Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen gần đây đã cảnh báo các lãnh đạo Quốc hội rằng Bộ Tài chính sẽ khởi động "các biện pháp đặc biệt" vào ngày 21 tháng 1 để ứng phó với giới hạn nợ hợp pháp sắp đạt tới. Trong thư gửi Quốc hội, Yellen cho biết Bộ Tài chính sẽ tạm ngừng đầu tư vào quỹ phúc lợi cho nhân viên chính phủ từ ngày này để giải phóng vốn đối phó với mức trần nợ 36,1 nghìn tỷ USD. Dữ liệu mới nhất cho thấy, tính đến thứ Năm tuần trước, nợ chính phủ Mỹ đã đạt 36,08 nghìn tỷ USD, gần đạt đến giới hạn nợ.
Yellen cho biết, những biện pháp đặc biệt này sẽ duy trì trong một thời gian, nhưng có độ không chắc chắn lớn về thời gian kéo dài, tùy thuộc vào tình hình tài chính của chính phủ Mỹ trong vài tháng tới. Bà đặc biệt đề cập, Bộ Tài chính sẽ tạm ngừng đầu tư vào quỹ hưu trí và quỹ dành cho người khuyết tật của công chức cũng như quỹ phúc lợi y tế cho người về hưu của dịch vụ bưu chính cho đến ngày 14 tháng 3. Động thái này nhằm bảo đảm chính phủ có thể tiếp tục hoạt động dưới mức trần nợ, tránh xảy ra tình trạng vỡ nợ. Nếu mức trần nợ cuối cùng được nâng cao hoặc tạm ngừng, các khoản tiền tạm ngừng này sẽ cần phải được bổ sung.
Yellen nhấn mạnh rằng cần nâng mức trần nợ hoặc tạm ngừng nó một cách nhanh chóng để bảo vệ uy tín và sự ổn định tài chính của chính phủ Mỹ. Bà kêu gọi Quốc hội hành động để tránh sự kiện vỡ nợ có thể gây ra tác động thảm khốc đối với nền kinh tế toàn cầu.
Lập trường của Trump với giới hạn nợ
Trump đã công khai ủng hộ việc gia hạn hoặc bãi bỏ giới hạn nợ, cho rằng đây là "một trong những quyết định chính trị ngu ngốc nhất trong nhiều năm qua". Tuy nhiên, nhiều nghị sĩ đảng Cộng hòa lại cho rằng giới hạn nợ là một con bài quan trọng trong cuộc đàm phán tài chính, do đó phản đối việc bãi bỏ dễ dàng. Cuối tháng 12 năm ngoái, Yellen đã cảnh báo giới hạn nợ có thể chạm từ ngày 14 đến ngày 23 tháng 1. Tuy nhiên, Quốc hội chưa giải quyết vấn đề này trong kế hoạch ngân sách, dẫn đến rủi ro Mỹ có thể vỡ nợ.
Người được Trump đề cử vào chức Bộ trưởng Tài chính, Bê-sen-tê, cũng sẽ đối mặt với thách thức này. Tại phiên điều trần xác nhận trước Thượng viện tuần trước, Bê-sen-tê cho biết, vấn đề giới hạn nợ tuy là "thông lệ chi tiết", nhưng nếu Trump muốn bãi bỏ hệ thống này, ông sẽ hợp tác với Quốc hội và Nhà Trắng để thực hiện mục tiêu đó. Bê-sen-tê là nhà quản lý quỹ đầu cơ, dự kiến ông sẽ thúc đẩy một loạt các biện pháp cải cách về giới hạn nợ trong chính quyền Trump.
Rủi ro vỡ nợ và tác động kinh tế
Bộ Tài chính Mỹ có thể thực hiện nhiều biện pháp phi thường để tránh vỡ nợ, như điều chỉnh bảng cân đối tài sản và trì hoãn thanh toán nợ chính phủ. Nhưng các nhà phân tích ngân sách cho rằng, những biện pháp đặc biệt này có thể chỉ duy trì trong vài tháng, và hiệu quả cụ thể phụ thuộc vào sự thay đổi của thu nhập thuế và chi tiêu chính phủ. Nếu Quốc hội không thể kịp thời nâng hoặc tạm ngừng mức trần nợ, Bộ Tài chính có thể không còn khả năng thanh toán nợ chính phủ, dẫn đến Mỹ vỡ nợ và gây xáo trộn thị trường tài chính toàn cầu.
Giới hạn nợ là mức trần pháp lý của nợ chính phủ Mỹ. Do chi tiêu chính phủ vượt xa thu nhập từ thuế trong thời gian dài, điều này là một vấn đề đối diện mỗi năm. Tuy nhiên, sự khác biệt về mặt chính trị khiến việc giải quyết vấn đề giới hạn nợ trở nên cực kỳ khó khăn, nhiều nghị sĩ không muốn ủng hộ việc tăng giới hạn nợ, điều này khiến tài chính Mỹ đứng trước sức ép lớn.
Theo số liệu mới nhất, tính đến tháng 10 năm 2023, nợ công của Mỹ chiếm tới 98% tổng sản phẩm quốc nội (GDP), cao hơn nhiều so với mức 32% vào tháng 10 năm 2001. Số liệu này phản ánh sự nghiêm trọng của vấn đề nợ nần của Mỹ, trong khi giải quyết giới hạn nợ đã trở thành vấn đề then chốt trong chính sách kinh tế và tài chính của Mỹ trong vài tháng tới.
Nếu Mỹ không thể giải quyết vấn đề giới hạn nợ, rủi ro vỡ nợ sẽ ảnh hưởng lớn đến kinh tế toàn cầu, đặc biệt trong giai đoạn phục hồi kinh tế toàn cầu quan trọng.
