกว่าระดับในช่วงนั้น
ในกลุ่มโทเคน 81 รายการที่ราคาลดลงอย่างน้อย 70% อุปทานหมุนเวียนมีค่ามัธยฐานเพิ่มขึ้นราว 50% ขณะที่มูลค่าตลาดมัธยฐานลดลงประมาณ 95% แม้ไม่นับโทเคนใหม่ที่ถูกนำเข้าสู่ระบบหมุนเวียน โทเคน 77 รายการก็ยังจะลดลงอย่างน้อย 70% Alice Liu หัวหน้าฝ่ายวิจัยของ CoinMarketCap มองว่า การที่ตลาดยอมจ่ายให้กับโครงการโดยรวมน้อยลงอย่างมากเป็นปัจจัยสำคัญในการอธิบายการร่วงลง ไม่ควรโยนสาเหตุให้กับการปลดล็อกโทเคนเพียงอย่างเดียว
มูลค่าตลาดกับราคาเหรียญให้ภาพต่างกัน
การกลับมาของเงินทุนในตลาดอัลต์คอยน์ไม่ได้หมายความว่าเงินกำลังไหลกลับไปยังโครงการชุดเดียวกับเมื่อห้าปีก่อน ในเดือนตุลาคม 2025 มูลค่าตลาดรวมของคริปโทเคอร์เรนซีที่ไม่รวม Bitcoin เคยทำสถิติสูงสุดใหม่ชั่วคราว แต่ปัจจุบันมีอัลต์คอยน์ 39 รายการใน 100 อันดับแรกที่ยังไม่อยู่บน CoinMarketCap เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2021 Liu อธิบายว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงของผู้เล่นและสินทรัพย์ในตลาด ไม่ใช่การหายไปของตลาดอัลต์คอยน์
อุปทานที่เพิ่มขึ้นยังทำให้มูลค่าตลาดและราคาเหรียญเคลื่อนไหวไม่สอดคล้องกันได้ มูลค่าตลาดของ Solana ต่ำกว่าเดือนพฤศจิกายน 2021 เพียงราว 10% แต่อุปทานเพิ่มขึ้นจนเกือบเท่าตัว ทำให้ราคา SOL ลดลง 54% ส่วนมูลค่าตลาดของ NEAR เพิ่มขึ้นประมาณ 20% แต่อุปทานหมุนเวียนมากกว่าสองเท่า ส่งผลให้ราคายังลดลง 51% การพิจารณาเฉพาะมูลค่าตลาดหรือจุดสูงสุดในอดีตจึงอาจไม่สะท้อนภาพการเปลี่ยนแปลงของราคาโทเคนได้ครบถ้วน
กิจกรรมบนเครือข่ายไม่ได้ส่งมูลค่าถึงผู้ถือโดยอัตโนมัติ
ปริมาณธุรกรรมและค่าธรรมเนียมบนบล็อกเชนที่เพิ่มขึ้น ไม่ได้หมายความว่าผู้ถือโทเคนจะได้รับผลตอบแทนเสมอไป ค่าธรรมเนียมอาจตกเป็นของผู้ตรวจสอบความถูกต้อง ผู้พัฒนาแอปพลิเคชัน หรือคลังของโครงการ ขณะเดียวกัน หากรางวัลจากการสเตกจ่ายด้วยการออกโทเคนใหม่ จำนวนโทเคนที่ผู้ถือครองอาจเพิ่มขึ้น แต่สัดส่วนการถือครองเมื่อเทียบกับอุปทานทั้งหมดอาจลดลง Eric Lu หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ของ Avalanche Foundation ระบุว่า กิจกรรมบนเครือข่ายที่เพิ่มขึ้นไม่ได้แปรเป็นมูลค่าของโปรโตคอลโดยอัตโนมัติ
การประเมินว่าโทเคนจะได้ประโยชน์จากการเติบโตของเครือข่ายหรือไม่ จึงต้องดูว่ามีกลไกเชื่อมโยงกันอย่างชัดเจนหรือไม่ เช่น การเผาหรือจัดสรรค่าธรรมเนียมให้ผู้ถือ การกำหนดเพดานอุปทานหรือทำให้อุปทานลดลงต่อเนื่อง รวมถึงการที่ผู้ใช้จำเป็นต้องซื้อและถือโทเคนเพื่อใช้งานเครือข่าย Ferraioli แนะนำให้พิจารณาประโยชน์ใช้สอยของโทเคน ตำแหน่งในตลาด และทิศทางอุปสงค์ที่เกี่ยวข้องว่ากำลังขยายตัวหรือหดตัว ตลอดจนประเมินผลของเครือข่ายและความสามารถในการเติบโตอย่างต่อเนื่อง
หลังตลาดเปลี่ยนแปลงมานานเกือบห้าปี การที่ราคาโทเคนต่ำกว่าจุดสูงสุดในอดีต 95% เพียงอย่างเดียวไม่ได้แปลว่าโทเคนนั้นมีราคาถูก นักลงทุนยังต้องแยกให้ออกระหว่างการเติบโตของโครงการกับความสามารถในการส่งผ่านมูลค่ามายังโทเคน พร้อมติดตามการเปลี่ยนแปลงของอุปทานและความคาดหวังด้านการเติบโตที่สะท้อนอยู่ในราคาแล้ว สำหรับอดีตผู้นำตลาดเหล่านี้ คำถามสำคัญยังอยู่ที่กิจกรรมบนเครือข่ายจะสร้างอุปสงค์ต่อโทเคนได้ต่อเนื่องหรือไม่ และอุปทานใหม่จะกระทบสัดส่วนการถือครองอย่างไร