Biểu tình tại Pháp khiến nhà đầu tư xem xét lại khả năng chính phủ cắt giảm thâm hụt và mức độ ảnh hưởng đến nền kinh tế. Lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm trong tuần này lên cao nhất kể từ năm 2002, còn chênh lệch lợi suất với trái phiếu Đức cùng kỳ hạn nới rộng nhất kể từ tháng 11/2011. Khi các cuộc biểu tình và đình công mới sắp diễn ra, thị trường tập trung vào khả năng thông qua ngân sách, rủi ro bất ổn xã hội kìm hãm tăng trưởng và những doanh nghiệp dễ chịu tác động nhất.
Hôm thứ Sáu, Moody’s giữ nguyên xếp hạng tín nhiệm của Pháp ở mức “Aa3”, thuộc nhóm chất lượng cao, nhưng duy trì triển vọng tiêu cực. Tổ chức này nhận định cục diện chính trị phân mảnh có thể tiếp tục làm suy yếu hoạt động của cơ quan lập pháp. Nếu các thể chế giúp thu hẹp thâm hụt ngân sách, Moody’s có thể chuyển triển vọng về ổn định.
Biểu quyết ngân sách thử thách kế hoạch giảm thâm hụt
Chính phủ Pháp đặt mục tiêu giảm thâm hụt ngân sách từ mức dự kiến 5,4% GDP năm 2026 xuống 5% vào năm 2027. Quốc hội dự kiến nối lại thảo luận các biện pháp thuế trong ngân sách vào ngày 27/10. Những biện pháp này nhằm tiết kiệm chi tiêu, song các nghị sĩ đối lập đang phản đối kế hoạch.
Alain Durré, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu kinh tế châu Âu, Trung Đông và châu Phi tại Natixis CIB, cho biết chính phủ muốn tránh để chi phí vay tăng mạnh. Để thực hiện mục tiêu tài khóa, chính phủ có thể viện dẫn Điều 49.3 của Hiến pháp, qua đó thông qua dự luật mà không cần biểu quyết cuối cùng tại Quốc hội, trừ khi các nghị sĩ sau đó thông qua kiến nghị bất tín nhiệm. Một phương án khác là sử dụng sắc lệnh hành pháp.
Theo ông Durré, các bước đi này có thể giúp xoa dịu lo ngại của thị trường và khôi phục niềm tin nhà đầu tư. Ông cho rằng đợt bán tháo trái phiếu chính phủ Pháp gần đây chủ yếu xuất phát từ điều chỉnh chiến thuật trong danh mục; các nhà đầu tư dài hạn theo chiến lược mua và nắm giữ vẫn đang đứng ngoài quan sát.
Hôm thứ Năm, lợi suất trái phiếu OAT chuẩn kỳ hạn 10 năm của Pháp tăng 11 điểm cơ bản, lên mức cao nhất kể từ năm 2002. Chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu Pháp và Đức kỳ hạn 10 năm cũng rộng nhất kể từ tháng 11/2011, phản ánh việc thị trường định giá lại rủi ro tài khóa và chính trị của Pháp.
Charlotte de Montpellier, chuyên gia kinh tế cấp cao phụ trách Pháp và Thụy Sĩ tại ING, nhận định bất ổn làm gia tăng sức ép lên tình hình ngân sách và chính trị vốn đã căng thẳng, đồng thời củng cố quan điểm rằng chính phủ tương lai có thể khó triển khai cải cách và các biện pháp tiết kiệm. Matthew Ryan, trưởng bộ phận chiến lược thị trường tại Ebury, cho rằng chưa rõ ngân sách năm 2027 có được Quốc hội thông qua hay không. Ngay cả khi được thông qua, những nhượng bộ lớn để giành sự ủng hộ của cả cánh tả lẫn cánh hữu có thể khiến vấn đề thâm hụt không được giải quyết đầy đủ.
Thời gian biểu tình sẽ định hình kỳ vọng tăng trưởng
Pháp dự kiến có thêm một cuộc biểu tình vào ngày 24/10; cuộc đình công và biểu tình toàn quốc do công đoàn ủng hộ được lên lịch vào ngày 5/11. Những người thuộc phong trào “Áo vàng” chống giới tinh hoa cũng kêu gọi tiếp tục xuống đường.
Bà de Montpellier cho rằng thị trường có thể hấp thụ những gián đoạn xã hội ngắn hạn, nhưng tác động kinh tế sẽ lớn hơn nếu niềm tin suy yếu kéo dài. Trước đó, bà dự báo GDP Pháp tăng 0,3% năm 2026 và 0,6% năm 2027. Tăng trưởng có thể thấp hơn dự báo nếu biểu tình kéo dài, niềm tin tiếp tục giảm hoặc căng thẳng thị trường gia tăng.
Các cuộc biểu tình trước đây cho thấy bất ổn xã hội có thể gây ảnh hưởng đo lường được đến hoạt động kinh tế. Viện Thống kê và Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Pháp (INSEE) ước tính phong trào “Áo vàng” có thể làm giảm 0,1 điểm phần trăm tăng trưởng GDP trong quý IV/2018. Ngân hàng Trung ương Pháp ước tính các cuộc đình công mùa xuân năm 2023 phản đối cải cách hưu trí đã làm giảm khoảng 0,1 điểm phần trăm tăng trưởng GDP trong quý I năm đó.
Bà de Montpellier cũng lưu ý rằng bạo lực có thể khiến người tiêu dùng hạn chế đến các khu trung tâm, du khách hoãn chuyến đi và doanh nghiệp trì hoãn đầu tư. Ông Durré cho biết niềm tin tiêu dùng tại Pháp đã ở gần mức thấp kỷ lục trước đợt biểu tình mới nhất, khiến nền kinh tế có ít dư địa hấp thụ cú sốc tiếp theo. Ông đặc biệt quan ngại hai rủi ro: gián đoạn kéo dài kìm hãm tăng trưởng GDP, và sức ép chính trị khiến chính phủ từ bỏ các kế hoạch cắt giảm chi tiêu quan trọng. Cả hai đều có thể làm thâm hụt tăng thêm, gây khó khăn cho mục tiêu đưa tỷ lệ này về 5% GDP.
Bán lẻ, du lịch và vận tải chịu tác động trực tiếp
Chỉ số CAC 40 của Pháp đã giảm 4,5% trong tháng qua. ING đánh giá bán lẻ, khách sạn và du lịch, vận tải cùng logistics là những ngành tiếp xúc trực tiếp nhất với tình trạng bất ổn. Cửa hàng và trung tâm thương mại có thể mất khách, phải đóng cửa hoặc thất thu; khách sạn, quán cà phê, nhà hàng và dịch vụ du lịch có nguy cơ mất những khoản chi tiêu không thể dời lịch. Nếu gián đoạn giao thông kéo dài, các doanh nghiệp vận tải và logistics cũng sẽ chịu ảnh hưởng.
Cổ phiếu nhà bán lẻ Carrefour có lúc giảm hơn 14% hôm thứ Tư. Công ty hạ dự báo lợi nhuận và cắt giảm đầu tư, đồng thời nêu bất ổn xã hội và chi phí năng lượng tăng là những sức ép lên niềm tin người tiêu dùng và hoạt động kinh doanh. Tổng giám đốc Alexandre Bompard gọi tình hình tại Pháp là “chưa từng có tiền lệ”. Theo ước tính của mạng lưới Phòng Thương mại Pháp được ING dẫn lại, tính đến thứ Ba, hơn 2.000 doanh nghiệp đã bị ảnh hưởng trực tiếp.
Kevin Thozet, cố vấn danh mục đầu tư và thành viên ủy ban đầu tư tại Carmignac, cho rằng tác động có thể lan sang cả những doanh nghiệp không nằm ngay tại tâm điểm biểu tình. Với thị trường cổ phiếu, chi phí vay tăng sẽ đẩy chi phí vốn chủ sở hữu của các ngân hàng lên cao; nếu bất định kéo dài, tăng trưởng cho vay có thể chậm lại và các vấn đề tín dụng có thể gia tăng.
Phần lớn doanh số của ngành hàng xa xỉ Pháp đến từ nước ngoài, nên mức độ tiếp xúc trực tiếp của LVMH với thị trường nội địa tương đối hạn chế: Pháp chỉ chiếm 8% doanh thu năm 2025 của tập đoàn. Tuy nhiên, biểu tình gây tổn hại cho du lịch có thể làm giảm chi tiêu mua sắm miễn thuế. Ông Thozet cho biết hoạt động mua sắm miễn thuế chiếm khoảng 20% doanh thu của LVMH tại Pháp. Ông cảnh báo khoảng trống chính trị kéo dài thêm sáu tháng sẽ là quãng thời gian dài đối với thị trường, nền kinh tế và các nhà điều hành doanh nghiệp.