Từ ngày 1/7/2027, Úc dự kiến bỏ mức giảm 50% thuế lãi vốn (CGT) đối với tài sản đầu tư. Nhà đầu tư tiền mã hóa có thể phải nộp thuế trên phần lợi nhuận lớn hơn; việc lưu hồ sơ giá trị tài sản, cân nhắc quỹ hưu trí tự quản hoặc vay thế chấp bằng Bitcoin có thể ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế, nhưng cũng đi kèm chi phí, hạn chế tiếp cận vốn và rủi ro thanh lý.
Fred Schebesta, nhà sáng lập Finder và nhà đầu tư tiền mã hóa, đã quyết định chuyển đến Singapore, gọi thay đổi thuế là một “đòn giáng mạnh”. Tuy vậy, chuyển nơi cư trú không phải lựa chọn duy nhất. Một số nhà đầu tư đang cân nhắc lập quỹ hưu trí tự quản (SMSF) hoặc vay tiền thay vì bán tài sản; cách xử lý thuế và chi phí thực tế cần được xem xét theo từng trường hợp.
Từ tháng 7/2027, cách tính thuế lãi vốn sẽ thay đổi
Từ năm 1999, thông thường người sở hữu tài sản tại Úc chỉ phải tính một nửa khoản lãi vốn vào thu nhập chịu thuế. Theo chế độ mới, lãi vốn sẽ chịu thuế theo thuế suất thu nhập cá nhân; phần điều chỉnh theo lạm phát của giá vốn là khoản giảm trừ còn lại.
Các mức thuế được nêu gồm 30% đối với phần thu nhập và lãi vốn trong khoảng 45.000-135.000 AUD, 37% với phần từ 135.000-190.000 AUD và 47% với phần vượt 190.000 AUD. Ngay cả người có thu nhập thấp không nhận trợ cấp, trong đó có sinh viên và người đã nghỉ hưu, cũng có thể chịu mức thuế lãi vốn tối thiểu 30%.
Điều chỉnh theo lạm phát có lợi hơn với tài sản được nắm giữ lâu năm nhưng tăng giá tương đối chậm. Chẳng hạn, nếu mua bất động sản với giá 1 triệu AUD vào năm 2027 rồi bán sau 10 năm với giá 1,5 triệu AUD, giả định lạm phát hằng năm là 3%, khoảng 344.000 AUD trong phần tăng giá danh nghĩa có thể được xem là do lạm phát và không tính vào lợi nhuận chịu thuế.
Andrea Yuen, CEO của Swyftx, nhận định mức giảm thuế từ điều chỉnh lạm phát sẽ hạn chế hơn với tài sản mã hóa do giá thường tăng nhanh. Nếu Bitcoin được mua với giá 10.000 AUD và bán sau 10 năm ở mức 100.000 AUD, khoản điều chỉnh theo lạm phát vào khoảng 3.439 AUD. Theo quy định cũ, lợi nhuận chịu thuế là 45.000 AUD; theo chế độ mới, con số này vào khoảng 86.600 AUD.
Chris Brycki, nhà phân tích tại Stockspot, so sánh tác động của quy định mới trên 10 nhóm tài sản. Ông cho biết tiền mã hóa đứng cuối bảng vì gần như toàn bộ lợi nhuận đến từ tăng giá vốn, khiến mức sinh lời sau thuế có thể bị ảnh hưởng rõ hơn.
Giá trị tài sản ngày 1/7/2027 sẽ là mốc quan trọng
Lợi nhuận hiện thực hóa trước ngày 1/7/2027 vẫn được áp dụng mức giảm 50% hiện hành. Với tài sản còn nắm giữ tại thời điểm đó, nhà đầu tư cần lưu lại giá trị của từng đồng tiền mã hóa, bởi phần tăng giá phát sinh sau ngày này sẽ chịu quy định mới.
Ben Simpson, nhà sáng lập Collective Shift, cho rằng diễn biến của Bitcoin từ giữa năm trong bối cảnh kinh tế vĩ mô bất lợi có thể là một tham chiếu cho thị trường trước khi chính sách có hiệu lực. Tuy nhiên, ông cảnh báo nhà đầu tư không nên đặt kỳ vọng vào một đợt tăng giá mạnh, đồng thời cho rằng đợt halving Bitcoin vào tháng 5/2028 có thể là nguồn tạo lợi nhuận chính. Yuen cũng lưu ý giá thị trường nằm ngoài khả năng kiểm soát của nhà đầu tư; chỉ chờ giá tăng không phải là một kế hoạch thuế đáng tin cậy.
Phe đối lập cam kết đảo ngược chính sách, nhưng chưa rõ thời điểm
Liên minh đối lập Úc (The Coalition) và One Nation đều cam kết hủy bỏ cải cách thuế. Tuy nhiên, Công đảng Úc (ALP) đang nắm 94 trong tổng số 150 ghế tại Hạ viện, nên việc thay đổi chính phủ không dễ xảy ra. Ngay cả khi chính phủ đổi, vẫn chưa rõ luật có thể được thông qua tại Thượng viện kịp thời hay chính sách có bị hủy trước kỳ kê khai đầu tiên vào ngày 1/7/2028 hay không.
Adrian Forza, giám đốc Crypto Tax Australia, cho biết nếu quy định cũ và mới liên tục thay đổi trong giai đoạn chuyển tiếp, người nộp thuế có thể phải tính lợi nhuận theo nhiều cách khác nhau, khiến việc kê khai phức tạp hơn. Về dài hạn, thay đổi chính sách cũng có thể mang lại lợi ích lớn hơn cho công chúng. Khả năng đảo ngược và thời điểm thực hiện vẫn là những biến số quan trọng trong kế hoạch thuế của nhà đầu tư tiền mã hóa.
SMSF cho phép nắm giữ tiền mã hóa, nhưng hạn chế rút tiền
SMSF cho phép thành viên tự quản lý khoản tiết kiệm hưu trí. Nhìn chung, người tham gia có thể rút tiền miễn thuế từ năm 60 tuổi, trong khi khoản đầu tư bên trong quỹ tiếp tục tăng trưởng. Do các quỹ hưu trí bán lẻ không cho khách hàng đầu tư trực tiếp vào tiền mã hóa, người muốn đưa tài sản mã hóa vào danh mục hưu trí thường phải tự lập SMSF.
Simpson cho biết khoảng một phần ba khách hàng có tài sản lớn của ông đầu tư tiền mã hóa qua SMSF. Ông xem việc mua và tích lũy Bitcoin dài hạn trong quỹ là một lựa chọn, nhưng không khuyến nghị dùng phần lớn tiền hưu trí để nắm giữ altcoin có biến động ngắn hạn cao. Hạn chế đáng kể là vốn bị khóa: nhà đầu tư trẻ có thể phải chờ hàng chục năm mới được sử dụng tài sản. Vì vậy, hình thức này phù hợp hơn với người gần tuổi nghỉ hưu và có khả năng trang trải chi phí thành lập.
SMSF còn phát sinh phí kiểm toán, hồ sơ tuân thủ và chi phí duy trì, thường vào khoảng 2.000-4.000 AUD mỗi năm. Một số nhà cung cấp trực tuyến như Stake đưa ra phương án tổng phí thường niên khoảng 1.330 AUD nếu phạm vi đầu tư chỉ gồm ETF Bitcoin hoặc Ethereum. Nhà đầu tư cũng cần tính đến việc phải bán tiền mã hóa đang nắm giữ và nộp thuế tương ứng trước khi quỹ mua lại tài sản, cùng với giới hạn đóng góp hằng năm. Forza cho biết trong một số trường hợp, có thể sắp xếp để quỹ có quy mô gần 400.000 AUD.
Vay thế chấp bằng Bitcoin đi kèm lãi suất và nguy cơ thanh lý
BlockEarner, Veild và Swyftx là một số đơn vị cung cấp dịch vụ vay bằng cách thế chấp Bitcoin. So với bán tài sản, vay có thể giúp người nắm giữ chưa phải thanh lý Bitcoin, nhưng khoản vay thường có thời hạn ngắn, lãi suất cao và giá trị vay thấp hơn giá trị tài sản thế chấp. Swyftx có tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản (LTV) khoảng 40%.
Nếu giá tài sản thế chấp giảm đến ngưỡng quy định, người vay có thể bị yêu cầu bổ sung tài sản hoặc đối mặt với việc tài sản bị thanh lý. Yuen nói hình thức này phụ thuộc vào nhận định của người vay về diễn biến giá Bitcoin. Simpson cho rằng nếu lãi suất vay là 10% và Bitcoin tăng trưởng kép 33% mỗi năm, về mặt toán học, vay có thể có lợi hơn bán tài sản rồi nộp thuế lãi vốn. Tuy nhiên, đây là chiến lược sử dụng đòn bẩy, phù hợp hơn với nhà đầu tư giàu kinh nghiệm và có đủ vốn để ứng phó khi thị trường giảm. Ông không khuyến nghị cách này cho người đã có mức độ tiếp xúc cao với tiền mã hóa nhưng thiếu nguồn vốn dự phòng.
Tại thời điểm bài viết được đăng, Bitcoin đã giảm 28% trong một năm. Trong bối cảnh đó, người vay vừa phải trả lãi vừa có thể đối mặt với yêu cầu bổ sung tài sản hoặc thanh lý. Mức độ rủi ro thực tế phụ thuộc vào điều khoản vay, tỷ lệ thế chấp và diễn biến thị trường.
Cách xử lý thuế với khoản vay tiền mã hóa chưa rõ ràng
Vay tiền không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc không phát sinh thuế lãi vốn. Forza lấy ví dụ người dùng gửi ETH vào nền tảng tài chính phi tập trung Aave: tài sản được tự động chuyển thành WETH, bước này có thể được xem là một sự kiện chịu thuế; việc rút ETH sau đó cũng có thể phát sinh cách xử lý thuế riêng.
Với dịch vụ cho vay tập trung như BlockEarner hoặc Swyftx, Cơ quan Thuế Úc (ATO) chưa làm rõ liệu hoạt động này có phải sự kiện chịu thuế hay không. Forza cho biết Veild là nhà cung cấp duy nhất tại Úc đã nhận được phán quyết tư nhân xác nhận sản phẩm của họ không cấu thành sự kiện chịu thuế. Swyftx nói họ chưa xin phán quyết tư nhân và khuyến nghị khách hàng tìm tư vấn thuế; BlockEarner không phản hồi yêu cầu bình luận.
Trước khi vay thế chấp bằng tiền mã hóa, nhà đầu tư cần xem xét không chỉ lãi suất và điều kiện thế chấp mà cả cách từng sản phẩm được xử lý thuế. Quy định mới dự kiến có hiệu lực ngày 1/7/2027, còn nghĩa vụ thuế từ các khoản vay vẫn phụ thuộc vào cấu trúc sản phẩm và cách cơ quan thuế xác định.