Giáo sư danh dự Gary Marcus của Đại học New York cảnh báo OpenAI có thể trở thành “WeWork của ngành AI”. Khi công ty loại trừ khả năng IPO trong năm 2026, dù mức định giá tư nhân mới nhất được nêu là 852 tỷ USD, tranh luận tập trung vào việc thị trường đại chúng sẽ đánh giá con số này ra sao và liệu các khoản đầu tư lớn vào hạ tầng AI có được duy trì.
OpenAI hoãn IPO, định giá tư nhân tiếp tục tăng
OpenAI được cho là đã bí mật nộp hồ sơ IPO vào tháng 6, nhưng CEO Sam Altman sau đó cho biết công ty sẽ không lên sàn trong năm 2026. Đợt huy động vốn tư nhân gần nhất diễn ra hồi tháng 3, với số tiền 122 tỷ USD; mức định giá tư nhân mới nhất được nêu là 852 tỷ USD.
Trong khi đó, thị trường đang lan truyền mức định giá từ 1.200 tỷ đến 1.400 tỷ USD cho vòng gọi vốn tiếp theo của OpenAI. Anthropic cũng được chú ý với mức định giá trước IPO trên thị trường tư nhân. Dữ liệu từ một thị trường giao dịch trên chuỗi cho thấy con số này đã vượt 1.000 tỷ USD. Tuy nhiên, các mức giá trên chưa được kiểm chứng qua một đợt phát hành cổ phiếu và giao dịch trên sàn.
Theo Marcus, rủi ro không chỉ nằm ở tình hình kinh doanh của từng công ty mà còn ở cách thay đổi tâm lý thị trường có thể lan rộng. Nếu nhà đầu tư đánh giá lại định giá các doanh nghiệp AI, kỳ vọng về nhu cầu chip của Nvidia và các tổ chức cấp vốn cho hạ tầng AI cũng có thể chịu tác động.
Marcus nhắc lại thương vụ IPO thất bại của WeWork
Marcus viện dẫn WeWork như một trường hợp đối chiếu. Hồ sơ IPO công ty nộp năm 2019 cho thấy WeWork lỗ gần 7 tỷ USD trong nửa đầu năm đó. Định giá trên thị trường tư nhân từng lên tới 47 tỷ USD, nhưng giảm còn khoảng 10 tỷ USD chỉ trong vài tuần.
WeWork không hoàn tất IPO trong năm 2019. Đến năm 2021, công ty lên sàn thông qua sáp nhập với một công ty mua lại có mục đích đặc biệt (SPAC), rồi nộp đơn xin phá sản vào năm 2023. Marcus dùng trường hợp này để lưu ý rằng định giá hình thành trong các vòng gọi vốn tư nhân không nhất thiết được thị trường đại chúng chấp nhận ở mức tương đương. Dù vậy, mô hình kinh doanh và tình hình hoạt động của OpenAI khác WeWork; phép so sánh chủ yếu nhấn mạnh khoảng cách có thể xuất hiện giữa kỳ vọng định giá và tâm lý thị trường.
IPO của Anthropic có thể tạo mốc tham chiếu
Anthropic đang chuẩn bị niêm yết vào tháng 11. Marcus cho biết công ty vẫn muốn đạt mức định giá khoảng 1.500 tỷ USD, đồng thời đề cập đến những con số gần 1.100 tỷ USD đang được nhắc tới trên thị trường. Một tháng trước, mục tiêu được truyền đi vào khoảng 2.000 tỷ USD. Sự chênh lệch cho thấy mức giá phát hành vẫn chưa được xác định.
Nếu Anthropic lên sàn trước, giá IPO và diễn biến giao dịch sau đó có thể trở thành điểm tham chiếu quan trọng cho định giá doanh nghiệp AI. OpenAI ghi nhận doanh thu 13 tỷ USD tính đến năm 2025; Marcus ước tính chi phí vận hành khiến công ty lỗ gần 2 tỷ USD mỗi tháng. Doanh thu đáng kể nhưng đi kèm khoản lỗ kéo dài khiến nhu cầu vốn và lộ trình sinh lời trở thành những yếu tố cần xem xét khi đánh giá công ty.
Nhu cầu vốn cho tính toán AI và chi tiêu chip
Marcus đặc biệt lưu ý các nhà cung cấp dịch vụ đám mây mới, cho thuê năng lực tính toán AI cho doanh nghiệp, có thể nhạy cảm hơn với chi phí vốn tăng. Nếu nhà đầu tư hạ kỳ vọng về lợi nhuận từ hạ tầng AI, điều kiện huy động vốn của những công ty này có thể thắt chặt thêm.
Thị trường ước tính OpenAI sẽ chi khoảng 600 tỷ USD cho phần cứng đến năm 2030. Mức định giá Anthropic đạt được khi lên sàn có thể ảnh hưởng đến đánh giá của thị trường về khoản chi này, cũng như các nhà cung cấp chip và bên cho vay đứng sau. Kết quả IPO mạnh của Anthropic sẽ là một trường hợp trái chiều với nhận định rằng định giá AI sẽ đồng loạt giảm. Trước khi có giá phát hành và diễn biến giao dịch thực tế, các mức định giá tư nhân vẫn chưa được kiểm chứng trực tiếp trên thị trường đại chúng.