Quy mô thâm hụt tăng cao trở lại
Các dự đoán ngân sách mới nhất cho thấy thâm hụt tài chính của Mỹ trong vòng mười năm tới có thể vượt xa dự đoán ban đầu của Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) vào đầu năm. Tổ chức giám sát phi đảng phái - Ủy ban Ngân sách Liên bang Có Trách nhiệm (CRFB) chỉ ra rằng, các luật thuế và chi tiêu cùng với chính sách thuế quan đã làm tổng thâm hụt tài chính tăng gần 1 nghìn tỷ đô la so với dự báo của CBO, và thâm hụt lũy tích có thể vượt 22 nghìn tỷ đô la.
Sự điều chỉnh này khiến thị trường và giới học thuật thêm lo ngại về tính bền vững tài chính của Mỹ. Trước đây, CBO gây chú ý với việc hủy bỏ báo cáo cập nhật giữa năm, nay triển vọng thâm hụt không chắc chắn càng làm tăng sức ép về chính sách.
Chính sách mới đẩy áp lực tài chính lên cao
Nguyên nhân chính khiến thâm hụt tăng cao là do chính sách thuế và chi tiêu của chính quyền Trump. Đạo luật "Đại Mỹ Lệ" mang lại giảm thuế và tăng chi tiêu ngân sách, khiến thâm hụt liên tục tăng trong thập kỷ tới. Theo dự tính của CRFB, đến năm 2035, đạo luật này sẽ làm thâm hụt tài chính tăng thêm hơn 4 nghìn tỷ đô la, vượt xa đánh giá trước đó của CBO.
Trong khi đó, các biện pháp thuế quan hiện hành dự kiến sẽ đóng góp khoảng 3.4 nghìn tỷ đô la thu nhập trong thập kỷ, là lực đệm phần nào. Nhưng do chính sách có nguy cơ bị tòa án thương mại quốc tế phán quyết bãi bỏ, thu nhập từ thuế quan không phải nguồn ổn định. Một khi bị hủy, lượng thu nhập liên quan đến thuế quan sẽ biến mất, thâm hụt tài chính của Mỹ có thể ngay lập tức mở rộng.
Chi phí lãi suất trở thành gánh nặng lớn nhất
Đáng chú ý là, chi tiêu lãi suất nợ đã trở thành động lực chính của sự mở rộng thâm hụt. CRFB dự báo rằng chi phí lãi suất nợ quốc gia trong thập kỷ tới sẽ vượt quá 14 nghìn tỷ đô la. Từ mức gần 1 nghìn tỷ đô la năm 2025, sẽ dần leo lên gần 1.8 nghìn tỷ đô la vào năm 2035, chiếm hơn 4% GDP.
Nếu lãi suất dài hạn duy trì trên 4% thay vì giả định của CBO là 3.8%, chi phí lãi suất còn sẽ tăng vọt hơn nữa. Điều này có nghĩa là thâm hụt tài chính của Mỹ không chỉ đơn giản được xác định bởi cấu trúc thu nhập và chi tiêu, mà xu hướng lãi suất trên thị trường cũng không ngừng gia tăng gánh nặng cho chính phủ.
Kịch bản thay thế tồi tệ hơn
CRFB còn thiết lập một kịch bản thay thế đầy thách thức hơn: nếu các biện pháp giảm thuế tạm thời được kéo dài và chính sách thuế quan một phần bị thất bại, thì khoảng cách tài chính trong mười năm tới có thể cao hơn gần 7 nghìn tỷ đô la so với đường cơ bản của CBO. Dựa trên tính toán này, tỷ lệ nợ của Mỹ so với GDP vào năm 2035 có thể đạt 134%, cao hơn nhiều so với đường cơ bản của CBO là 118%.
Trong kịch bản này, không gian tài chính của Mỹ sẽ bị co hẹp nghiêm trọng, không chỉ tăng sự hạn chế trong lựa chọn chính sách mà còn làm tăng nguy cơ hệ thống tài chính cho thị trường. Các tổ chức đánh giá quốc tế và nhà đầu tư có thể vì thế nghi ngờ tình trạng tín dụng của trái phiếu chính phủ Mỹ.
Thách thức kép từ chính sách và thị trường
Vấn đề thâm hụt tài chính của Mỹ không chỉ là một trò chơi con số kinh tế mà còn liên quan đến sự đối kháng giữa chính sách và thị trường. Quyết định điều chỉnh chi tiêu và thuế ở cấp độ lập pháp quyết định con đường cơ bản của thâm hụt, trong khi môi trường lãi suất có thể phóng đại kết quả.
Các chuyên gia cho rằng, nếu các nhà hoạch định chính sách tiếp tục dựa vào các biện pháp kích thích ngắn hạn, mà thiếu kỷ luật tài chính dài hạn, vấn đề thâm hụt và nợ sẽ khó kiềm chế. Trong những năm tới, cách Mỹ cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, sự ổn định tài chính và niềm tin thị trường sẽ quyết định địa vị tài chính toàn cầu của nó có được vững chắc hay không.
Áp lực gia tăng quản lý thâm hụt
Tổng hợp các dự đoán khác nhau, triển vọng thâm hụt tài chính của Mỹ không mấy khả quan. Cảnh báo của CRFB nhấn mạnh mâu thuẫn cấu trúc: khoảng cách đang ngày càng rộng hơn giữa các kế hoạch chi tiêu lớn và thu nhập tài chính hạn chế.
Trong thập kỷ tới, liệu chính sách tài chính của Mỹ có thể tránh trượt vào vùng rủi ro cao hay không sẽ phụ thuộc vào việc các biện pháp kiểm soát thâm hụt có được thực hiện hay không, chính sách thương mại có tiếp tục mang lại lợi nhuận hay không, và mức lãi suất có duy trì trong phạm vi chịu đựng được không. Dù con đường cuối cùng ra sao, kỷ luật tài chính và tính minh bạch của chính sách sẽ trở thành những trụ cột then chốt của niềm tin thị trường.
