Nghị viện châu Âu và Hội đồng Liên minh châu Âu đã đạt thỏa thuận về cải cách thị trường chứng khoán hóa, hướng tới giảm một phần gánh nặng vốn và thủ tục cho bên phát hành, nhà đầu tư, đồng thời mở rộng dư địa tham gia cho các nhà đầu tư tổ chức. David Bergman, Giám đốc tài chính cấu trúc tại Scope Ratings, cho biết văn bản lập pháp dự kiến được hoàn thiện thêm trước cuối năm nay. Nghị viện châu Âu có thể bỏ phiếu trong quý I/2027, còn các quy định dự kiến có hiệu lực vào mùa hè năm 2027.
Tiến trình cải cách tăng tốc so với dự kiến
Cải cách bắt nguồn từ chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh của châu Âu. Tài liệu liên quan do Mario Draghi, cựu Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu, chủ trì xây dựng và được công bố vào tháng 9/2024. Sau đó, đề xuất được đưa vào quy trình lập pháp; ngày 21/10, Nghị viện châu Âu và Hội đồng EU, cơ quan đại diện chính phủ các nước thành viên, đã đạt thỏa thuận.
Andrew Traynor, thành viên hợp danh tại Walkers Global, nhận định hai bên có khác biệt đáng kể về quan điểm ban đầu ở một số vấn đề, nên việc đạt được thỏa thuận là một bước tiến đáng chú ý. Bergman cho biết thỏa thuận xác nhận định hướng cải cách, nhưng các quy định cụ thể vẫn phải chờ văn bản lập pháp được công bố vào cuối năm nay. Lộ trình trước đó được xem là khá lạc quan hiện có khả năng trở thành hiện thực.
Điều chỉnh yêu cầu vốn và thẩm định nhà đầu tư
Cải cách có thể thay đổi yêu cầu vốn đối với các giao dịch chứng khoán hóa đơn giản, minh bạch và tiêu chuẩn hóa (STS). Traynor cho biết nếu giao dịch đáp ứng các tiêu chí mới về “khả năng chống chịu”, mức sàn trọng số rủi ro đối với phần ưu tiên có thể nằm trong khoảng 5%-7%. Nếu được đưa vào quy định cuối cùng, thay đổi này có thể cải thiện hiệu quả kinh tế của chứng khoán hóa như một công cụ quản lý vốn và bảng cân đối kế toán.
Hiện vẫn chưa rõ yêu cầu thẩm định của nhà đầu tư sẽ được đơn giản hóa đến mức nào. Bergman lưu ý quy trình hiện hành khá nặng nề, khiến bên phát hành có xu hướng chọn giao dịch phát hành riêng lẻ. Việc cải cách có làm thay đổi lựa chọn này hay không sẽ phụ thuộc vào cách quy định cuối cùng xử lý quy trình thẩm định và nghĩa vụ báo cáo.
Giao dịch riêng lẻ và CLO có thể được áp dụng mẫu báo cáo gọn hơn
Quy định mới sẽ phân biệt chứng khoán hóa phát hành công khai với giao dịch riêng lẻ, đồng thời dự kiến áp dụng mẫu báo cáo đơn giản hóa cho các giao dịch riêng lẻ. Theo Traynor, các nghĩa vụ nợ có bảo đảm bằng khoản vay (CLO) có thể có mẫu báo cáo rút gọn và cơ chế tiếp cận thông tin riêng. Trước đây, chứng khoán hóa riêng lẻ thường không thuộc diện phải sử dụng hệ thống đăng ký. Nếu quy định mới đưa các giao dịch này vào phạm vi áp dụng, cơ chế báo cáo và tiếp cận thông tin sẽ thay đổi.
Tuyên bố của Hội đồng EU ngày 21/10 cũng cho biết thỏa thuận sẽ thiết lập cơ chế giám sát ở cấp EU đối với các tổ chức đáp ứng tiêu chuẩn STS, đồng thời nâng hạn mức đầu tư vào sản phẩm chứng khoán hóa của các quỹ UCITS (quỹ đầu tư tập thể vào chứng khoán có thể chuyển nhượng). Michael Bright, Giám đốc điều hành Hiệp hội Tài chính Cấu trúc, cho rằng điều chỉnh chế độ vốn, đơn giản hóa thẩm định và mở rộng khả năng đầu tư của quỹ UCITS đều có thể hỗ trợ chứng khoán hóa trong việc cấp vốn cho nền kinh tế châu Âu. Tác động cụ thể vẫn phụ thuộc vào văn bản cuối cùng, đặc biệt là ngưỡng vốn, yêu cầu báo cáo và hạn mức đầu tư.