- Dự báo mới nhất của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế cho thấy, nếu xung đột ở khu vực Trung Đông gây ra sự gián đoạn lâu dài đối với vận tải biển và cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng, tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu vào năm 2026 và 2027 có thể giảm xuống còn 2,1% và 1,8%, nhiều nền kinh tế có thể đối mặt với áp lực suy thoái.
- Theo mô phỏng kiểm tra áp lực, nếu eo biển Hormuz bị cản trở nghiêm trọng, chi phí vận chuyển các hàng hóa và nguyên liệu công nghiệp chính trên toàn cầu sẽ tăng đáng kể, dẫn đến tỷ lệ lạm phát toàn cầu trong năm nay và năm tới có nguy cơ tăng thêm 0,4 và 1,3 điểm phần trăm so với mức cơ bản hiện tại.
- Do những thay đổi biên của môi trường địa chính trị, OECD đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm nay từ 3,4% năm ngoái xuống còn 2,8%, và đặc biệt lưu ý rằng đầu tư vào ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo tiêu thụ năng lượng cao và các nền kinh tế đang phát triển dễ bị tổn thương sẽ chịu tác động chính.
Xung đột Trung Đông kéo dài kích hoạt kiểm tra áp lực chuỗi cung ứng
Theo báo cáo triển vọng kinh tế toàn cầu mới nhất của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), các xung đột địa chính trị xuyên quốc gia hiện nay đang đặt ra thách thức nghiêm trọng đối với khả năng phục hồi dài hạn của nền kinh tế toàn cầu. Nhà kinh tế trưởng Ristifano Scapetta nhấn mạnh tại buổi họp báo rằng, nếu đối kháng giữa các quốc gia có chủ quyền liên quan không thể được giải quyết nhanh chóng trong ngắn hạn, chi phí cấu trúc và tái cấu trúc chuỗi cung ứng sẽ không thể tránh khỏi. Trong kịch bản cơ bản, OECD đã hạ ước tính tốc độ tăng trưởng toàn cầu năm 2026 từ phạm vi mở rộng trước đó xuống còn 2,8%, và dự kiến năm 2027 có thể tăng nhẹ lên 3,1%. Tuy nhiên, con đường phục hồi vĩ mô này phụ thuộc nhiều vào việc liệu cú sốc giá năng lượng có thể được giảm bớt thực sự vào giữa năm nay hay không, sự xấu đi biên của chuỗi cung ứng sẽ trực tiếp định hình lại quỹ đạo kinh tế vĩ mô.
Tắc nghẽn năng lượng làm gia tăng rủi ro lạm phát toàn cầu
Báo cáo này tập trung vào việc mô phỏng định lượng các kịch bản nghiêm trọng khi các tuyến đường vận chuyển cốt lõi toàn cầu như eo biển Hormuz bị cản trở. Kết quả mô hình cho thấy, nếu sự gián đoạn vận tải biển toàn cầu và cơ sở hạ tầng năng lượng cốt lõi kéo dài qua năm 2027, chuỗi cung ứng hàng hóa sẽ ở trong quỹ đạo chi phí cao bị hạn chế cung cấp trong thời gian dài. Trong kịch bản rủi ro xấu nhất này, chi phí nhập khẩu dầu thô, phân bón và nguyên liệu công nghiệp cơ bản quan trọng sẽ tăng đáng kể, dẫn đến tỷ lệ lạm phát toàn cầu năm 2026 và 2027 tăng thêm 0,4 và 1,3 điểm phần trăm so với dự báo cơ bản. Sự gia tăng trở lại của trung tâm lạm phát có nghĩa là các ngân hàng trung ương chính trên toàn cầu, vốn đã phải đối phó với áp lực lạm phát đình trệ, sẽ phải đối mặt với việc định giá lại toàn diện con đường chính sách tiền tệ của họ.
Chi tiêu vốn chịu áp lực kéo lùi ngành công nghiệp mới tiêu thụ năng lượng cao
Với việc rủi ro địa chính trị tiếp tục gia tăng, sự biến động của thị trường vốn toàn cầu dự kiến sẽ tăng lên một cách có hệ thống, và sự ưa thích rủi ro của các chủ thể vi mô cũng sẽ bị kìm hãm đáng kể. OECD chỉ ra rằng, xung đột kéo dài sẽ trực tiếp làm giảm đáng kể ý chí đầu tư của các doanh nghiệp trên toàn cầu. Đặc biệt là trong các ngành công nghiệp mới nổi tiêu thụ năng lượng cao như trí tuệ nhân tạo (AI) và sản xuất bán dẫn phân khúc, việc thu hẹp chiến lược chi tiêu vốn có thể kìm hãm tốc độ đổi mới công nghệ. Đồng thời, thị trường lao động cũng khó có thể đứng ngoài trong bối cảnh sản xuất chịu áp lực, tỷ lệ thất nghiệp có nguy cơ tăng lên trong một số ngành chịu áp lực cấu trúc.
Công cụ chính sách và phòng thủ thanh khoản xuyên biên giới
Đối mặt với rủi ro vĩ mô đáng kể, OECD khuyến nghị các nhà hoạch định chính sách nên tăng cường phối hợp chính sách quốc tế trong ngắn hạn, thông qua các biện pháp như giải phóng dự trữ dầu chiến lược để ổn định sự biến động lớn của giá thị trường giao ngay. Về lâu dài, cách phòng ngừa rủi ro cơ bản là đa dạng hóa các kênh cung cấp năng lượng, liên tục tăng cường khả năng phục hồi hệ thống của chuỗi cung ứng xuyên biên giới. Báo cáo đặc biệt nhắc nhở rằng, các nền kinh tế đang phát triển dễ bị tổn thương do chi tiêu cho lương thực và năng lượng chiếm tỷ trọng cao trong tiêu dùng quốc gia, và không gian tài chính cũng như mạng lưới an sinh xã hội của họ tương đối hạn chế, dễ bị ảnh hưởng bởi căng thẳng thanh khoản xuyên biên giới trong cú sốc này, do đó việc nhanh chóng thoát khỏi sự phụ thuộc quá mức vào nhiên liệu hóa thạch truyền thống đã trở thành biến số cốt lõi để duy trì sự ổn định tài chính vĩ mô.
