Trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi các công việc trong lĩnh vực phần mềm, dữ liệu, tài chính và tiếp thị. Tuy nhiên, thị trường lao động chưa cho thấy một kết quả đơn tuyến: những vị trí có khả năng chịu tác động lớn hơn từ AI lại đang ghi nhận mức tăng lương trong tin tuyển dụng nhanh hơn. Dữ liệu của Indeed Hiring Lab cho thấy lương trung vị của nhóm này đã tăng 46% kể từ năm 2021, trong khi nhóm ít chịu tác động từ AI chỉ tăng 25%.
Diễn biến này cho thấy ảnh hưởng của AI không chỉ nằm ở nguy cơ thu hẹp số lượng việc làm. Công nghệ này cũng đang thay đổi loại kỹ năng mà doanh nghiệp sẵn sàng trả lương cao hơn. Nhà kinh tế Jack Kennedy nhận định AI đang “định hình lại những kỹ năng mà thị trường sẵn sàng trả tiền”, thay vì đơn giản thay thế những lao động có chuyên môn.
Lương phần mềm, dữ liệu và tài chính tăng nhanh hơn
Indeed Hiring Lab xếp vào nhóm có mức độ tiếp xúc cao với AI những công việc có thể để AI đảm nhiệm một phần nhiệm vụ hoặc làm thay đổi quy trình làm việc. Nhóm này bao gồm phát triển phần mềm, hệ thống công nghệ thông tin và hỗ trợ kỹ thuật, dữ liệu và phân tích, tiếp thị, ngân hàng và tài chính.
Tính đến năm 2026, lương trung vị trong các tin tuyển dụng cho nhóm vị trí này cao hơn 46% so với năm 2021. Trong khi đó, các công việc có mức độ tiếp xúc với AI thấp hơn, như điều dưỡng, chăm sóc cá nhân và chăm sóc sức khỏe tại nhà, chế biến và phục vụ thực phẩm, vệ sinh, cũng như sản xuất chế tạo, chỉ tăng 25%. Tốc độ tăng của nhóm này cũng chậm lại so với một năm trước.
Khoảng cách về tiền lương còn phụ thuộc vào giai đoạn nghề nghiệp. Ở các vị trí đầu vào, chênh lệch mức tăng lương giữa nhóm chịu tác động cao và nhóm chịu tác động thấp từ AI chưa rõ rệt. Tuy nhiên, khoảng cách lớn hơn ở các vị trí cấp cao trong nghề nghiệp.
Điều này cho thấy AI có thể đang tác động mạnh hơn đến tổ hợp kỹ năng, nội dung công việc và cách định giá tiền lương ở những vị trí yêu cầu nhiều kinh nghiệm. Người tìm việc ở mọi cấp độ không nhất thiết phải đối mặt với cùng một thay đổi.
Nhu cầu tuyển dụng các vị trí tiếp xúc nhiều với AI phục hồi
Kennedy cho biết trong năm qua, cơ hội tuyển dụng ở nhóm vị trí chịu tác động lớn từ AI nhìn chung cũng đã phục hồi. Số lượng tin tuyển dụng tăng đều trong khi tiền lương tiếp tục đi lên, phù hợp với xu hướng thị trường đánh giá cao hơn các kỹ năng cần thiết cho những công việc này.
Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố dự báo việc làm trong 10 năm cho hàng trăm nghề mỗi năm. Trong năm 2026, cơ quan này cũng kết hợp nhiều nghiên cứu về AI để phân loại mức độ tác động của công nghệ đối với từng nghề.
Trong số 206 nghề được xếp vào nhóm có mức độ tiếp xúc với AI “rất cao”, nhiều nghề có mức lương cao và vẫn được dự báo tăng số lượng việc làm trong giai đoạn 2025-2035. Nhà phát triển phần mềm và chuyên viên phân tích quản lý là hai ví dụ.
Ở chiều ngược lại, trợ lý bác sĩ và chuyên viên vệ sinh răng miệng thuộc nhóm nghề có lương cao, mức độ tiếp xúc với AI thấp và được dự báo tiếp tục tăng việc làm trong những năm tới.
Lo ngại về việc làm tăng cùng mức độ sử dụng AI
Mối quan ngại của công chúng về tác động của AI đối với việc làm vẫn gia tăng. Một khảo sát của Pew Research Center cho thấy 71% người trưởng thành tại Mỹ cho rằng AI sẽ khiến số lượng việc làm mà nước này cần giảm xuống trong 20 năm tới, tăng từ mức 64% vào năm 2024.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng người dân tại các quốc gia có GDP bình quân đầu người cao thường lo ngại hơn về khả năng AI làm giảm việc làm. Tại Australia và Hàn Quốc, tỷ lệ người có quan điểm này đều là 76%.
Trong chính ngành AI, một số đánh giá còn bi quan hơn. Jacob Coxon, người từng làm việc tại OpenAI và Anthropic, cho biết trên X trong tháng này rằng ông đã rời Anthropic. Ông nói những người thực sự nghiêm túc trong việc phát triển AI tin công nghệ này có thể gây ra sự hủy diệt toàn nhân loại trước khi thập niên này kết thúc.
Đây là quan điểm cá nhân của Coxon, không đại diện cho sự đồng thuận của toàn ngành. Tuy vậy, phát biểu này cho thấy tranh luận về giới hạn năng lực và các hệ quả tiềm tàng của AI vẫn tiếp diễn.
Các doanh nghiệp và người dùng vẫn tiếp tục đưa AI vào hoạt động. Ngày càng nhiều nhân viên sử dụng công nghệ này để tự động hóa các nhiệm vụ lặp lại và rút ngắn quy trình làm việc. Một số người cũng dùng AI cho các nhu cầu tư vấn trong đời sống hằng ngày.
Một tác nhân AI cá nhân do Meta phát triển gần đây đã đứng đầu bảng xếp hạng ứng dụng miễn phí trên Apple App Store tại Mỹ. Một bộ phận người dùng cũng bắt đầu tìm đến chatbot AI để nhận hỗ trợ về các mối quan hệ và cảm xúc.
Các dữ liệu hiện cho thấy hai xu hướng diễn ra đồng thời. Tiền lương và nhu cầu tuyển dụng ở những vị trí chịu tác động lớn từ AI đang tăng, cho thấy cách thị trường định giá các kỹ năng liên quan đã thay đổi. Trong khi đó, lo ngại về ảnh hưởng dài hạn của AI đối với việc làm cũng sâu sắc hơn. Tác động thực tế đến từng nghề sẽ còn phụ thuộc vào cách doanh nghiệp phân bổ lại nhiệm vụ, số lượng vị trí thay đổi ra sao và người lao động có thể tiếp cận những kỹ năng phù hợp với các công cụ mới hay không.