Perkembangan pesat kecerdasan buatan (AI) dan perkhidmatan awan mendedahkan satu kekangan penting dalam infrastruktur digital Asia: kabel dasar laut yang menghubungkan pusat data dengan rangkaian global. Kapil Kumar Jain, naib presiden perkhidmatan rangkaian global Tata Communications, berkata jika pelaburan dalam kabel dasar laut dan rangkaian hujung ke hujung tidak seiring dengan pembinaan kapasiti pengkomputeran, syarikat berisiko berdepan gangguan rangkaian, kependaman lebih tinggi dan kos operasi yang meningkat — sekali gus menjejaskan pulangan pelaburan AI.
Kerosakan kabel pernah menjejaskan bank dan perkhidmatan awan
Kabel dasar laut bukan sekadar kemudahan telekomunikasi yang jauh daripada pengguna. Ia merupakan asas fizikal ekonomi digital rentas sempadan. Data Kesatuan Telekomunikasi Antarabangsa menunjukkan lebih 99% data antarabangsa dihantar melalui kabel dasar laut, bukannya satelit. Operasi harian bank, platform teknologi kewangan, perkhidmatan awan dan rantaian bekalan bergantung pada aliran data yang berterusan melalui rangkaian ini.
Gangguan sejak kebelakangan ini menunjukkan betapa luas kesannya. Pada 2024, kerosakan kabel dasar laut menyebabkan perkhidmatan internet terputus di beberapa bahagian Afrika, sekali gus menjejaskan bank, platform teknologi kewangan dan perniagaan awan. Pada 2025, pemotongan kabel di Laut Merah mengganggu akses rangkaian dengan teruk di Asia dan Timur Tengah. Trafik terpaksa dialihkan melalui laluan lebih panjang, meningkatkan kependaman perkhidmatan awan dan kos bagi syarikat yang bergantung pada operasi digital masa nyata.
Permintaan lebar jalur AI mendorong naik taraf rangkaian
Beban kerja AI dan pertumbuhan pusat data hiperskala terus meningkatkan keperluan lebar jalur. Artikel itu menyatakan 400Gbps kini menjadi penanda aras, manakala sambungan 800Gbps mula diperkenalkan. Ketika negara dan syarikat berlumba-lumba membina kapasiti pengkomputeran serta pusat data, keupayaan rangkaian yang menyambungkan kemudahan tersebut untuk berkembang seiring menjadi persoalan nyata bagi pembangunan infrastruktur AI Asia.
Jain memetik kajian Tata Communications yang mendapati 77% pemimpin perniagaan meletakkan pelaburan AI sebagai keutamaan strategik di peringkat lembaga pengarah. Namun, 65% syarikat masih menggunakan infrastruktur tradisional atau bergantung pada kemudahan yang masih di peringkat pembangunan. Corak trafik AI semakin sukar diramal, menjadikan sambungan antara pusat data yang boleh ditingkatkan dengan pantas penting untuk mengekalkan kestabilan operasi dan mengawal kos.
Tanpa kapasiti dan laluan alternatif yang mencukupi antara kabel dasar laut, rangkaian darat dan pusat data, pemindahan data boleh tersekat akibat kesesakan atau gangguan meskipun pelaburan dalam kapasiti pengkomputeran sudah dibuat. Oleh itu, kebolehpercayaan rangkaian bukan sekadar isu operasi IT, malah turut menentukan sama ada projek AI syarikat dapat berfungsi seperti yang dirancang.
Singapura dan India menjadi hab trafik serantau
Singapura dan India ialah hab penting bagi pemindahan data di Asia. Singapura menghubungkan Asia Tenggara dan mempunyai antara kelompok pusat data paling padat di dunia. India pula menghubungkan Asia dengan Timur Tengah dan Eropah; Mumbai dan Chennai menjadi antara lokasi pendaratan kabel dasar laut yang penting, sementara kapasiti pusat datanya turut berkembang. Kedudukan strategik dan infrastruktur di kedua-dua negara menyokong aliran data rentas sempadan, sekali gus meningkatkan tumpuan terhadap kepelbagaian laluan dan ketahanan sambungan.
Perbincangan mengenai pembangunan AI di Singapura lazimnya tertumpu pada kapasiti pengkomputeran, bakat dan kawal selia. Namun, keupayaan memindahkan data dengan pantas, boleh dipercayai dan selamat juga mempengaruhi prestasi sebenar kemudahan tersebut. Jika stesen pendaratan kabel di pesisir pantai menjadi kesesakan, kelebihan kelajuan kabel rentas lautan boleh terhakis. Sebab itu, perancangan rangkaian perlu melihat kabel dasar laut, gentian optik darat dan sambungan ke pusat data sebagai satu sistem.
Panduan ASEAN mencadangkan had 10 hari untuk kelulusan pembaikan
Memperkukuh ketahanan rangkaian bukan sekadar memasang lebih banyak kabel. Ia turut memerlukan perancangan kapasiti, kepelbagaian laluan, perlindungan dan persediaan pembaikan, serta pengurusan kitar hayat yang berterusan. Sistem pemantauan, ketersediaan alat ganti, penyelarasan rangkaian dasar laut dengan rangkaian darat dan tadbir urus jangka panjang yang jelas semuanya mempengaruhi keupayaan mengelakkan gangguan perkhidmatan serantau apabila kabel rosak.
Dasar awam juga mula memberi perhatian kepada tempoh tindak balas pembaikan. Panduan ASEAN diperkukuh mengenai pengukuhan daya tahan dan pembaikan kabel dasar laut yang diluluskan baru-baru ini mencadangkan agar proses kelulusan pembaikan diselesaikan dalam tempoh 10 hari. Saranan itu mengaitkan kesiapsiagaan pembaikan dengan kestabilan ekonomi serantau, tetapi ketahanan sebenar tetap bergantung pada penyelarasan pengendali rangkaian, sumber pembaikan dan laluan alternatif.
Dalam keputusan pelaburan syarikat, kapasiti dan pulangan pusat data serta pengkomputeran biasanya lebih mudah diukur. Sebaliknya, kabel dasar laut, stesen pendaratan dan laluan sandaran kurang ketara dan lebih sukar dinilai secara berasingan. Namun, jika sambungan tidak mencukupi, kemudahan AI yang mahal masih boleh berdepan gangguan, kesesakan dan perbelanjaan operasi lebih tinggi. Ketika penggunaan AI berkembang, kesinambungan perniagaan digital Asia akan bergantung pada sama ada rangkaian dasar laut mempunyai kapasiti mencukupi, laluan berlebihan dan keupayaan pembaikan yang pantas.