Lợi nhuận đầu tư ở nước ngoài của Nhật Bản tăng không đồng nghĩa dòng tiền sẽ lập tức hồi hương để mua yen, cũng không đủ căn cứ để kết luận Bitcoin sẽ chịu áp lực bán. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) Kazuo Ueda cho biết một phần đáng kể lợi nhuận của các công ty con ở nước ngoài vẫn được giữ lại và tái đầu tư tại địa phương. Với thị trường tiền mã hóa, dòng vốn chứng khoán thực tế và biến động các vị thế vay yen có thể cho thấy rõ hơn nguồn áp lực tiềm tàng.
Tại thời điểm bài viết được công bố, Bitcoin giao dịch ở mức 74.645,26 USD, giảm 1,57% trong 24 giờ, 3,19% trong 7 ngày và 10,06% trong 30 ngày. Diễn biến giá này tự nó không chứng minh dòng vốn Nhật Bản là nguyên nhân gây giảm. Muốn đánh giá yếu tố Nhật có tạo thêm áp lực bán hay không, cần phân biệt việc điều chỉnh phân bổ tài sản dài hạn với tình trạng đóng vị thế do đòn bẩy.
Lợi nhuận giữ lại ở nước ngoài không đồng nghĩa dòng tiền hồi hương
Trong bài phát biểu ngày 6/11/2026, được BOJ công bố toàn văn ngày 7/11, ông Ueda cho biết đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đã vượt đầu tư chứng khoán kể từ năm 2012, trở thành hình thức đưa vốn ra nước ngoài chủ yếu của Nhật Bản. Đầu tư trực tiếp thường gắn với việc sở hữu hoặc vận hành doanh nghiệp ở nước ngoài; đầu tư chứng khoán chủ yếu là nắm giữ cổ phiếu, trái phiếu và các tài sản tài chính khác. Hai hình thức này phản ánh những cách sử dụng vốn khác nhau.
Lợi nhuận được công ty con ở nước ngoài giữ lại có thể đồng thời làm tăng thặng dư thu nhập sơ cấp của Nhật Bản và khoản đầu tư trực tiếp ra nước ngoài. Khoản lợi nhuận này được ghi nhận là thu nhập Nhật Bản nhận từ nước ngoài, nhưng nếu tiếp tục được rót vào hoạt động kinh doanh tại chỗ thì cũng được tính là đầu tư mới ra nước ngoài. Vì vậy, thu nhập từ nước ngoài tăng không nhất thiết kéo theo tiền mặt chuyển về Nhật, càng không thể tự nó chứng minh nhà đầu tư đang mua yen hoặc bán Bitcoin.
Ông Ueda cũng đề cập hoạt động đầu tư trong nước đang sôi động hơn. Tuy nhiên, ông lưu ý Nhật Bản nắm giữ lượng tài sản ở nước ngoài rất lớn và lợi suất từ các khoản đầu tư này vẫn hấp dẫn, nên thu nhập sơ cấp sẽ tiếp tục là một phần quan trọng trong tài khoản đối ngoại của nước này. Đầu tư trong nước tăng và thu nhập ở nước ngoài tiếp tục tích lũy có thể diễn ra đồng thời.
Số liệu tuần của Bộ Tài chính chưa cho thấy xu hướng bán tháo rõ rệt
Số liệu tuần mới nhất do Bộ Tài chính Nhật Bản công bố ngày 6/11 bao quát giai đoạn từ 25 đến 31/10. Trong thời gian này, các tổ chức thuộc diện báo cáo đã mua ròng trái phiếu dài hạn nước ngoài, cũng như cổ phiếu và chứng chỉ quỹ đầu tư nước ngoài. Kết quả này không ủng hộ suy luận rằng các tổ chức Nhật Bản đang đồng loạt bán tài sản ở nước ngoài chỉ vì thu nhập từ nước ngoài tăng.
Theo lịch công bố của Bộ Tài chính, số liệu giao dịch chứng khoán tháng 10 dự kiến được công bố lúc 8 giờ 50 sáng ngày 10/11, giờ Nhật Bản. Số liệu tuần cho giai đoạn 1–7/11 dự kiến công bố cùng giờ ngày 12/11. Lịch có thể thay đổi; tính đến ngày 9/11, cả hai bộ số liệu vẫn chưa được công bố. Dữ liệu sắp tới có thể giúp xác định hoạt động mua hoặc bán chứng khoán nước ngoài có tiếp diễn hay không, nhưng không thể tự nó cho biết tiền thu được đã được đổi sang yen.
Phạm vi thống kê cũng có giới hạn. Số liệu của Bộ Tài chính bao gồm các tổ chức lớn thuộc diện báo cáo, không tính đầu tư trực tiếp và dự trữ ngoại hối, đồng thời không bao quát mọi giao dịch chứng khoán. Giá trị bán còn bao gồm trái phiếu đáo hạn và số liệu không phân tách theo đồng tiền định giá. Do đó, ngay cả khi ghi nhận bán ròng liên tiếp, dữ liệu chỉ cho thấy danh mục chứng khoán đang thay đổi, chứ không xác nhận khoản tiền thu về đã được chuyển đổi sang yen.
Đóng vị thế carry trade bằng yen là một kênh tác động khác
Carry trade bằng yen thường là chiến lược nhà đầu tư vay yen với lãi suất thấp rồi rót vốn vào tài sản có lợi suất cao hơn, được định giá bằng đồng tiền khác; đôi khi chiến lược này sử dụng cả công cụ phái sinh. Đây là hoạt động tài trợ vốn khác với việc doanh nghiệp Nhật Bản giữ lại lợi nhuận của công ty con ở nước ngoài.
Trong phân tích tháng 8/2024, các nhà nghiên cứu tại Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) nhận định quá trình giảm đòn bẩy và yêu cầu ký quỹ tăng dường như đã khuếch đại biến động thị trường thời điểm đó, đặc biệt gây sức ép lên các giao dịch carry trade được tài trợ bằng yen. Nếu yen tăng giá, chi phí hoàn trả khoản vay yen chưa được phòng hộ có thể tăng. Yêu cầu ký quỹ cao hơn cũng có thể buộc nhà đầu tư nộp thêm tiền hoặc thu hẹp vị thế.
Các nhà nghiên cứu BIS cũng lưu ý rằng thiệt hại trên thị trường tiền mã hóa trong đợt biến động năm 2024 cho thấy nhà đầu tư cá nhân có thể bị gọi ký quỹ và buộc phải đóng các vị thế không liên quan trực tiếp đến những khoản đầu tư ở thị trường khác. Những quan sát lịch sử này cho thấy một kênh tác động tiềm năng, nhưng không chứng minh đang có hoạt động bán Bitcoin cưỡng bức vào tháng 11/2026.
Để đánh giá diễn biến tiếp theo, cần xem xét nhiều dấu hiệu cùng lúc. Tình trạng bán ròng chứng khoán nước ngoài kéo dài có thể cho thấy các tổ chức Nhật Bản đang điều chỉnh phân bổ tài sản. Nếu yen biến động mạnh đồng thời với áp lực tài trợ vốn và ký quỹ, rủi ro đóng vị thế carry trade sẽ rõ hơn. Ngược lại, việc lợi nhuận ở nước ngoài tiếp tục được giữ lại và đầu tư ra nước ngoài vẫn duy trì sẽ làm suy yếu lập luận rằng thu nhập từ nước ngoài tất yếu lập tức chuyển thành lực mua yen hoặc áp lực bán Bitcoin.