Stephanie Davis từng nghĩ làm bà sẽ chủ yếu là tận hưởng niềm vui bên trẻ nhỏ mà không phải gánh toàn bộ trách nhiệm nuôi dạy. Nhưng khi thực sự bế cô cháu gái mới chào đời, bà nhanh chóng nhận ra thực tế khác hẳn: so với thời điểm làm mẹ cách đây 30 năm, giờ đây bà dễ lo lắng về những tai nạn bất ngờ hơn và hiểu rõ hơn một khoảnh khắc rất nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến cả gia đình.
Bế cháu xuống cầu thang, bà nghĩ ngay đến tai nạn
Có lần, khi đang bế cháu gái nhỏ xuống cầu thang, Davis bất chợt nghĩ: “Nếu mình làm rơi cháu thì sao?” Bà siết chặt vòng tay quanh đứa trẻ rồi tiếp tục đi xuống bếp để hâm phần sữa mẹ mà con dâu đã để sẵn.
Davis từng trực tiếp cho con trai bú nên trước đây không có nhiều kinh nghiệm hâm sữa bằng bình. Trong lúc đun nước, bà lại lo nhiệt độ có thể quá cao, thậm chí nghĩ đến khả năng “nếu mình làm bỏng cháu thì sao”. Tối hôm đó, bà nhiều lần giật mình tỉnh giấc vì tưởng đã không nghe thấy tiếng khóc của đứa trẻ, rồi lo rằng cháu cần được giúp đỡ nhưng mình lại bỏ lỡ.
Ban ngày, những nỗi lo mới vẫn liên tục xuất hiện. Bà nghĩ đến cảnh đứa trẻ trượt khỏi tay mình trong bồn tắm, đồng thời lo con chó trong nhà có thể vì ghen mà cắn cháu. Davis sợ bất kỳ sự cố nào xảy ra trong lúc mình trông trẻ cũng có thể để lại ảnh hưởng thay đổi cả cuộc đời cháu.
Davis từng cho rằng ông bà chỉ cần tận hưởng thời gian bên các cháu và gánh ít trách nhiệm hơn, vì vậy vai trò này hẳn phải nhẹ nhàng hơn việc làm cha mẹ. Nhưng với bà, thực tế giống như trách nhiệm được phóng đại. Nếu cháu gái gặp tai nạn, bà không chỉ phải đối mặt với nỗi đau của chính mình mà còn phải chứng kiến con trai và con dâu chịu đựng nỗi đau tương tự. Chỉ riêng ý nghĩ đó cũng khiến bà cảm thấy nặng nề.
Khi còn trẻ, bà không suy nghĩ nhiều như vậy
Davis nhớ lại thời điểm mình trở thành mẹ. Khi đó bà còn trẻ, dồi dào năng lượng và lạc quan hơn. Bà tự nhận mình là người “nhiệt tình”, mang nhiều kỳ vọng tốt đẹp về con cái và tin rằng nếu dành đủ tình yêu cùng nỗ lực, cuộc sống nhìn chung sẽ diễn ra theo kế hoạch.
Nhưng trong vài thập kỷ qua, bà đã chứng kiến bạn bè mất con, chứng kiến bệnh tật xuất hiện không báo trước và những tai nạn nhanh chóng làm đảo lộn một gia đình. Càng có nhiều trải nghiệm, bà càng hiểu rõ hơn về rủi ro và những điều không thể kiểm soát, đồng thời dễ hình dung những kết quả tồi tệ hơn.
Davis có bằng cử nhân tâm lý học và từng tin rằng mình hiểu cách giúp trẻ xây dựng sự tự tin, duy trì trạng thái cảm xúc lành mạnh. Chẳng hạn, bà sẽ nói “hành vi của con không phù hợp” thay vì “con là đứa trẻ hư”, để vấn đề tập trung vào hành vi chứ không gắn với bản chất của đứa trẻ. Bà cũng nói “con đã làm rất tốt” thay vì chỉ nói “con ngoan lắm”, với mong muốn ghi nhận nỗ lực thay vì khiến trẻ xem lời khen là điều đương nhiên.
Bà tin rằng trao tình yêu, xây dựng những giá trị đúng đắn và làm tròn vai trò của cha mẹ trong các vấn đề quan trọng có thể tạo cho trẻ một môi trường trưởng thành ổn định. Giờ đây, bà hiểu rõ hơn rằng những nỗ lực đó không thể bảo đảm trẻ sẽ mãi tránh được bệnh tật, tai nạn hay các sự việc nằm ngoài khả năng kiểm soát.
Hiểu về tâm lý khiến bà thận trọng hơn
Bên cạnh nền tảng tâm lý học, Davis từng làm huấn luyện viên, hỗ trợ nhiều người nhìn lại những trải nghiệm thời thơ ấu đã ảnh hưởng đến niềm tin và cách họ nhìn nhận bản thân. Nhiều người trưởng thành mà bà từng tiếp xúc là những người có năng lực. Cha mẹ họ thường không độc ác hay cố tình bỏ mặc con, mà vẫn yêu thương con, nhưng không nhận ra rằng một tương tác tưởng như không đáng kể trong đời sống thường ngày có thể để lại dấu ấn lâu dài trong ký ức của trẻ.
Những trải nghiệm đó khiến Davis liên tục xem xét từng lời nói và hành động của mình khi ở bên các cháu. Bà lo một câu đùa có thể bị hiểu thành lời chế giễu; sự khích lệ có thể nghe giống lời phê bình; vẻ thiếu kiên nhẫn khi bị ngắt lời có thể bị trẻ nhận ra; giúp đỡ quá nhiều có thể khiến trẻ nghĩ mình không có năng lực, còn giúp quá ít lại có thể khiến trẻ cảm thấy mình không xứng đáng được hỗ trợ.
Việc tự kiểm tra liên tục đôi khi khiến bà mệt mỏi. Kinh nghiệm không giúp Davis hoàn toàn thư giãn khi chăm sóc các cháu. Ngược lại, nó khiến bà nhìn rõ hơn rằng tác động trong những mối quan hệ gần gũi không chỉ đến từ các sự kiện lớn, mà còn có thể bắt nguồn từ một cuộc trò chuyện bình thường hoặc phản ứng nhất thời.
Bà vẫn tận hưởng thời gian bên các cháu
Dù lo lắng nhiều hơn, Davis không phủ nhận rằng mình thích làm bà. Khi tạm gác nỗi sợ về tai nạn và những ảnh hưởng lâu dài, bà thích bước vào thế giới của trẻ, chơi cùng các cháu, nghịch những chiếc xe tải đồ chơi, vẽ tranh hoặc kể chuyện.
So với thời làm mẹ, hiện bà có nhiều thời gian hơn và tích lũy được nhiều kinh nghiệm sống hơn. Trước đây, bà phải đồng thời xử lý công việc, gia đình và nhiều trách nhiệm khác. Giờ đây, bà muốn tập trung vào một điều rõ ràng hơn: yêu thương các cháu một cách vô điều kiện và để các cháu biết chắc rằng mình được yêu thương.
Với Davis, trở thành bà không biến trách nhiệm thành vai trò đứng ngoài nhẹ nhàng. Tuổi tác và kinh nghiệm giúp bà nhận ra nhiều rủi ro hơn, nhưng cũng khiến bà trân trọng hơn những khoảnh khắc đồng hành bình thường và cụ thể. Bà không thể kiểm soát mọi tai nạn, nhưng trong mỗi lần ở bên các cháu, bà vẫn có thể cố gắng để chúng cảm nhận được sự an toàn, hỗ trợ và yêu thương.