Xung đột giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và các cơ quan báo chí tại Nhà Trắng tiếp tục leo thang trong tuần mới. Ngày 19/9, phóng viên của CNN, Politico và MS Now bị từ chối cho vào khuôn viên Nhà Trắng để tác nghiệp; nhân viên tại hiện trường đồng thời thu hồi thẻ báo chí của họ. Cả ba hãng cho biết sẽ khởi kiện để phản đối quyết định này, trong khi Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng và các tổ chức giám sát truyền thông cũng lên tiếng phản đối.
Trước đó, ông Trump viết trên Truth Social rằng Nhà Trắng sẽ cấm các hãng này tiếp cận vì họ liên tục đăng những nội dung mà ông gọi là “tin giả”. Sau đó, ông nói các cơ quan truyền thông có thể tự quyết định nếu muốn đăng những bài viết “cố tình tiêu cực”, nhưng ông không có nghĩa vụ cho phép các phóng viên đó vào “ngôi nhà của người dân”, cách ông gọi Nhà Trắng.
Ba hãng bị hạn chế tiếp cận toàn bộ khuôn viên Nhà Trắng
Biện pháp lần này không chỉ giới hạn một số suất tác nghiệp tại các sự kiện bên ngoài Washington có tổng thống tham dự. Phạm vi áp dụng bao trùm toàn bộ khuôn viên Nhà Trắng, đồng thời nhắm tới ba tổ chức báo chí chứ không phải một phóng viên cụ thể. Điều này mở rộng đáng kể tranh chấp giữa Nhà Trắng và các hãng truyền thông lớn.
Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ bảo vệ quyền tự do báo chí. Các tòa án Mỹ từ lâu cũng cho rằng chính phủ không được đối xử khác biệt với một cơ quan báo chí chỉ vì nội dung đưa tin của cơ quan đó. Việc CNN, Politico và MS Now chuẩn bị khởi kiện sẽ đặt trọng tâm vào câu hỏi liệu Nhà Trắng có phân biệt đối xử dựa trên lập trường hoặc nội dung đưa tin hay không.
Chính quyền ông Trump từng vướng vào các tranh chấp pháp lý liên quan đến thẻ báo chí và quyền tiếp cận. Trong nhiệm kỳ đầu, Nhà Trắng thu hồi thẻ của Jim Acosta, phóng viên CNN, dẫn tới một vụ kiện và cuối cùng kết thúc bằng kết quả có lợi cho nhà báo. Một phóng viên khác từng bị tạm đình chỉ quyền ra vào sau cuộc tranh cãi gay gắt với cố vấn Nhà Trắng Sebastian Gorka; tòa án sau đó ngăn biện pháp này tiếp tục được thực thi.
Tranh chấp với AP vẫn định hình quy tắc tác nghiệp
Năm ngoái, Nhà Trắng cấm phóng viên của AP tham gia nhóm báo chí đưa tin các hoạt động của tổng thống. Tranh chấp bắt nguồn từ việc AP không chấp nhận cách ông Trump đổi tên Vịnh Mexico thành “Vịnh Mỹ”. Nhóm báo chí này thường đưa tin về các sự kiện công khai quy mô nhỏ của tổng thống tại Washington hoặc trong các chuyến công du.
Vụ việc kéo theo một tranh chấp pháp lý kéo dài và chưa được giải quyết hoàn toàn. Sau đó, Nhà Trắng điều chỉnh quy định của nhóm báo chí, không còn dành các vị trí cố định cho tất cả hãng thông tấn. So với những biện pháp trước đây chỉ hạn chế một số phóng viên hoặc một hình thức tác nghiệp cụ thể, quyết định lần này có phạm vi rộng hơn khi áp dụng với ba hãng và toàn bộ khuôn viên Nhà Trắng.
Quyết định được đưa ra sau nhiều chính sách gặp trở ngại
Việc ông Trump tăng cường hạn chế truyền thông tại Nhà Trắng diễn ra sau một tuần trong nhiệm kỳ thứ hai chứng kiến nhiều chính sách gặp trở ngại. Tòa án Tối cao Mỹ đã ngăn kế hoạch hạn chế bỏ phiếu qua thư trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Sau đó, ông Trump chỉ trích các thẩm phán, trong đó có cả những người do chính ông bổ nhiệm, và nói rằng họ không phải những ứng viên mà ông cho là phù hợp sau khi phỏng vấn trước đây.
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ sau đó tăng lãi suất, trái với yêu cầu hạ lãi suất mà ông Trump liên tục đưa ra trong nhiều tháng. Một thẩm phán liên bang tại Washington cũng yêu cầu chính quyền phải thông báo trước 30 ngày nếu muốn thay đổi cách vận hành Trung tâm Nghệ thuật Kennedy. Trước đó, ông Trump từng cảnh báo địa điểm này có thể bị “phá bỏ”.
Các sự kiện trên diễn ra cùng thời điểm tỷ lệ ủng hộ ông Trump giảm xuống mức thấp trong thời gian gần đây, khiến Nhà Trắng chịu thêm sức ép về khả năng thúc đẩy chính sách và đánh giá của công chúng. Ông Trump không nói liệu quyết định hạn chế tiếp cận có bắt nguồn trực tiếp từ một bài viết hay sự kiện cụ thể nào hay không. Hôm thứ Sáu, ông cho biết đây không phải là biện pháp nhằm vào một sự kiện riêng lẻ mà liên quan đến sự bất mãn kéo dài của ông đối với cách truyền thông đưa tin.
Giá năng lượng và bầu cử giữa nhiệm kỳ làm tăng sức ép
Bên cạnh các tranh chấp trong tuần về tư pháp, chính sách tiền tệ và các tổ chức văn hóa, ông Trump còn phải đối mặt với cuộc chiến tại Iran, một vấn đề kéo dài và khó giải quyết. Tình hình này đẩy giá năng lượng cùng một số mặt hàng tiêu dùng khác tăng lên, đồng thời ảnh hưởng đến đánh giá của người dân Mỹ về nền kinh tế.
Các cuộc thăm dò cho thấy đảng Cộng hòa chịu sức ép trong nỗ lực duy trì quyền kiểm soát Hạ viện tại cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11; cuộc cạnh tranh ghế tại Thượng viện cũng còn nhiều bất định. Trong các hoạt động vận động tranh cử và tại đại hội đảng Cộng hòa tổ chức ở Texas hồi đầu tháng, ông Trump tiếp tục nhấn mạnh những kết quả mà chính quyền đã đạt được. Tuy nhiên, các thông điệp công khai này chưa cho thấy tác động rõ rệt lên tâm lý của công chúng.
Nhà Trắng chưa đưa ra thông tin bổ sung về cách xử lý nếu ba hãng truyền thông tiến hành khởi kiện. Tranh chấp tiếp theo sẽ tập trung vào việc chính phủ có thể hạn chế quyền vào các cơ quan công cộng dựa trên nội dung báo chí hay không, cũng như liệu Nhà Trắng có phải áp dụng tiêu chuẩn tiếp cận nhất quán cho các cơ quan truyền thông khi thay đổi quy tắc tác nghiệp.