Agility Robotics lên sàn tại Mỹ vào thứ Năm thông qua sáp nhập với một công ty mua lại có mục đích đặc biệt (SPAC), huy động khoảng 465 triệu USD để mở rộng sản xuất và triển khai robot hai chân Digit. Với doanh nghiệp robot hình người đầu tiên niêm yết tại Mỹ, khoản vốn mới mới chỉ là bước khởi đầu: CEO Peggy Johnson cần chứng minh nhu cầu của khách hàng có thể chuyển thành doanh thu bền vững, đủ bù đắp chi phí sản xuất và vận hành. Cổ phiếu AGLT chốt phiên thứ Sáu ở mức 9,90 USD, giảm gần 14% so với giá đóng cửa hôm thứ Năm, trong bối cảnh biến động thị trường gia tăng sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.
Johnson, 65 tuổi, bắt đầu sự nghiệp với vai trò kỹ sư năm 1985, sau đó đảm nhiệm các vị trí cấp cao tại Qualcomm, Microsoft và công ty thực tế tăng cường Magic Leap. Bà cho biết thế mạnh của mình là đưa công nghệ ở giai đoạn đầu ra thị trường. Đó cũng là nhiệm vụ trọng tâm của Agility hiện nay: đưa robot hình người vượt khỏi giai đoạn thử nghiệm và triển khai hạn chế để trở thành một mô hình kinh doanh có thể nhân rộng.
Khoản vốn mới phải dẫn đến triển khai quy mô lớn
Có trụ sở tại bang Oregon, Agility thiết kế Digit để thực hiện công việc tại nhà kho và nhà máy. Robot của công ty đã được đưa vào chín cơ sở của khách hàng, trong đó có Amazon, Toyota và doanh nghiệp logistics GXO. Agility cũng cho biết đã nhận đơn hàng gồm 1.000 robot, trị giá hơn 300 triệu USD, từ một khách hàng có quan hệ tài chính với công ty.
Tuy nhiên, quy mô hoạt động hiện tại còn cách xa giá trị đơn hàng được công bố. Hồ sơ công ty cho thấy doanh thu năm ngoái chỉ đạt 1,8 triệu USD, trong khi khoản lỗ ròng lên tới 138,1 triệu USD. Nhà đầu tư sẽ theo dõi liệu đơn hàng lớn từ một khách hàng có thể được giao đúng kế hoạch và chuyển thành doanh thu ổn định hay không, cũng như khả năng Agility thu hút thêm khách hàng.
Lĩnh vực robot hình người đang thu hút nhiều vốn, nhưng việc đưa công nghệ vào sử dụng thực tế trên diện rộng vẫn chưa được kiểm chứng đầy đủ. Đối thủ Figure AI gần đây được định giá 39 tỷ USD, còn Apptronik được định giá khoảng 5,5 tỷ USD; cả hai đều nhận được nguồn vốn lớn và đang thử nghiệm robot trong môi trường của khách hàng. Tesla cũng đã bắt đầu sản xuất robot Optimus tại nhà máy ở Fremont.
Johnson cho rằng kinh nghiệm triển khai thực tế từ sớm có thể giúp Agility tạo lợi thế. Bà nhận định doanh nghiệp đang có nhu cầu tự động hóa và Agility có cơ hội giải quyết những vấn đề cụ thể trong hoạt động sản xuất, vận hành.
Kinh nghiệm giao dịch tại Qualcomm và thương vụ LinkedIn
Johnson tốt nghiệp Đại học San Diego State với bằng kỹ sư điện. Bà khởi đầu tại General Electric, rồi gia nhập Qualcomm năm 1989, khi công ty vẫn đang trong giai đoạn phát triển. Sau 24 năm đảm nhiệm nhiều vai trò về kỹ thuật, bán hàng và phát triển kinh doanh, bà trở thành Phó chủ tịch điều hành phụ trách phát triển thị trường toàn cầu. Johnson từng dẫn dắt việc ra mắt nền tảng ứng dụng di động BREW, với doanh số ứng dụng được thúc đẩy qua nền tảng này vượt 1 tỷ USD.
Cựu CEO Qualcomm Paul Jacobs từng nhắc đến hai thương vụ góp phần nâng cao uy tín của Johnson trong ngành: thỏa thuận năm 2002 với Nextel về công nghệ điện thoại có chức năng tương tự bộ đàm, và thương vụ bán phổ tần không dây cho AT&T năm 2010 với giá 1,925 tỷ USD.
Năm 2014, sau khi Satya Nadella trở thành CEO Microsoft, ông mời Johnson phụ trách phát triển kinh doanh. Trong sáu năm tại Microsoft, bà tham gia thúc đẩy thương vụ mua LinkedIn trị giá 26,2 tỷ USD và thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm M12 của Microsoft nhằm tăng cường kết nối với các công ty khởi nghiệp ở Thung lũng Silicon. Nagaraj Kashyap, người từng làm việc cùng Johnson tại Qualcomm và Microsoft, nhận xét bà trao quyền chủ động cho thành viên trong nhóm, chú trọng tuyển đúng người rồi để họ chịu trách nhiệm thực thi.
Johnson từng muốn trực tiếp điều hành một công ty. Năm 2020, bà trở thành CEO Magic Leap, tiếp tục định hướng doanh nghiệp sang khách hàng tổ chức và giám sát việc ra mắt mẫu kính thực tế tăng cường mới. Khi sự quan tâm của thị trường với metaverse giảm xuống, Agility tìm đến bà. Được thành lập năm 2015 với tư cách là doanh nghiệp tách ra từ Đại học bang Oregon, Agility đã dành gần một thập kỷ phát triển robot. Johnson cho biết bà nhìn thấy ở Digit một cỗ máy đã có thể làm việc và tạo giá trị cho khách hàng thực tế.
Chi phí mỗi robot là biến số then chốt
Hai năm sau khi tiếp quản Agility, Johnson phải trả lời câu hỏi cốt lõi: công ty có thể tăng sản lượng Digit đồng thời hạ chi phí để khách hàng doanh nghiệp thu được hiệu quả kinh tế có thể tính toán hay không? Hồ sơ công ty ước tính chi phí vật liệu ban đầu của mẫu Digit 5 mới là 150.000 USD mỗi chiếc. Nếu sản lượng đạt 1.000 chiếc mỗi năm, chi phí vật liệu dự kiến giảm xuống 75.000 USD; ở mức 10.000 chiếc mỗi năm, con số này được dự báo còn 30.000 USD.
Các mục tiêu chi phí trên phụ thuộc vào việc mở rộng sản xuất đáng kể. Mô hình tài chính của Agility cũng giả định robot có vòng đời sử dụng năm năm và có thể hoàn vốn trong khoảng 18 tháng theo mô hình “robot như một dịch vụ”. Đây là các giả định trong mô hình của công ty, không phải kết quả kinh doanh đã đạt được. Nhà phân tích robot Michelle Sun lưu ý rằng việc bảo đảm hiệu quả kinh tế cho từng robot vẫn gặp nhiều thách thức. Với nhà đầu tư, sản lượng tăng, chi phí giảm và khách hàng tiếp tục trả phí phải diễn ra đồng bộ; nếu một khâu không đạt kỳ vọng, tiến độ hướng tới lợi nhuận có thể bị ảnh hưởng.
Để mở rộng các nhiệm vụ công nghiệp mà Digit có thể thực hiện, Agility gần đây khai trương cơ sở kỹ thuật rộng 60.000 foot vuông tại Fremont, California, nhằm huấn luyện robot các kỹ năng mới. Công ty cho biết đã tích lũy 65.000 giờ dữ liệu vận hành thương mại và muốn dùng thông tin từ mỗi lần triển khai để cải thiện công nghệ. Khả năng chuyển dữ liệu và nguồn lực kỹ thuật thành nhiều nhiệm vụ được thực hiện ổn định hơn sẽ ảnh hưởng đến mức độ hữu dụng của robot tại nhà máy, nhà kho và sự chấp nhận của khách hàng.
Trọng tâm trước mắt là nhà máy và nhà kho
Johnson cho rằng tình trạng thiếu lao động có thể thúc đẩy các doanh nghiệp sản xuất và logistics áp dụng tự động hóa. Bà dẫn một nghiên cứu của Deloitte dự báo ngành sản xuất Mỹ có thể thiếu 1,9 triệu lao động vào năm 2033. Bà cũng cho biết Agility có danh sách 30 doanh nghiệp tiềm năng đã qua vòng đánh giá điều kiện. Hoạt động triển khai thương mại hiện tập trung chủ yếu vào môi trường công nghiệp. Dù hình dung robot hình người có thể được sử dụng trong gia đình trong tương lai, Johnson không dự kiến điều đó xảy ra trong năm năm tới.
Thước đo sau khi lên sàn không chỉ là số vốn huy động hay giá trị đơn hàng được công bố. Agility còn phải chứng minh có thể tăng sản lượng đúng kế hoạch, giảm chi phí Digit và duy trì khả năng đảm nhận công việc có giá trị tại cơ sở khách hàng. Doanh thu, khoản lỗ, đơn hàng và mục tiêu chi phí mà công ty công bố là những chỉ số cụ thể để theo dõi tiến độ; khả năng sinh lời ở quy mô lớn vẫn cần được xác nhận bằng kết quả vận hành.