Gần 2/3 trong số 100 altcoin có vốn hóa lớn nhất vào tháng 11/2021 đã giảm hơn 90% so với mức đỉnh tính đến ngày 21/10/2026; gần một nửa mất hơn 95%. Dữ liệu CoinMarketCap cho thấy 70 token trong nhóm này từng chạm mức thấp nhất kể từ đỉnh năm 2021 trong năm nay. Trong cùng giai đoạn, Bitcoin tăng khoảng 30%, làm nổi bật sự phân hóa giữa các altcoin và câu hỏi liệu nhu cầu, nguồn cung cùng giá trị của mạng lưới có thực sự chuyển thành lợi ích cho người nắm giữ token hay không.
Năm 2021, Solana và Cardano từng đạt vốn hóa khoảng 70 tỷ USD mỗi dự án. Nhà đầu tư khi đó đặt kỳ vọng vào mạng lưới, đội ngũ phát triển và lộ trình của các dự án. Tuy nhiên, diễn biến sau gần năm năm cho thấy công nghệ phát triển và lượng người dùng tăng không đồng nghĩa token sẽ giữ được giá trị. Jim Ferraioli, Giám đốc nghiên cứu và chiến lược tiền kỹ thuật số tại Trung tâm Nghiên cứu Tài chính Charles Schwab, lưu ý rằng giá trị kinh tế do mạng lưới tạo ra chưa chắc thuộc về những người nắm giữ token.
Zcash và TRON đi ngược xu hướng giảm
Không phải toàn bộ nhóm 100 token đều mất giá. Có 7 token hiện cao hơn mức đỉnh tháng 11/2021. Đồng tiền riêng tư Zcash tăng khoảng 646% sau đợt phục hồi vào cuối năm 2025, còn TRON tăng 212%. XRP và BNB lần lượt tăng 16% và 22%.
BNB cũng cho thấy nguồn cung có thể tác động đáng kể đến giá. Vốn hóa của đồng này thấp hơn khoảng 4% so với tháng 11/2021, nhưng giá vẫn cao hơn nhờ lượng token lưu hành giảm 21% do các đợt đốt BNB.
Trong 81 token giảm ít nhất 70%, nguồn cung lưu hành trung vị tăng khoảng 50%, còn vốn hóa trung vị giảm khoảng 95%. Ngay cả khi không có token mới được đưa vào lưu hành, 77 token trong nhóm này vẫn sẽ giảm ít nhất 70%. Alice Liu, Giám đốc nghiên cứu của CoinMarketCap, cho rằng mức sụt giảm lớn trong số tiền thị trường sẵn sàng trả cho toàn bộ dự án là yếu tố then chốt; không thể chỉ quy kết diễn biến này cho việc token được mở khóa.
Làn sóng altcoin mới thay thế các dự án cũ
Dòng tiền quay lại thị trường altcoin không đồng nghĩa với việc nhà đầu tư trở lại đúng những dự án từng dẫn đầu năm năm trước. Tháng 10/2025, tổng vốn hóa tiền mã hóa không bao gồm Bitcoin từng lập đỉnh mới trong thời gian ngắn. Nhưng trong 100 altcoin có vốn hóa lớn nhất hiện nay, có 39 đồng chưa được niêm yết trên CoinMarketCap vào tháng 11/2021. Liu mô tả diễn biến này là sự thay đổi về người tham gia và tài sản, chứ không phải thị trường altcoin biến mất.
Nguồn cung mở rộng cũng khiến vốn hóa và giá token biến động rất khác nhau. Vốn hóa Solana chỉ thấp hơn khoảng 10% so với tháng 11/2021, nhưng giá SOL giảm 54% do nguồn cung gần như tăng gấp đôi. Vốn hóa NEAR thậm chí tăng khoảng 20%, song giá token vẫn giảm 51% khi lượng lưu hành tăng hơn gấp đôi. Vì vậy, chỉ nhìn vào vốn hóa dự án hoặc mức giá đỉnh trong quá khứ sẽ không phản ánh đầy đủ biến động của token.
Hoạt động mạng lưới chưa chắc tạo giá trị cho token
Khối lượng giao dịch và phí trên blockchain tăng không có nghĩa doanh thu sẽ chảy về người nắm giữ token. Phí có thể thuộc về bên xác thực, nhà phát triển ứng dụng hoặc ngân quỹ dự án. Nếu phần thưởng staking được chi trả bằng token phát hành thêm, số token của nhà đầu tư có thể tăng nhưng tỷ lệ sở hữu của họ trong tổng nguồn cung lại giảm. Eric Lu, nhà kinh tế trưởng của Avalanche Foundation, cho biết hoạt động mạng lưới tăng không tự động chuyển thành giá trị cho giao thức.
Để đánh giá token có hưởng lợi từ tăng trưởng mạng lưới hay không, cần xem xét cơ chế kết nối giữa hai yếu tố. Chẳng hạn, phí có bị đốt hoặc được phân phối cho người nắm giữ hay không; nguồn cung có giới hạn hoặc giảm dần không; và người dùng có bắt buộc phải mua, nắm giữ token để sử dụng mạng lưới hay không. Ferraioli cũng khuyến nghị theo dõi công dụng của token, vị thế trên thị trường, nhu cầu đang mở rộng hay thu hẹp, cùng hiệu ứng mạng lưới và khả năng duy trì tăng trưởng.
Sau gần năm năm biến động, việc một token giảm 95% so với đỉnh lịch sử không đủ để kết luận rằng nó đang rẻ. Nhà đầu tư cần phân biệt sự phát triển của dự án với khả năng token nắm bắt giá trị, đồng thời theo dõi thay đổi nguồn cung và mức tăng trưởng đã được phản ánh vào giá. Với những dự án từng dẫn đầu, câu hỏi trọng tâm vẫn là hoạt động mạng lưới có tạo ra nhu cầu token bền vững hay không, và nguồn cung mới ảnh hưởng thế nào đến tỷ lệ sở hữu của người nắm giữ.