S&P 500 giảm 4,4% trong phiên thứ Năm, mức giảm trong ngày lớn nhất kể từ tháng 4/2025; Nasdaq mất 5,5%, lùi hơn 10% so với đỉnh gần đây và bước vào vùng điều chỉnh. Chưa thể biết đợt bán tháo này có kéo dài thành một nhịp giảm sâu hơn hay không, nhưng định giá cao đang thu hút sự chú ý: chỉ số CAPE của S&P 500 gần đây đóng cửa trên 41, cao hơn gấp đôi mức trung bình dài hạn chỉ ở khoảng hơn 10 lần và gần vùng từng ghi nhận trước khi bong bóng dot-com vỡ.
CAPE trên 41 không phải đồng hồ đếm ngược đến thị trường giá xuống
Kể từ năm 1929, S&P 500 đã trải qua 13 thị trường giá xuống với mức giảm từ 20% trở lên, trung bình khoảng bảy năm một lần. Đợt gần nhất diễn ra vào năm 2022, nhưng khoảng cách giữa các đợt trong quá khứ không thể cho biết chính xác khi nào thị trường sẽ giảm tiếp. CAPE cao phản ánh kỳ vọng lạc quan trong định giá, chứ không phải lịch dự báo một cú sụp đổ ngắn hạn.
Trong thư gửi cổ đông năm 1986, Warren Buffett, Chủ tịch Berkshire Hathaway, viết: “Hãy sợ hãi khi người khác tham lam, và tham lam khi người khác sợ hãi.” Nguyên tắc này không có nghĩa nhà đầu tư phải dự đoán đúng đỉnh thị trường; đó là lời nhắc duy trì kỷ luật khi tâm lý hưng phấn và định giá ngày càng mở rộng. Cổ phiếu bị định giá cao cũng không chỉ giới hạn ở nhóm liên quan đến trí tuệ nhân tạo: một số doanh nghiệp thường được xem là ổn định, trả cổ tức đều đặn, cũng có thể đang giao dịch ở mức đắt.
Coca-Cola là một trong những khoản đầu tư nổi tiếng của Buffett. Trong một năm qua, cổ phiếu công ty tăng khoảng 40%, trong khi lợi suất cổ tức giảm từ 3% xuống 2,2%. Tính đến ngày 6/11, cổ phiếu giao dịch quanh 96 USD, tương ứng P/E gần 29 lần, cao hơn mức 23,5 lần của S&P 500. Chất lượng hoạt động kinh doanh và mức giá mua cổ phiếu là hai vấn đề riêng biệt: định giá tăng khiến lợi suất cổ tức của người mua mới thấp hơn.
Dùng lợi suất cổ tức để xác định mức giá quan tâm
Một cách theo dõi đối với nhà đầu tư cổ tức là so sánh lợi suất hiện tại của cổ phiếu với mức thường thấy trong lịch sử của chính doanh nghiệp đó. Nếu giá tăng khiến lợi suất thấp hơn đáng kể so với trước đây, nhà đầu tư có thể đánh giá lại kế hoạch mua thêm mà không nhất thiết phải kết luận rằng nên bán một doanh nghiệp chất lượng đang nắm giữ.
Coca-Cola trả cổ tức hằng năm 2,12 USD mỗi cổ phiếu. Nếu muốn mua ở mức lợi suất 3%, nhà đầu tư sẽ tính ra mức giá khoảng 71 USD, thấp hơn khoảng 25% so với vùng giá gần 96 USD. Phép tính này cho thấy mối liên hệ giữa lợi suất kỳ vọng và giá mua, không hàm ý cổ phiếu chắc chắn sẽ giảm về mức đó.
Một lựa chọn khác là lập trước danh sách từ năm đến tám doanh nghiệp trả cổ tức chất lượng cao mà nhà đầu tư muốn nắm giữ dài hạn, rồi ước tính mức giá quan tâm dựa trên lợi suất kỳ vọng. Xác định tiêu chí trước có thể giúp tránh quyết định vội vàng khi thị trường đi xuống. Tuy nhiên, cổ tức và nền tảng kinh doanh có thể thay đổi, vì vậy các mức giá mục tiêu cần được cập nhật theo tình hình thực tế.
Cân nhắc tạm dừng tái đầu tư cổ tức tự động
Khi định giá thị trường ở mức cao, nhà đầu tư cũng có thể xem xét có nên tiếp tục dùng cổ tức để tự động mua thêm chính cổ phiếu đó hay không. Tạm dừng tái đầu tư một phần cổ tức để tiền mặt tích lũy có thể giữ lại nguồn vốn cho các cơ hội mua sau này mà không cần bán số cổ phiếu đang nắm giữ. Berkshire áp dụng chiến lược dự trữ tiền mặt ở quy mô lớn hơn: cuối quý II, công ty nắm giữ 364,7 tỷ USD tiền mặt.
Tiền mặt giúp duy trì sự linh hoạt, nhưng không đồng nghĩa thị trường chắc chắn sắp giảm hoặc việc giữ tiền không có chi phí cơ hội. Với nhà đầu tư cổ tức, trọng tâm là đánh giá định giá của các khoản nắm giữ hiện tại và cách tái đầu tư, thay vì quyết định chỉ dựa trên một nhịp điều chỉnh của thị trường.
Cổ phiếu cổ tức không phải lúc nào cũng vượt trội khi thị trường giảm
Dữ liệu lịch sử cho thấy một số cổ phiếu cổ tức chất lượng cao có thể chống chịu tốt hơn trong các đợt thị trường đi xuống, nhưng không phải lúc nào cũng vượt chỉ số chung. Trong giai đoạn bong bóng dot-com vỡ, S&P 500 giảm 47% trong hai năm tiếp theo, trong khi chỉ số S&P 500 Dividend Aristocrats tăng 4,7%, vượt S&P 500 tới 51,4 điểm phần trăm. Trong khủng hoảng tài chính toàn cầu, Dividend Aristocrats giảm 47,2%, thấp hơn mức giảm 55% của S&P 500.
Tuy nhiên, trong thị trường giá xuống do đại dịch năm 2020, Dividend Aristocrats lại kém S&P 500 khoảng 1,4 điểm phần trăm. Các giai đoạn trước cho thấy cổ phiếu cổ tức không tránh khỏi cú sốc thị trường, còn mức định giá mua vào quá cao cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả đầu tư. Hiện tại, các dữ liệu đáng chú ý gồm CAPE ở mức cao và đợt giảm mạnh gần đây; thời điểm của lần suy giảm tiếp theo vẫn chưa rõ, còn lợi suất cổ tức, định giá và kế hoạch tiền mặt là những chỉ báo nhà đầu tư có thể tiếp tục theo dõi.