Báo cáo Starling tập trung kiểm chứng các kết luận trước đó
Liên quan đến vụ Silicon Valley Bank (SVB) sụp đổ năm 2023, tổ chức rà soát bên ngoài Starling Trust Science đã công bố báo cáo sơ bộ vào ngày 21/9/2026. Báo cáo chủ yếu kiểm chứng kết luận từ ba cuộc điều tra của chính phủ Mỹ, thay vì xây dựng một cách giải thích hoàn toàn mới về sự kiện.
Ba cuộc điều tra này gồm cuộc rà soát do Michael Barr, khi đó là Phó chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phụ trách giám sát, chủ trì; cuộc điều tra của Văn phòng Tổng thanh tra Fed; và cuộc điều tra của Cơ quan Kiểm toán Chính phủ Mỹ. Starling nhận định phần lớn vấn đề được nêu trong các báo cáo trước đây có thể được chứng minh bằng tài liệu hiện có, nhưng đưa ra đánh giá khác về vai trò của mạng xã hội và những thay đổi trong chính sách giám sát.
Ý nghĩa đối với thị trường là vụ SVB không nên được quy giản thành hệ quả của dư luận trực tuyến hoặc tốc độ lan truyền tức thời trên ứng dụng ngân hàng di động. Với các cơ quan giám sát, việc xác định dòng tiền gửi bắt đầu rút qua kênh nào, thông tin lan truyền ra sao và tiền được chuyển đi bằng cách nào sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thiết kế các bài kiểm tra áp lực thanh khoản, cơ chế cảnh báo rút tiền hàng loạt và khung giám sát ngân hàng số.
Trao đổi riêng có thể diễn ra trước thảo luận công khai
Starling dẫn phân tích do Charles River Associates (CRA) thực hiện, theo đó phần lớn thảo luận trên mạng về khó khăn của SVB xuất hiện khi rủi ro ngân hàng sụp đổ đã ở rất gần. Các tài liệu hiện có không cho thấy mối quan hệ rõ ràng về trình tự thời gian hoặc quan hệ nhân quả giữa thảo luận công khai trên mạng xã hội và tốc độ rút tiền gửi.
Báo cáo cho rằng người gửi tiền nhiều khả năng đã trao đổi thông tin qua tin nhắn, email và các kênh riêng tư khác. Khi đó, SVB đã phát đi nhiều tín hiệu căng thẳng có thể quan sát được, trong đó có kế hoạch huy động vốn không hoàn tất và việc bán số chứng khoán vốn được dự định nắm giữ đến ngày đáo hạn. Khi những thông tin này đến với các bên tham gia thị trường, việc chuyển tiền có thể đã được đẩy nhanh thông qua liên lạc riêng tư và nền tảng ngân hàng di động.
Starling cho biết các kênh số có thể rút ngắn thời gian truyền thông tin và chuyển tiền, nhưng không tạo ra tình trạng tài chính mà người gửi tiền phải đối mặt. Nói cách khác, mạng xã hội và ngân hàng số giống công cụ truyền dẫn, đồng thời thực hiện áp lực rút tiền, hơn là điểm khởi đầu của các vấn đề trên bảng cân đối kế toán ngân hàng.
Người gửi tiền không được bảo hiểm rút vốn tập trung
Vai trò của mạng xã hội trong việc đẩy nhanh cuộc khủng hoảng ngân hàng năm 2023 vẫn là chủ đề có nhiều cách nhìn. Một nghiên cứu học thuật chưa hoàn tất do các nhà nghiên cứu tại Đại học Yale và Fed Chicago công bố cho rằng vụ rút tiền tại SVB và các ngân hàng khác chủ yếu do một nhóm lớn người gửi tiền không được bảo hiểm đồng loạt rút vốn. Diễn biến này không phải là kết quả của việc đông đảo khách hàng bán lẻ có số dư nhỏ cùng nhìn thấy thông tin trên Twitter rồi rút tiền.
Từ đó, Starling khuyến nghị các cuộc thảo luận chính sách không nên sử dụng chung chung khái niệm “rủi ro mạng xã hội”. Nhà hoạch định chính sách cần phân biệt các mắt xích khác nhau: mối lo ngại hình thành như thế nào, thông tin được truyền đi ra sao, việc phối hợp trong kênh riêng tư khác gì với khuếch đại công khai, và nền tảng công nghệ thực sự thực hiện lệnh rút tiền như thế nào. Chỉ khi tách bạch các khâu này, cơ quan giám sát mới có thể xác định một kênh cụ thể là nguyên nhân kích hoạt, yếu tố đẩy nhanh hay phương tiện mở rộng một vụ rút tiền hàng loạt.
Báo cáo cũng cho rằng cuộc rà soát trước đây của Barr chưa phân tách đầy đủ các khái niệm trên. Đối với công tác giám sát ngân hàng, chỉ theo dõi khối lượng thảo luận trên các nền tảng công khai có thể không phản ánh chính xác tốc độ những người gửi tiền không được bảo hiểm phối hợp rút vốn qua các mạng lưới riêng tư.
Ngưỡng giám sát có làm giảm mức độ kiểm tra?
Một tranh luận khác trong báo cáo sơ bộ của Starling liên quan đến mối quan hệ giữa thay đổi chính sách giám sát và những thiếu sót của Fed. Báo cáo do Barr thực hiện xem Đạo luật Tăng trưởng Kinh tế, Nới lỏng Quy định và Bảo vệ Người tiêu dùng năm 2018 là một yếu tố bối cảnh quan trọng. Đạo luật cho phép cơ quan quản lý nâng ngưỡng tài sản để một ngân hàng thuộc diện giám sát tăng cường từ 50 tỷ USD lên 250 tỷ USD. Theo báo cáo của Barr, thay đổi này khiến SVB chịu mức kiểm tra thấp hơn, trong khi các rủi ro của ngân hàng không được chú ý kịp thời.
Cuộc điều tra ban đầu của Fed cũng đề cập đến sự thay đổi trong định hướng giám sát. Quan điểm này thường được hiểu là các hướng dẫn giám sát từ trên xuống dưới trong nhiệm kỳ của Randal Quarles, cựu Phó chủ tịch Fed phụ trách giám sát. Quarles giữ vị trí lãnh đạo cao nhất về giám sát tại Fed từ tháng 10/2017 đến tháng 10/2021.
Tuy nhiên, nhiều cựu quan chức giám sát Fed được Starling phỏng vấn, trong đó có một số người từng trực tiếp tham gia báo cáo của Barr, đã phản đối cách đánh giá này. Một cựu quan chức không được nêu tên cho rằng Fed không nên đưa các nhận định về điều chỉnh chính sách và thay đổi định hướng giám sát vào báo cáo cuối cùng. Người này tóm lược vấn đề: “Ngân hàng đã mắc sai lầm, chúng tôi đã không phát hiện ra, chỉ vậy thôi.”
Bất đồng này cho thấy việc xác định trách nhiệm trong vụ SVB vẫn có hai lớp. Một mặt là các vấn đề của chính ngân hàng trong quản trị lãi suất, thanh khoản và tài sản - nguồn vốn. Mặt khác là khả năng cơ quan giám sát đã bỏ lỡ các tín hiệu rủi ro do thay đổi về ngưỡng pháp lý và phương thức giám sát. Starling hiện chưa đưa ra kết luận cuối cùng về trọng số của hai nhóm nguyên nhân này.
Báo cáo tiếp theo sẽ có phản hồi của Barr và Fed San Francisco
Tài liệu lần này mới là báo cáo đầu tiên trong ba báo cáo điều tra thực tế mà Starling cam kết công bố. Báo cáo tiếp theo sẽ bao gồm phản hồi của Michael Barr và kết quả trao đổi với các quan chức giám sát thuộc Fed San Francisco. Cơ quan này trực tiếp phụ trách giám sát SVB trước khi ngân hàng sụp đổ.
Ở thời điểm hiện tại, báo cáo mới xác nhận một số dữ kiện: SVB chịu áp lực rõ rệt sau kế hoạch bổ sung vốn và việc bán chứng khoán; người gửi tiền đã sử dụng các kênh số để đẩy nhanh việc chuyển tiền; nhưng chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy mạng xã hội công khai là yếu tố kích hoạt then chốt. Vấn đề tiếp theo đối với cơ quan giám sát là vì sao các tín hiệu rủi ro nội bộ của ngân hàng không sớm chuyển thành hành động giám sát, đồng thời các kênh liên lạc riêng tư và ngân hàng di động cần được đưa vào khung theo dõi rút tiền hàng loạt trong tương lai như thế nào.