Bộ phim tài liệu You Can See Everything xoay quanh Elizabeth Holmes, nhà sáng lập Theranos, đồng thời đề cập việc bạn đời của bà, Billy Evans, xử lý một số công việc trong thời gian bà thụ án tù. Trong phim, Evans nói ông nắm giấy ủy quyền của Holmes, đồng thời cho thấy mình đăng bài trên tài khoản X của bà, tạo hình ảnh AI và cùng bà chuẩn bị một hoạt động kinh doanh mới. Những chi tiết này đặt ra câu hỏi thực tế về tài chính và pháp lý: người được ủy quyền có thể thay mặt người khác làm những gì, và quyền đó bị giới hạn ra sao?
Debra Taylor, đối tác quản lý kiêm cố vấn tài sản tại Carson Wealth, lưu ý rằng công chúng thường hình dung quyền hạn trong giấy ủy quyền rộng hơn thực tế. Phạm vi cụ thể phụ thuộc vào nội dung văn bản và luật của từng bang; chỉ riêng tư cách người đại diện không đồng nghĩa với quyền thay đương sự bày tỏ ý kiến hoặc xử lý mọi việc cá nhân.
Ủy quyền tài chính khác với ủy quyền y tế
Giấy ủy quyền (POA) là văn bản pháp lý cho phép một người, gọi là bên ủy quyền, giao cho người khác quyền đưa ra quyết định hoặc xử lý một số công việc thay mình. Các dạng phổ biến gồm ủy quyền y tế, liên quan đến quyết định chăm sóc sức khỏe, và ủy quyền tài chính, liên quan đến tài sản, tiền bạc và giao dịch.
Nếu giấy ủy quyền tài chính được soạn với phạm vi rộng, người đại diện có thể được phép xử lý lợi ích kinh doanh của bên ủy quyền. Tuy nhiên, những việc nhạy cảm như tặng tài sản, thay đổi người thụ hưởng hay lập quỹ tín thác thường cần được trao quyền rõ ràng trong văn bản. Một số bang còn yêu cầu cách diễn đạt riêng đối với một số khoản tặng cho hoặc giao dịch ngân hàng.
Trong phạm vi được giao, người đại diện có thể ký và thực hiện giao dịch thay bên ủy quyền. Điều đó không có nghĩa ý kiến cá nhân của người đại diện mặc nhiên là ý kiến của người ủy quyền. Taylor cho biết tại phần lớn các bang, người đại diện không được truy cập email hay tin nhắn riêng tư của bên ủy quyền, trừ khi văn bản trao quyền này một cách cụ thể. Vì vậy, quyền xử lý công việc và quyền tiếp cận thông tin phải được xác định theo nội dung giấy ủy quyền cùng luật địa phương.
Ngồi tù không mặc nhiên làm giấy ủy quyền có hiệu lực
Trong phim, Evans nói Holmes đã ký giấy ủy quyền để ông có thể thay bà xử lý các quyết định kinh doanh. Nhưng việc một người bị giam giữ có tự động kích hoạt giấy ủy quyền hay không còn tùy thuộc quy định của từng bang. Không có một chuẩn chung trên toàn nước Mỹ về thời điểm văn bản có hiệu lực hoặc những việc có thể giao cho người đại diện.
Giấy ủy quyền lâu dài có hiệu lực ngay thường bắt đầu áp dụng sau khi được ký, trừ khi bên ủy quyền thu hồi hoặc qua đời. Giấy ủy quyền có giới hạn chỉ áp dụng cho những việc được nêu và có thể kèm thời hạn cụ thể. Với loại có điều kiện, quyền đại diện chỉ bắt đầu khi một sự kiện đã thỏa thuận xảy ra; điều kiện thường gặp là bên ủy quyền mất năng lực hành vi. Taylor cho biết nhiều bang cho phép đưa việc bị giam giữ vào danh sách điều kiện kích hoạt và chỉ định một người xác nhận bằng văn bản rằng điều kiện đã xảy ra.
Nếu chọn hình thức có điều kiện, người đại diện có thể phải chứng minh sự kiện kích hoạt, còn ngân hàng có thể cần thời gian xem xét giấy tờ. Taylor nhận định trong một số trường hợp, giấy ủy quyền lâu dài có hiệu lực ngay giúp người đại diện xử lý công việc kịp thời hơn. Việc lựa chọn vẫn cần cân nhắc hoàn cảnh cá nhân và luật của bang liên quan.
Người đại diện phải hành động vì lợi ích của bên ủy quyền
Người được ủy quyền có nghĩa vụ ủy thác: phải trung thành bảo vệ lợi ích của bên ủy quyền, tránh xung đột lợi ích và ghi chép các giao dịch. Nếu bên ủy quyền vẫn đủ năng lực hành vi nhưng cho rằng người đại diện hành động trái với lợi ích của mình, họ có thể thu hồi giấy ủy quyền bằng văn bản và gửi thông báo cho các tổ chức liên quan, chẳng hạn những định chế tài chính đang lưu bản sao văn bản.
Bên ủy quyền cũng có thể khởi kiện nếu người đại diện vi phạm nghĩa vụ ủy thác. Tùy luật áp dụng, hành vi lạm dụng nghiêm trọng còn có thể bị xem xét dưới góc độ trộm cắp hoặc bóc lột tài chính.
Cách xử lý khi bên thứ ba nghi ngờ có lạm dụng tùy thuộc vào vai trò của họ và tình trạng của người ủy quyền. Người thân, người thừa kế, người chăm sóc hoặc cơ quan nhà nước có thể đề nghị tòa án xem xét hành vi của người đại diện. Nếu người bị ảnh hưởng là người cao tuổi hoặc người trưởng thành dễ bị tổn thương, họ cũng có thể báo cho cơ quan dịch vụ bảo vệ người trưởng thành. Ngân hàng có thể từ chối tiếp nhận giấy ủy quyền và báo cáo khi nghi có lạm dụng; công ty môi giới chứng khoán có thể tạm thời hạn chế các giao dịch hoặc khoản rút tiền đáng ngờ của khách hàng lớn tuổi hoặc suy giảm năng lực phán đoán. Nếu bên ủy quyền vẫn đủ năng lực, tòa án thường tôn trọng lựa chọn của chính người đó.
Chỉ định người dự phòng và rà soát văn bản định kỳ
Vợ hoặc chồng thường là lựa chọn đầu tiên phù hợp vì hiểu tình hình tài chính và nguyện vọng của bên ủy quyền. Tuy nhiên, hai người có thể cùng lớn tuổi hoặc cùng cần được hỗ trợ, khiến một người không thể thay mặt người kia. Vì vậy, Taylor khuyến nghị chỉ định thêm người đại diện dự phòng.
Thay đổi tình trạng hôn nhân cũng có thể ảnh hưởng đến giấy ủy quyền. Nhiều bang tự động chấm dứt quyền đại diện của vợ hoặc chồng khi thủ tục ly hôn được nộp hoặc hoàn tất, nhưng không phải bang nào cũng áp dụng quy định đó. Taylor khuyên nên rà soát, cập nhật giấy tờ khi ly thân. Holmes và Evans chưa kết hôn hợp pháp, nên nếu họ chia tay, quan hệ ủy quyền sẽ không tự động chấm dứt theo cách áp dụng tại một số bang đối với vợ chồng ly hôn; Holmes cần chủ động thu hồi quyền này.
Trong gia đình có con riêng, có thể cân nhắc chỉ định người con đã trưởng thành làm đồng đại diện, hoặc yêu cầu người bạn đời định kỳ báo cáo cho một người khác để hạn chế tranh chấp về sau. Taylor khuyên nên kiểm tra giấy ủy quyền vài năm một lần và sau khi chuyển nơi cư trú, vì văn bản có thể lỗi thời hoặc không còn phù hợp với luật của bang mới. Chỉ định người kế nhiệm trước khi ký và yêu cầu người đại diện báo cáo thường xuyên cho một người thứ hai cũng là những cách tạo cơ chế giám sát.
Bộ phim đặt ra nhiều nghi vấn, nhưng giấy ủy quyền vẫn là công cụ để sắp xếp việc quản lý tài chính hoặc chăm sóc y tế. Những điểm cần kiểm tra là phạm vi quyền hạn, điều kiện có hiệu lực, cách thu hồi và cơ chế giám sát. Các tình tiết về quan hệ riêng tư giữa Holmes và Evans trong phim không thay thế được việc xem xét văn bản ủy quyền cụ thể và luật điều chỉnh.