Trong bối cảnh Mỹ tiếp tục chi mạnh cho hạ tầng AI, các công ty phát triển mô hình AI tại Trung Quốc đang cạnh tranh với chi phí thấp hơn. Kevin Carter, nhà sáng lập EMXETF, cho biết quỹ China AI Tigers LLM ETF (TGRZ), ra mắt tháng trước, tập trung vào các công ty mô hình có trọng số mở của Trung Quốc, đồng thời có thể nắm giữ doanh nghiệp lớn như Alibaba và phân bổ tối đa 15% tài sản vào công ty chưa niêm yết. Quỹ mang lại mức độ tiếp xúc theo chủ đề với tầng mô hình AI Trung Quốc, nhưng các doanh nghiệp mục tiêu vẫn đối mặt với những bất định về lợi nhuận và khả năng thương mại hóa.
TGRZ tập trung vào tầng mô hình AI Trung Quốc
Carter dùng hình ảnh “chiếc bánh nhiều tầng” về AI mà CEO Nvidia Jensen Huang từng nhắc đến để mô tả hướng đầu tư của TGRZ. Quỹ tập trung vào tầng mô hình, đặc biệt là các mô hình có trọng số mở của Trung Quốc. Theo Carter, một số mô hình Trung Quốc đã đạt năng lực gần với các mô hình hàng đầu của Mỹ, trong khi chi phí phát triển thấp hơn đáng kể.
“Tigers” trong tên quỹ chỉ sáu công ty AI Trung Quốc: Z.ai, MiniMax, Moonshot (công ty phát triển sản phẩm Kimi), StepFun, Baichuan Intelligence và 01.AI. Các công ty này đều có liên hệ với nền tảng nghiên cứu tại các phòng thí nghiệm khoa học máy tính của Đại học Thanh Hoa. Ngoài nhóm doanh nghiệp mô hình, TGRZ cũng có thể nắm giữ những công ty quy mô lớn hơn như Alibaba.
Quỹ được phép phân bổ tối đa 15% tài sản vào doanh nghiệp chưa niêm yết. Carter cho biết ông đang theo dõi cơ hội đầu tư trước IPO tại DeepSeek và Moonshot. Đây là những doanh nghiệp ông quan tâm, không đồng nghĩa TGRZ đã đầu tư vào các công ty này.
Các công ty mô hình AI vẫn chưa có lãi
Carter mô tả phong cách đầu tư của mình thiên về trường phái “Omaha”, nhưng nhấn mạnh TGRZ không phải quỹ đầu tư giá trị. Các công ty mô hình được nhắm đến hiện chưa có lợi nhuận. Khi năng lực mô hình ngày càng phổ biến, ngành cũng có thể chịu sức ép từ sự tương đồng giữa các sản phẩm và cạnh tranh gay gắt hơn. Vì vậy, với một quỹ mang tính chủ đề như TGRZ, tiến độ thương mại hóa của doanh nghiệp là yếu tố cần theo dõi bên cạnh năng lực mô hình.
Với nhà đầu tư tìm kiếm doanh nghiệp định giá thấp tại các thị trường mới nổi, Carter nêu tên TSMC, Samsung và SK Hynix. Ông cho biết kể từ tháng 1/2025, ba công ty này đóng góp khoảng 80% mức sinh lời của các thị trường mới nổi. Theo số liệu Carter đưa ra, tổng lợi nhuận dự kiến của ba doanh nghiệp trong năm 2026 và 2027 vào khoảng 965 tỷ USD, trong khi hệ số P/E gộp dưới 5 lần; riêng SK Hynix có P/E khoảng 3,5 lần.
Carter cho rằng thị trường vẫn thường nhìn các công ty bán dẫn này như những doanh nghiệp mang tính chu kỳ, trong khi nhu cầu AI có thể kéo dài hơn. Ông cũng lưu ý bộ nhớ, linh kiện quang học và nguồn cung điện là những mắt xích hạn chế đáng chú ý trong chuỗi giá trị AI. Khi các dự án năng lực tính toán tiếp tục được xây dựng, điện có thể trở thành một nút thắt quan trọng.
Quỹ dành cho phân bổ theo chủ đề, không phải vị thế cốt lõi
Carter định vị TGRZ là công cụ đầu tư chiến thuật theo chủ đề, phù hợp hơn với nhà đầu tư chủ động, thay vì một khoản nắm giữ cốt lõi trong danh mục thị trường mới nổi. Với các cố vấn đầu tư muốn tiếp cận AI rộng hơn và dài hạn hơn, ông cho biết EMX có kế hoạch ra mắt quỹ bao phủ toàn chuỗi giá trị AI tại các thị trường mới nổi. Sản phẩm có phạm vi hẹp hơn như TGRZ có thể được sử dụng như một khoản phân bổ chuyên biệt trong danh mục.
TGRZ hướng đến cơ hội tăng trưởng của các công ty mô hình AI Trung Quốc, nhưng các doanh nghiệp này chưa có lãi và cạnh tranh có thể gây sức ép lên giá trị thương mại. Khả năng chuyển năng lực mô hình thành doanh thu bền vững, cùng việc quỹ có thực sự đầu tư vào doanh nghiệp chưa niêm yết hay không, vẫn là những điểm cụ thể nhà đầu tư cần theo dõi khi đánh giá mức độ tiếp xúc thực tế.