Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ đến gần, đảng Cộng hòa đang đưa đạo luật “One Big Beautiful Bill Act” do Tổng thống Donald Trump ký ban hành vào trọng tâm vận động tranh cử. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết đến tuần này, hơn 64 triệu tờ khai thuế đã ghi nhận ít nhất một trong các chính sách giảm thuế mới của đạo luật. Tuy nhiên, các chuyên gia chính sách lưu ý rằng tác động giữa các hộ gia đình không giống nhau. Quy mô giảm thuế phụ thuộc vào thu nhập, hình thức khai thuế, cơ cấu gia đình và việc người nộp thuế có đủ điều kiện hưởng các khoản giảm trừ cụ thể hay không.
Đạo luật còn được gọi là “Working Families Tax Cuts”. Văn bản này vĩnh viễn gia hạn nhiều điều khoản trong Đạo luật Cắt giảm thuế và Việc làm năm 2017 của ông Trump, đồng thời bổ sung các khoản giảm trừ đối với thu nhập từ tiền tip, tiền làm thêm giờ, người cao tuổi và lãi vay mua ô tô. Mức trần khấu trừ thuế bang và địa phương, thường gọi là SALT, cũng được nâng lên.
Các điều khoản thuế năm 2017 vẫn là phần tác động lớn nhất
Theo Tax Foundation, nếu các điều khoản liên quan của luật năm 2017 hết hiệu lực vào cuối năm 2025, khoảng 62% người Mỹ có thể phải chịu mức thuế cao hơn trong năm 2026. Đạo luật mới vĩnh viễn duy trì các bậc thuế thấp hơn, mức khấu trừ tiêu chuẩn cao hơn, tín dụng thuế trẻ em linh hoạt hơn, cùng mức miễn thuế cao hơn đối với thuế di sản và thuế quà tặng.
Garrett Watson, Phó chủ tịch phụ trách chính sách thuế liên bang tại Tax Foundation, cho biết xét về tổng giá trị, việc gia hạn các chính sách giảm thuế hiện hữu mang lại lợi ích lớn hơn những khoản giảm trừ mới được bổ sung. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng phần này chủ yếu duy trì cấu trúc thuế cũ. Vì vậy, nhiều người nộp thuế không thực sự nhận thêm tiền mà chỉ tránh được mức thuế cao hơn có thể phát sinh nếu các điều khoản hết hiệu lực.
Joseph Rosenberg, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Chính sách Thuế Urban-Brookings, cho rằng các điều khoản trong đạo luật “tác động khác nhau đến từng hộ gia đình”. Nguồn thu nhập và cách khai thuế sẽ quyết định mức hưởng lợi cuối cùng.
Giảm trừ tiền tip và làm thêm chỉ áp dụng cho nhóm đủ điều kiện
Cam kết miễn thuế đối với tiền tip và thu nhập làm thêm giờ mà ông Trump đưa ra trong chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2024 đã được đưa vào đạo luật. Các khoản giảm trừ này thường giảm dần khi thu nhập vượt qua một số ngưỡng nhất định. Do đó, lợi ích chủ yếu tập trung vào những người vừa có thu nhập thuộc diện áp dụng, vừa đáp ứng các điều kiện liên quan.
Dữ liệu mới nhất của Bộ Tài chính cho thấy khoản giảm trừ tiền tip được khai báo có giá trị trung bình hơn 7.000 USD, trong khi khoản giảm trừ mới dành cho người cao tuổi đạt trung bình trên 7.500 USD. Khấu trừ lãi vay mua ô tô cũng có phạm vi áp dụng tương đối hẹp: chỉ những người mua xe đáp ứng đủ điều kiện mới được sử dụng, còn các hộ gia đình không có khoản vay phù hợp hoặc không đáp ứng quy định sẽ không được hưởng.
Cần phân biệt rằng khấu trừ thuế làm giảm phần thu nhập chịu thuế, chứ không phải khoản tiền mặt được trả trực tiếp. Nếu người nộp thuế vốn không có nghĩa vụ thuế phải nộp, khoản khấu trừ thường không tạo thêm tiền hoàn thuế. Vì vậy, các hộ gia đình có thu nhập thấp nhất chưa chắc nhận được lợi ích lớn nhất; một số hộ có thể không sử dụng hết hạn mức do nghĩa vụ thuế ban đầu đã thấp.
Nâng trần SALT giúp các hộ thu nhập cao dễ hưởng lợi hơn
Đạo luật cũng nâng mạnh trần khấu trừ thuế bang và địa phương. Với những người khai thuế theo phương pháp khấu trừ từng khoản, trần SALT cho năm 2025 tăng lên 40.000 USD, so với 10.000 USD của năm 2024. Bộ Tài chính chưa công bố đầy đủ số liệu khai khấu trừ SALT, nhưng tại một số bang có mức thuế cao như California và New Jersey, một số dữ liệu cho thấy tiền hoàn thuế đã tăng.
Heather Long, Kinh tế trưởng tại Navy Federal Credit Union, cho rằng thay đổi này có thể mở rộng đáng kể không gian khấu trừ cho một bộ phận người nộp thuế ở các bang có thuế cao. Watson lưu ý rằng việc nâng trần SALT có lợi hơn cho các hộ gia đình có thu nhập trung bình cao và thu nhập cao; ưu đãi này sẽ giảm dần khi thu nhập vượt 500.000 USD.
Khấu trừ từng khoản vốn phổ biến hơn ở những người có thu nhập cao và có nhiều khoản chi đủ điều kiện. Vì thế, các hộ thu nhập thấp nhận được tương đối ít lợi ích từ điều khoản SALT mới.
Tiền hoàn thuế tăng không chỉ phản ánh luật mới
Mức hoàn thuế trung bình trong mùa khai thuế năm 2026 cũng được theo dõi như một chỉ dấu về tác động của chính sách. Dữ liệu của Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) cho thấy tính đến ngày 8/5, khoản hoàn thuế trung bình đối với tờ khai cá nhân đạt 3.276 USD, tăng 11,5% so với mức quanh cùng kỳ năm trước.
Tuy nhiên, tiền hoàn thuế không tương đương với tổng số tiền thuế được giảm trong cả năm. Khoản hoàn thuế phản ánh chênh lệch giữa nghĩa vụ thuế của năm trước và số tiền đã bị khấu trừ từ thu nhập. Tỷ lệ khấu trừ trên tiền lương, biến động thu nhập, thay đổi số thành viên gia đình và các điều chỉnh thuế khác đều có thể khiến khoản hoàn thuế tăng hoặc giảm. Vì vậy, chỉ dựa vào mức hoàn thuế trung bình cao hơn thì không thể kết luận mọi hộ gia đình đều nhận được lợi ích tương đương từ các chính sách thuế mới của ông Trump.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai cho biết hàng chục triệu người Mỹ đã sử dụng ít nhất một điều khoản giảm thuế chính, và chính quyền Trump sẽ tiếp tục nhấn mạnh đạo luật này với cử tri. Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đến gần, các chuyên gia chính sách cho rằng chưa thể dựa riêng vào số liệu hoàn thuế để đánh giá các biện pháp giảm thuế sẽ ảnh hưởng thế nào đến lựa chọn của cử tri.
Một cuộc thăm dò hồi tháng 7 với khoảng 2.100 người trưởng thành tại Mỹ cho thấy gần một nửa số người được hỏi không thể giải thích nội dung cụ thể của “One Big Beautiful Bill Act”. Với người nộp thuế, số tiền giảm thuế thực tế vẫn phụ thuộc vào mức thu nhập, điều kiện khấu trừ và phương thức khai thuế, thay vì tên gọi của đạo luật.