Tính đến ngày 22/9/2026, Andrew Hill Investment Advisors (AHIA) cho biết thị trường quý III chịu tác động đồng thời từ giá dầu tăng, lạm phát dai dẳng và lãi suất đi lên. Dầu WTI tăng 36,05% so với ngày 1/7, lên 99,25 USD/thùng; lãi suất quỹ liên bang được nâng lên 3,75%-4%, đánh dấu lần tăng đầu tiên sau hơn ba năm. Chứng khoán vẫn tăng nhờ lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện và làn sóng đầu tư AI, nhưng trái phiếu, chi phí vay mua nhà và chi tiêu của người tiêu dùng đều chịu sức ép.
Cổ phiếu tăng, trái phiếu giảm trong quý III
Tính đến ngày 22/9, chỉ số tổng lợi nhuận S&P 500 tăng từ 7.499,36 điểm ngày 1/7 lên 7.764,64 điểm, tương đương 3,54%. Trong khi đó, chỉ số tổng lợi nhuận Bloomberg US Aggregate Bond giảm từ 98,98 xuống 96,21, mất 2,80%. Vàng tăng 8,14%, lên 398,38 USD.
Lợi suất trái phiếu biến động rõ rệt hơn: lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm tăng từ 4,20% lên 4,75%, kỳ hạn 10 năm từ 4,47% lên 4,97%. Lãi suất thế chấp cố định 30 năm tăng từ 6,49% lên 6,95%. Cùng kỳ, WTI tăng từ 72,95 USD lên 99,25 USD/thùng. Giá xăng bình quân tại các trạm ở Mỹ tăng từ 3,96 USD lên 4,60 USD/gallon, còn dầu diesel tăng từ 4,67 USD lên 6,52 USD/gallon, lần lượt tăng 16,16% và 39,67%.
AHIA nhận định đợt tăng mạnh của giá dầu trong tháng 7 khiến S&P 500 gần như đi ngang. Sang tháng 8, lợi nhuận doanh nghiệp vượt kỳ vọng giúp chỉ số tăng khoảng 1,2%; đến tháng 9, lãi suất tiếp tục đi lên và hạn chế đà tăng của cổ phiếu. Tăng trưởng lợi nhuận đã bù đắp một phần sức ép vĩ mô, song kết quả giữa các ngành vẫn phân hóa đáng kể.
Việc làm chậm lại, lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu
Thị trường lao động Mỹ vẫn tạo thêm việc làm, nhưng số việc làm mới đang giảm dần. Tháng 8 ghi nhận 162.000 việc làm mới; tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức nhỉnh hơn 4%. AHIA cho rằng tình hình việc làm tác động trực tiếp đến tiêu dùng hộ gia đình. Trong khi đó, thế hệ baby boomer bước vào tuổi nghỉ hưu, thay đổi nhân khẩu học và tốc độ nhập cư chậm lại khiến lực lượng lao động mới khó bù đắp hoàn toàn số người rời thị trường lao động.
Lạm phát tiêu dùng bình quân ba tháng qua ở mức 3,4%, giảm so với đỉnh 4,3% hồi tháng 5 nhưng vẫn cao hơn đáng kể mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Lạm phát giá sản xuất bình quân năm nay là 4,8%; chi phí đầu vào tăng có thể tiếp tục được chuyển vào giá hàng hóa và dịch vụ. Trong quý II, chỉ số giá tiêu dùng tăng 3,8% theo mức quy đổi năm; một số mặt hàng như thịt bò tăng giá hai chữ số. Tại một số thị trường, dầu diesel đã lên 6 USD/gallon, cao hơn khoảng 45% so với một năm trước.
AHIA cũng nêu chi phí hạ thủy tàu tại một bến ở Chokoloskee, Florida, tăng từ 20 USD lên 35 USD mỗi ngày trong vài năm. Những khoản chi thường nhật như vậy có thể khiến người dân cảm nhận lạm phát rõ hơn các số liệu tổng thể. Nếu thị trường lao động tiếp tục ổn định, Fed vẫn có dư địa tăng lãi suất hoặc duy trì mặt bằng cao trong thời gian dài hơn.
Lợi suất tăng gây sức ép lên trái phiếu dài hạn
Diễn biến chính của thị trường trái phiếu trong quý III là lợi suất tiếp tục đi lên. Cuối tháng 9, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm chạm 5%, còn lợi suất kỳ hạn 30 năm lên mức cao nhất kể từ năm 2004. Lợi suất tăng khiến giá trái phiếu đang lưu hành giảm, góp phần kéo chỉ số Bloomberg US Aggregate Bond xuống 2,8% trong quý và gây sức ép lên kết quả của tài sản thu nhập cố định trong năm nay.
AHIA cho rằng lợi suất 10 năm quanh 5% có thể là ngưỡng tham khảo để một số nhà đầu tư cân nhắc phân bổ lại vào trái phiếu, khi họ phải đánh giá lại sự cân bằng giữa rủi ro lãi suất và mức sinh lời. Trong một số tài khoản khách hàng, AHIA tăng nắm giữ trái phiếu doanh nghiệp có lợi suất gần 6%. Lãi suất cao làm suy yếu diễn biến của một số trái phiếu riêng lẻ kỳ hạn dài, nhưng một số khách hàng vẫn ghi nhận mức tăng nhẹ ở các khoản đầu tư thu nhập cố định khác. Pioneer Cat Bond Fund là nguồn đóng góp tích cực lớn nhất.
Cổ phiếu AI và phần mềm nâng đỡ danh mục
Lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục vượt dự báo của giới phân tích. Doanh thu của các công ty công nghệ và năng lượng lần lượt tăng 37% và 26%; các ngành truyền thông, tài chính, công nghiệp và chăm sóc sức khỏe tăng khoảng 10%-15%. Tiện ích và hàng tiêu dùng không thiết yếu kém hơn, với doanh thu cùng tăng 4,8%.
Cổ phiếu liên quan đến AI tạo ra khác biệt rõ nhất trong quý. Một danh mục cổ phiếu AI có tỷ trọng ngang nhau tăng 13,0%, trong khi danh mục các doanh nghiệp kinh tế truyền thống giảm 8,3%—chênh lệch hơn 21 điểm phần trăm. Trong tài khoản khách hàng, phần mềm, phần cứng AI và một số khoản đầu tư chiến lược ghi nhận kết quả khả quan.
Trong nhóm phần mềm, Microsoft tăng 30%, Blackbaud tăng 50% và DocuSign tăng 58%. Ở mảng phần cứng AI, Nvidia tăng 6% và tiếp tục công bố kết quả kinh doanh mạnh; Arista Networks tăng 16%. Một số khoản nắm giữ khác cũng tăng: Automatic Data Processing tăng 20%, hưởng lợi từ mặt bằng lãi suất cao; Okeanis Eco Tankers tăng 21% nhờ nhu cầu vận chuyển dầu; công ty khai thác vàng Newmont tăng 24%. Apple và Garmin, hai khoản đầu tư dài hạn, lần lượt tăng 15% và 16%.
Cổ phiếu liên quan đến điện làm giảm bớt một phần thành quả. Nextpower giảm 35%, GE Vernova giảm 21%; GE Aerospace mất 16% khi hoạt động đi lại bằng đường hàng không giảm. Diễn biến này cho thấy chỉ số chung tăng không đồng nghĩa các ngành năng lượng, hạ tầng và chu kỳ đều đi lên; lãi suất, giá hàng hóa và nhu cầu vẫn chi phối kết quả của từng lĩnh vực.
Đầu tư AI tiếp tục mở rộng, nhưng trung tâm dữ liệu gặp giới hạn
Theo AHIA, việc xây dựng hạ tầng AI hiện là một động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế. GDP quý II tăng 2,1%, gần với xu hướng dài hạn; nếu loại trừ khoản đầu tư quy mô lớn vào AI, tăng trưởng có thể chỉ gần bằng 0. Bước sang quý IV, doanh nghiệp dự kiến tiếp tục chi cho năng lực tính toán AI, trung tâm dữ liệu và thiết bị liên quan. Tuy nhiên, thị trường bắt đầu quan tâm liệu tốc độ đầu tư có chậm lại trong năm 2027 và 2028 hay không.
Câu hỏi trọng tâm là khi nào nguồn cung năng lực tính toán mới có thể đáp ứng nhu cầu. Khi các khoản chi vốn lớn bổ sung thêm tài nguyên tính toán, cung và cầu hạ tầng AI có thể tiến gần nhau hơn lần đầu tiên. Mặt khác, việc xây dựng trung tâm dữ liệu liên quan đến ô nhiễm không khí, tiếng ồn, môi trường tự nhiên, nguồn nước và công suất lưới điện. Vì vậy, quy trình phê duyệt của cộng đồng địa phương và rà soát của cơ quan quản lý có thể ngày càng đáng chú ý.
Trong hoạt động nghiên cứu, AHIA sử dụng Microsoft Copilot, công cụ ASKB của Bloomberg và các tác nhân AI chuyên dụng khác để đẩy nhanh việc tổng hợp tài liệu và phân tích. Bước tiếp theo là tự động hóa thêm các công việc lặp lại. AI đã được ứng dụng trong phát triển phần mềm, phân tích tài liệu và tuân thủ, phát hiện gian lận, truy xuất thông tin và nghiên cứu thuốc. Eli Lilly và Vertex Pharmaceuticals cũng sử dụng các công nghệ liên quan trong công nghệ sinh học và phát triển dược phẩm.
Những rủi ro tiềm tàng của AI tập trung ở an ninh mạng, ứng dụng quốc phòng và mức độ tự chủ của mô hình. Công nghệ được phát triển để chống tội phạm mạng cũng có thể bị kẻ tấn công lợi dụng; các hệ thống không người lái tự chủ và AI quân sự có thể làm gia tăng rủi ro an ninh. Một số lãnh đạo doanh nghiệp AI đã đề xuất làm chậm việc phát hành sản phẩm và mô hình. Các mô hình mới có khả năng hỗ trợ cải thiện thế hệ tiếp theo; nếu mục tiêu phát triển hoặc cơ chế kiểm soát lệch hướng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý sẽ khó phát hiện vấn đề kịp thời. AHIA dự kiến nhịp ra mắt sản phẩm có thể chậm lại và việc giám sát sẽ tăng, dù quản lý quá chặt cũng có thể ảnh hưởng đến vị thế của Mỹ trong cạnh tranh AI quốc tế.
Thương mại và chuyển dịch năng lượng tác động đến giá cả
AHIA xác định giá dầu tăng, các biện pháp thuế quan mới và lãi suất cao là những sức ép chính đối với kinh tế hiện nay. Quan hệ thương mại thay đổi, vận chuyển hàng hóa gián đoạn và căng thẳng giữa các đối tác thương mại truyền thống có thể đẩy chi phí đầu vào của doanh nghiệp lên cao. Áp lực chi phí này có thể truyền sang lạm phát, lãi suất và thị trường trái phiếu.
Những thay đổi trong cơ cấu năng lượng toàn cầu và ngành ô tô cũng ảnh hưởng đến nhu cầu dầu. Trung Quốc đã tăng mạnh công suất điện mặt trời trong những năm gần đây; mức công suất lắp đặt mới và tổng công suất trong năm 2025 đều cao hơn đáng kể so với Mỹ và châu Âu. Xe điện hiện chiếm khoảng 62% doanh số ô tô tại Trung Quốc. Nhà phân tích Mike McGlone nhận định việc Trung Quốc giảm phụ thuộc vào dầu có thể góp phần hạn chế áp lực tăng thêm lên giá dầu.
Tỷ trọng trái phiếu Kho bạc Mỹ do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ đang giảm. Việc một số quốc gia giảm tham gia các phiên đấu giá trái phiếu Kho bạc cũng có thể là một yếu tố đẩy lợi suất lên cao. Giá dầu, dòng chảy thương mại và nhu cầu trái phiếu chính phủ tác động qua lại, khiến lạm phát và lãi suất tiếp tục là biến số then chốt trong định giá tài sản quý IV.
AHIA ưu tiên lợi suất và thanh khoản trong quý IV
AHIA cho biết lãi suất tăng đã làm thay đổi tương quan giữa cổ phiếu và trái phiếu trong danh mục. Mặt bằng lãi suất cao gây giảm giá các trái phiếu hiện hữu, nhưng lợi suất của trái phiếu mua mới đã tiến gần mức cao nhất trong khoảng 20 năm. Trái phiếu doanh nghiệp xếp hạng cao có lợi suất trên 6%, còn trái phiếu đô thị miễn thuế có lợi suất trên 4%; tỷ trọng tài sản thu nhập cố định có thể tăng dần.
Về dài hạn, cổ phiếu vẫn có tiềm năng sinh lời, nhưng trong ngắn hạn thị trường phải đối mặt với lãi suất tăng, chi tiêu tiêu dùng thắt chặt, khả năng các dự án AI chậm lại và môi trường thương mại toàn cầu biến động. AHIA vì vậy có xu hướng tăng tỷ trọng tiền mặt để tạo vùng đệm trước biến động và duy trì thanh khoản khi giá tài sản thay đổi. Trong quý IV, các yếu tố cần theo dõi gồm giá dầu, việc làm, lạm phát, lợi suất trái phiếu Kho bạc và chi tiêu vốn cho AI, cùng khả năng chúng tìm được một trạng thái cân bằng mới.