Nhu cầu điện cho các trung tâm dữ liệu AI vẫn tăng, nhưng logic lợi nhuận quanh nhóm cổ phiếu được xem là hưởng lợi từ “giao dịch điện cho AI” đã thay đổi. Năm 2024, thị trường tập trung vào các nhà phát điện độc lập bán điện trên thị trường bán buôn và những nhà cung cấp thiết bị tham gia xây dựng hạ tầng điện cho trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, từ tháng 6, hệ số định giá của nhiều doanh nghiệp trong nhóm bắt đầu thu hẹp, dù một số công ty vẫn nâng lợi nhuận và hướng dẫn kết quả kinh doanh.
Diễn biến định giá không đồng nghĩa tình trạng thiếu điện đã được giải quyết. Các dự án trung tâm dữ liệu vẫn gặp giới hạn về khả năng cấp điện, trong khi thời gian chờ ở một số khâu và tình trạng thiếu nhân lực đang làm chậm tiến độ. Với nhà đầu tư, trọng tâm hiện chuyển từ câu hỏi “AI cần bao nhiêu điện” sang việc doanh nghiệp nào có thể biến nhu cầu đó thành doanh thu và dòng tiền bền vững.
Trung tâm dữ liệu vẫn bị giới hạn bởi hạ tầng điện
Điện là điều kiện nền tảng khó bổ sung nhanh trong quá trình mở rộng trung tâm dữ liệu AI. Một cơ sở mới không chỉ cần công suất phát điện mà còn phải có trạm biến áp, máy biến áp, kết nối truyền tải và đội ngũ nhân sự chuyên môn đủ điều kiện thi công. Chuỗi cung ứng hiện tại chưa thể đáp ứng nhanh toàn bộ số dự án phát sinh.
Thời gian giao máy biến áp cho các trạm biến điện hiện đã vượt 160 tuần. Ngay cả khi nhà vận hành trung tâm dữ liệu đã chọn địa điểm và cam kết đầu tư, việc giao thiết bị và kết nối với lưới điện vẫn có thể quyết định thời điểm dự án đi vào hoạt động. Tình trạng thiếu thợ điện lành nghề cũng tạo thêm giới hạn, bởi hạ tầng điện không thể hoàn tất ngay chỉ bằng cách tăng chi tiêu vốn.
Dự báo của BNEF không đồng nghĩa dự án đã khởi công
Khi đánh giá nhu cầu điện của AI, cần phân biệt giữa kế hoạch được công bố và hoạt động xây dựng thực tế. BNEF trước đó đã nâng dự báo nhu cầu điện liên quan đến AI, dựa một phần vào kế hoạch mở rộng do doanh nghiệp và các nhà vận hành trung tâm dữ liệu công bố. Tuy nhiên, các kế hoạch này có thể bị điều chỉnh, trì hoãn hoặc hủy bỏ. Vì vậy, quy mô được công bố không thể mặc nhiên xem là phụ tải điện đã hình thành.
Khoảng cách này ảnh hưởng trực tiếp đến cách các nhà phát điện, nhà sản xuất thiết bị và doanh nghiệp lưới điện đánh giá doanh thu tương lai. Nếu dự án trung tâm dữ liệu bị lùi lịch, hoạt động mua điện, đơn đặt hàng thiết bị và tiến độ đấu nối cũng có thể thay đổi theo. Khi định lượng nhu cầu điện từ AI, thị trường cần theo dõi đồng thời tình trạng khởi công, giao thiết bị và kết nối lưới, thay vì chỉ dựa vào giá trị đầu tư hoặc công suất được doanh nghiệp công bố.
Vistra và Talen từng là tâm điểm giao dịch
Trong năm 2024, các nhà phát điện độc lập bán điện trên thị trường bán buôn, đặc biệt là những doanh nghiệp có thể phục vụ trung tâm dữ liệu AI, được thị trường chú ý mạnh. Vistra và Talen có diễn biến cổ phiếu nổi bật và trở thành những đại diện tiêu biểu của nhóm giao dịch này. Sức hút của họ đến từ khả năng nhu cầu điện mới tăng lên và các thỏa thuận mua điện dài hạn tiềm năng với khách hàng trung tâm dữ liệu.
Bloom Energy Corporation cùng các doanh nghiệp tham gia cung cấp điện và xây dựng hạ tầng cũng được quan tâm. Khi lợi nhuận và hướng dẫn kết quả kinh doanh của một số công ty cải thiện, thị trường ban đầu có thể kỳ vọng định giá tiếp tục mở rộng. Tuy nhiên, từ tháng 6, hệ số định giá của một bộ phận nhà cung cấp điện và nhà sản xuất thiết bị lại giảm. Điều này cho thấy nhà đầu tư đang phân biệt chặt chẽ hơn giữa số lượng đơn hàng, tiến độ xây dựng và lợi nhuận thực tế.
Ba nhóm doanh nghiệp theo đuổi các con đường lợi nhuận khác nhau
Trong bối cảnh nút thắt điện chưa được tháo gỡ, giao dịch điện cho AI không chỉ tạo ra một mô hình hưởng lợi duy nhất. Những hướng đi rõ hơn hiện gồm các công ty điện lực chịu sự điều tiết, các nhà phát điện độc lập bán điện trên thị trường bán buôn và các nhà cung cấp thiết bị phục vụ nhu cầu điện ở phía sau điểm đấu nối lưới.
Doanh thu của công ty điện lực chịu sự điều tiết thường gắn với đầu tư lưới điện và cơ chế lợi nhuận trên tài sản được cơ quan quản lý phê duyệt. Trong khi đó, nhà phát điện độc lập chịu tác động trực tiếp hơn từ giá điện bán buôn, công suất sử dụng của tài sản phát điện và nhu cầu mua điện của các trung tâm dữ liệu. Thị trường phía sau điểm đấu nối là nơi khách hàng tự bố trí nguồn phát hoặc thiết bị cấp điện sau điểm kết nối với lưới. Nhu cầu này có thể đến từ các trung tâm dữ liệu muốn rút ngắn thời gian triển khai hoặc giảm thời gian chờ kết nối.
Ba nhóm doanh nghiệp có sự khác biệt về thời điểm ghi nhận đơn hàng, cơ chế quản lý, biến động giá và chu kỳ xây dựng. Do đó, việc nhu cầu điện cho AI tăng lên không có nghĩa mọi cổ phiếu liên quan sẽ mang lại kết quả giống nhau. Những yếu tố quyết định hiện vẫn là dự án có thể khởi công hay không, máy biến áp có được giao đúng hạn hay không và doanh nghiệp có tuyển đủ nhân sự thi công chuyên môn hay không.