เจนเซน หวง ผู้ก่อตั้ง NVIDIA ลาออกจากตำแหน่งซีอีโอ โดย Colette Kress ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเงินจะเข้ารับหน้าที่รักษาการซีอีโอ บริษัทไม่ได้ระบุเหตุผลการลาออก ขณะที่ NVIDIA ยังคงเป็นผู้จัดหาชิป AI รายสำคัญ แต่ข้อถกเถียงด้านธรรมาภิบาล การสอบสวนเรื่องการส่งออกชิปไปจีน และการที่ลูกค้าพัฒนาชิปใช้เอง กำลังทำให้ตลาดจับตาความเสี่ยงด้านผู้นำและบทบาทของบริษัทในอุตสาหกรรมอีกครั้ง
การลาออกเกิดขึ้นเพียงไม่กี่สัปดาห์หลังหวงกล่าวในงานที่ลอนดอนว่า NVIDIA พร้อมลงทุนในผู้ประกอบการสตาร์ตอัป ก่อนหน้านี้มูลค่าตลาดของบริษัทเคยทะลุ 5.7 ล้านล้านดอลลาร์ และธุรกิจรวมถึงการลงทุนของบริษัทขยายไปยังห้องปฏิบัติการ AI ผู้ดำเนินงานศูนย์ข้อมูล และผู้ให้บริการคลาวด์รายใหม่ การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ทำให้ NVIDIA จากผู้ได้ประโยชน์หลักของกระแส AI ต้องเผชิญความไม่แน่นอนจากการลงจากตำแหน่งของผู้ก่อตั้ง
การสอบสวนและประเด็นธรรมาภิบาล
ก่อนหวงลาออก ข้อถกเถียงเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างเขากับ Alice Huang และลูกค้าของ NVIDIA อย่าง Megaspeed ยังคงดำเนินต่อไป Alice Huang เคยเป็นผู้บริหารของ Megaspeed บริษัทศูนย์ข้อมูลในสิงคโปร์ ซึ่งจัดซื้อชิป NVIDIA มูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์ หน่วยข่าวกรองสหรัฐฯ ถูกระบุว่าสงสัยว่าเธอมีความเชื่อมโยงกับหน่วยข่าวกรองจีน และพยายามเข้าถึงข้อมูลชิป AI ของสหรัฐฯ รวมถึงผลักดันให้ NVIDIA ขายชิปขั้นสูงแก่จีน อย่างไรก็ตาม คณะกรรมการ NVIDIA ระบุว่าไม่มีเหตุผลให้เชื่อว่าความลับของบริษัทหรือข้อมูลด้านความมั่นคงแห่งชาติรั่วไหล
ในบันทึกถึงพนักงาน NVIDIA 42,000 คน หวงยอมรับว่านอกใจภรรยาและกล่าวว่ารู้สึกเสียใจอย่างยิ่ง จากนั้นคณะกรรมการได้เริ่มการสอบสวนอิสระ สมาชิกสภาคองเกรสสหรัฐฯ เรียกร้องให้เขาเข้าชี้แจง และหน่วยงานรัฐบาลกลางระบุว่ากำลังสอบสวน ต่อมายังมีข้อกล่าวหาเรื่องความสัมพันธ์นอกสมรสระหว่างหวงกับผู้บริหาร NVIDIA ซึ่งรายงานตรงต่อเขา แต่ประกาศลาออกของบริษัทไม่ได้ชี้แจงเรื่องดังกล่าว
อีกประเด็นที่อยู่ระหว่างการตรวจสอบคือ Megaspeed ช่วยบริษัทจีนหลีกเลี่ยงข้อจำกัดการส่งออกชิปหรือไม่ มีรายงานว่าการสอบสวนบริษัทโดยกระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ เคยถูกพักไว้ ก่อนส่งต่อให้กระทรวงยุติธรรม โฆษก NVIDIA กล่าวว่า บริษัทได้ติดต่อเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องเพื่อตอบคำถาม ให้ข้อมูลจากการดำเนินธุรกิจ และขอคำแนะนำ ขณะที่ฝ่ายจีนเรียกข้อกล่าวหานี้ว่าเป็นการคาดเดาและใส่ร้ายโดยไม่มีมูล ทั้งประกาศลาออกของหวงและข้อมูลที่เปิดเผยเกี่ยวกับการสอบสวนไม่ได้ระบุสาเหตุการลาออกหรือข้อสรุปของคดี
ข้อจำกัดส่งออกชิปและตลาดจีน
จีนเป็นตลาดสำคัญของ NVIDIA มาอย่างยาวนาน ตั้งแต่ปี 2022 สหรัฐฯ จำกัดการขายชิป AI รุ่นล้ำหน้าที่สุดของ NVIDIA ให้จีน และการปรับกฎในเวลาต่อมายังส่งผลต่อชิปรุ่นที่มีประสิทธิภาพต่ำกว่า ขณะเดียวกัน ทางการจีนเคยเรียกร้องให้บริษัท AI ในประเทศลดการซื้อชิปจากสหรัฐฯ
หวงวิจารณ์ข้อจำกัดการส่งออกต่อสาธารณะ โดยกล่าวว่าส่วนแบ่งตลาดชิป AI ของ NVIDIA ในจีนลดจาก 95% เหลือศูนย์ และเสนอว่าบริษัทสหรัฐฯ ควรแข่งขันในตลาดจีนเพื่อขยายอิทธิพลของเทคโนโลยีอเมริกัน
ปลายปี 2025 NVIDIA ได้รับอนุญาตให้ขายชิปรุ่นรองลงมาแก่ลูกค้าในจีนที่ได้รับอนุมัติ โดยเงื่อนไขที่เกี่ยวข้องรวมถึงการแบ่งรายได้ 25% ให้รัฐบาลสหรัฐฯ Ed Mills นักวิเคราะห์นโยบายจาก Raymond James มองว่าการผลักดันของหวงได้ผล และชี้ว่าในวอชิงตันเคยมีเสียงสนับสนุนให้จีนยังคงใช้เทคโนโลยีสหรัฐฯ ได้ ข้อถกเถียงเรื่อง Megaspeed จึงเกี่ยวข้องไม่เพียงกับความสัมพันธ์ส่วนบุคคล แต่ยังทำให้เกิดคำถามเรื่องการควบคุมการส่งออก การตรวจสอบลูกค้า และมาตรการป้องกันการส่งต่อชิป
เครือข่ายลงทุน AI และภาระผูกพันด้านเงินทุน
บทบาทของ NVIDIA ในอุตสาหกรรม AI ไม่ได้จำกัดอยู่ที่การขายชิป ณ สิ้นเดือนกรกฎาคม บริษัทลงทุนในบริษัทพัฒนาโมเดล AI รายใหญ่เกือบ 50,000 ล้านดอลลาร์ และมีเงินลงทุนในหุ้นของระบบนิเวศ AI โดยรวมประมาณสองเท่าของจำนวนดังกล่าว นอกจากนี้ NVIDIA ยังใช้ความน่าเชื่อถือด้านเครดิตระดับลงทุนของบริษัทช่วยให้ธุรกิจ AI และผู้ให้บริการศูนย์ข้อมูลคลาวด์รุ่นใหม่เข้าถึงเงินทุน โดยมีภาระผูกพันรวม 170,000 ล้านดอลลาร์ ซึ่งรวมถึงการค้ำประกันโครงการของ OpenAI สำหรับสถานที่แห่งหนึ่งในรัฐโอไฮโอ มูลค่า 105,000 ล้านดอลลาร์
บริษัทยังหารือกับกลุ่มผู้ให้กู้จากวอลล์สตรีตเพื่อสนับสนุนแผนมูลค่า 500,000 ล้านดอลลาร์ ที่จะนำชิป AI มาแปลงเป็นหลักทรัพย์ซื้อขายได้ ผู้วิจารณ์มองว่าโครงสร้างนี้อาจทำให้เงินทุนหมุนเวียนเป็นวงจร กล่าวคือ NVIDIA ลงทุนในบริษัท AI และผู้ดำเนินงานศูนย์ข้อมูล ก่อนที่ธุรกิจเหล่านั้นจะนำเงินไปซื้อชิปของ NVIDIA รูปแบบดังกล่าวอาจทำให้ประเมินความต้องการใช้งานปลายทางได้ยากขึ้น และเพิ่มการพึ่งพาผู้จัดหารายเดียวพร้อมเงินทุนสนับสนุนจากผู้จัดหารายนั้น
อย่างไรก็ดี ชิปของ NVIDIA ยังคงเป็นสินค้าหลักของอุตสาหกรรม โดยสินค้าถูกจำหน่ายหมดและคำสั่งซื้อยาวไปถึงปีถัดไป การตรวจสอบธรรมาภิบาลและเครือข่ายเงินทุนจึงไม่ได้หมายความว่าความต้องการในธุรกิจหลักหายไป
Francine McKenna ผู้สื่อข่าวสืบสวนและผู้เชี่ยวชาญด้านธรรมาภิบาลองค์กรกับบัญชี เห็นว่า NVIDIA สามารถดำเนินงานต่อได้โดยไม่ต้องพึ่งบารมีส่วนตัวของหวง ขณะที่ Jay Goldberg นักวิเคราะห์จาก Seaport Research Partners เตือนว่า ความกล้าเสี่ยงและความสามารถในการผลักดันบริษัทต่อหลังโครงการล้มเหลวเป็นจุดเด่นของหวง หากความสามารถในการตัดสินใจเช่นนี้ลดลงหลังเขาออกจากตำแหน่ง NVIDIA อาจค่อย ๆ กลายเป็นเพียงผู้ผลิตชิปทั่วไป ความเห็นที่แตกต่างกันนี้ทำให้การเลือกผู้สืบทอดมีนัยต่อนักลงทุน ไม่ใช่แค่เรื่องว่าใครจะรับตำแหน่งบริหาร แต่รวมถึงบริษัทจะรักษาจังหวะการลงทุนและการตัดสินใจด้านผลิตภัณฑ์ได้หรือไม่
ลูกค้าพัฒนาชิปเอง ลดการพึ่งพา NVIDIA
NVIDIA ยังต้องรับมือกับลูกค้ารายใหญ่ที่กำลังหาทางเลือกอื่น Google ใช้ชิป TPU ที่พัฒนาเองฝึกโมเดล Gemini ส่วน Amazon เดินหน้าพัฒนาชิป Trainium และ OpenAI ออกแบบชิปของตนร่วมกับ Broadcom ขณะที่ Anthropic เพิ่มการใช้ Google TPU, AMD GPU และ Amazon Trainium แต่ยังคงใช้ผลิตภัณฑ์ NVIDIA ด้วย
เครื่องมือเขียนโค้ด AI ที่พัฒนาขึ้นกำลังทำให้การย้ายเวิร์กโหลดระหว่างแพลตฟอร์มชิปต่างชนิดทำได้ง่ายขึ้น ซึ่งอาจลดต้นทุนทางเทคนิคในการเปลี่ยนผู้จัดหา ขณะเดียวกัน แผน “AI อธิปไตย” ในระดับประเทศก็ผลักดันให้มีการกระจายแหล่งชิปมากขึ้น บางประเทศ รวมถึงสหราชอาณาจักร พยายามพัฒนาชิปภายในประเทศและสำรวจการใช้หน่วยประมวลผลหลายประเภทในศูนย์ข้อมูลเดียวกัน
การเปลี่ยนแปลงนี้มีความสำคัญต่อ NVIDIA เพราะผู้ให้บริการคลาวด์รายใหญ่และแพลตฟอร์มคลาวด์ขนาดใหญ่พิเศษคิดเป็นประมาณครึ่งหนึ่งของรายได้ธุรกิจศูนย์ข้อมูล ขณะที่ธุรกิจศูนย์ข้อมูลสร้างรายได้มากกว่า 90% ของยอดขายรวม
ก่อนหน้านี้ หวงผลักดันโซลูชันของ NVIDIA ในยุโรป โดยเสนอว่ายุโรปสามารถใช้งานโมเดลหลากหลาย รวมถึงโมเดลโอเพนซอร์ส Mistral ของฝรั่งเศส หากใช้ชิปของ NVIDIA บริษัทยังสนับสนุน AI แบบเปิดอย่างต่อเนื่อง เพื่อขยายฐานนักพัฒนาที่ต้องใช้ GPU และซอฟต์แวร์ CUDA ของบริษัท หลังหวงลงจากตำแหน่ง ตลาดจะจับตาว่ากลยุทธ์นี้ยังช่วยรักษาการซื้อจากลูกค้าได้หรือไม่ ควบคู่ไปกับความพร้อมของชิป การลงทุนของบริษัท และแนวทางตัดสินใจของผู้บริหารชุดใหม่