AI và dịch vụ đám mây phát triển nhanh đang làm lộ rõ một nút thắt ít được chú ý trong hạ tầng số châu Á: các tuyến cáp biển kết nối trung tâm dữ liệu với mạng toàn cầu. Kapil Kumar Jain, Phó chủ tịch phụ trách dịch vụ mạng toàn cầu tại Tata Communications, cảnh báo rằng nếu đầu tư vào cáp biển và mạng kết nối đầu cuối không theo kịp việc mở rộng năng lực tính toán, doanh nghiệp có thể mất hiệu quả đầu tư AI do gián đoạn mạng, độ trễ cao hơn và chi phí vận hành tăng.
Sự cố cáp biển ảnh hưởng ngân hàng và dịch vụ đám mây
Cáp biển không phải hạ tầng viễn thông xa xôi, mà là nền tảng vật lý của kinh tế số xuyên biên giới. Theo Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU), hơn 99% dữ liệu quốc tế được truyền qua cáp biển, thay vì vệ tinh. Ngân hàng, nền tảng fintech, dịch vụ đám mây và chuỗi cung ứng đều phụ thuộc vào các tuyến cáp này để duy trì hoạt động hằng ngày.
Những sự cố gần đây cho thấy phạm vi tác động có thể rất rộng. Năm 2024, cáp biển bị hư hại khiến dịch vụ internet gián đoạn tại nhiều khu vực ở châu Phi, ảnh hưởng đến ngân hàng, nền tảng fintech và hoạt động đám mây. Năm 2025, các tuyến cáp ở Biển Đỏ bị đứt, gây gián đoạn nghiêm trọng khả năng truy cập mạng tại châu Á và Trung Đông. Lưu lượng buộc phải chuyển sang các tuyến đường dài hơn, làm tăng độ trễ của dịch vụ đám mây và chi phí cho doanh nghiệp phụ thuộc vào hoạt động số theo thời gian thực.
Nhu cầu băng thông AI thúc đẩy nâng cấp mạng
Các ứng dụng AI và trung tâm dữ liệu siêu quy mô ngày càng cần nhiều băng thông hơn. Bài viết cho biết kết nối 400 Gbps hiện đã trở thành mức chuẩn, trong khi các kết nối 800 Gbps bắt đầu xuất hiện. Khi các quốc gia và doanh nghiệp chạy đua mở rộng năng lực tính toán và trung tâm dữ liệu, khả năng nâng cấp đồng bộ mạng lưới kết nối những cơ sở này đang trở thành thách thức thực tế đối với hạ tầng AI của châu Á.
Jain dẫn một nghiên cứu của Tata Communications cho biết 77% lãnh đạo doanh nghiệp xem đầu tư AI là ưu tiên chiến lược ở cấp hội đồng quản trị. Tuy vậy, 65% doanh nghiệp vẫn sử dụng hạ tầng truyền thống hoặc dựa vào các cơ sở hạ tầng còn trong giai đoạn phát triển. Lưu lượng AI ngày càng khó dự đoán, khiến doanh nghiệp cần kết nối giữa các trung tâm dữ liệu có thể mở rộng nhanh theo nhu cầu, qua đó duy trì hoạt động ổn định và kiểm soát chi phí.
Nếu cáp biển, mạng trên đất liền và trung tâm dữ liệu không có đủ công suất cũng như tuyến dự phòng, việc truyền dữ liệu vẫn có thể bị hạn chế bởi tắc nghẽn hoặc gián đoạn, ngay cả khi doanh nghiệp đã đầu tư đủ năng lực tính toán. Vì vậy, độ tin cậy của mạng không chỉ là vấn đề vận hành công nghệ thông tin mà còn ảnh hưởng đến khả năng các dự án AI phát huy hiệu quả như dự kiến.
Singapore và Ấn Độ là các đầu mối lưu lượng khu vực
Singapore và Ấn Độ là những trung tâm trung chuyển dữ liệu quan trọng của châu Á. Singapore kết nối Đông Nam Á và có một trong những cụm trung tâm dữ liệu tập trung dày đặc nhất thế giới. Ấn Độ kết nối châu Á với Trung Đông và châu Âu; Mumbai, Chennai cùng một số thành phố khác có các điểm cập bờ cáp biển quan trọng, trong khi công suất trung tâm dữ liệu tại nước này cũng đang tăng lên. Vị trí chiến lược và hạ tầng của hai thị trường hỗ trợ dòng dữ liệu xuyên biên giới, đồng thời khiến việc đa dạng hóa và tăng sức chống chịu của các tuyến kết nối trở nên đáng chú ý hơn.
Các cuộc thảo luận về phát triển AI tại Singapore thường tập trung vào năng lực tính toán, nhân lực và quy định. Tuy nhiên, tốc độ, độ tin cậy và tính an toàn của quá trình truyền dữ liệu cũng quyết định hiệu quả thực tế của các cơ sở này. Nếu các trạm cập bờ ven biển trở thành điểm nghẽn, lợi thế tốc độ của cáp xuyên đại dương có thể bị suy giảm. Do đó, quy hoạch mạng cần xem xét cáp biển, cáp quang trên đất liền và kết nối trung tâm dữ liệu như một hệ thống thống nhất.
Hướng dẫn ASEAN đề xuất rút ngắn thời gian phê duyệt sửa chữa
Tăng sức chống chịu của mạng không chỉ là lắp thêm cáp biển, mà còn đòi hỏi quy hoạch công suất, đa dạng hóa tuyến, chuẩn bị bảo vệ và sửa chữa, cùng quản lý vòng đời liên tục. Hệ thống giám sát, kế hoạch dự trữ linh kiện, khả năng phối hợp giữa mạng dưới biển và trên đất liền, cũng như cơ chế quản trị dài hạn rõ ràng đều ảnh hưởng đến việc liệu hư hỏng ở một tuyến cáp có dẫn đến gián đoạn dịch vụ trên diện rộng hay không.
Chính sách công cũng bắt đầu chú trọng thời gian phản ứng khi sửa chữa. Hướng dẫn tăng cường của ASEAN về củng cố sức chống chịu và sửa chữa cáp biển mới được thông qua khuyến nghị xử lý phê duyệt sửa chữa trong vòng 10 ngày. Đề xuất này gắn công tác chuẩn bị sửa chữa với sự ổn định kinh tế khu vực, nhưng khả năng duy trì dịch vụ trên thực tế vẫn phụ thuộc vào sự phối hợp giữa các nhà khai thác mạng, nguồn lực sửa chữa và những tuyến thay thế.
Trong quyết định đầu tư của doanh nghiệp, công suất và hiệu quả của năng lực tính toán, trung tâm dữ liệu thường dễ đo lường hơn. Cáp biển, trạm cập bờ và tuyến dự phòng ít hiện hữu hơn, đồng thời khó chứng minh giá trị đầu tư riêng lẻ. Nhưng nếu năng lực kết nối không đủ, các cơ sở AI đắt đỏ vẫn có thể đối mặt với gián đoạn, tắc nghẽn và chi phí vận hành cao hơn. Khi ứng dụng AI mở rộng, công suất, tuyến dự phòng và khả năng sửa chữa kịp thời của mạng cáp biển sẽ là những yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến tính liên tục của hoạt động số tại châu Á.