Dữ liệu kinh tế mới nhất cho thấy xu hướng tiêu dùng chậm lại của người Mỹ ngày càng rõ rệt, không chỉ làm gia tăng lo ngại về tăng trưởng kinh tế của Mỹ mà còn có thể ảnh hưởng đến xu hướng kinh tế toàn cầu.
Tăng trưởng tiêu dùng yếu kém, kinh tế chịu sức ép
Dữ liệu công bố vào thứ Hai cho thấy doanh số bán lẻ tại Mỹ trong tháng Hai chỉ tăng 0,2% so với tháng trước, thấp hơn nhiều so với dự kiến 0,7%. Tâm lý tiêu dùng cẩn trọng dần xuất hiện, với sự ảm đạm trong doanh số bán hàng không thiết yếu, nhiều tiền hơn được phân bổ vào nhu yếu phẩm. Đáng chú ý, đây là tháng thứ hai liên tiếp các số liệu kinh tế thực tế xác nhận dự đoán tâm lý tiêu dùng bi quan.
Các yếu tố chính dẫn đến sự suy yếu tiêu dùng bao gồm sự không chắc chắn của áp lực lạm phát, cắt giảm nhân sự của chính phủ liên bang, biến động thị trường chứng khoán và chính sách thuế quan thường xuyên điều chỉnh của chính phủ Trump. Dữ liệu cho thấy chỉ số niềm tin tiêu dùng Mỹ đã giảm trong ba tháng liên tiếp, với mức giảm tháng Ba đặc biệt rõ rệt, giảm 11% so với tháng Hai. Mặc dù mối quan hệ giữa niềm tin tiêu dùng và chi tiêu thực tế không cao trong những năm qua, sự giảm sút tâm lý tiêu dùng hiện nay đang dần chuyển thành sự sụt giảm chi tiêu thực sự, đặc biệt là trong thị trường hàng hóa không thiết yếu dự kiến sẽ tiếp tục ảm đạm. Fitch Ratings dự đoán rằng đến năm 2025, người tiêu dùng sẽ càng trở nên cẩn trọng và có xu hướng đưa ra quyết định tiêu dùng có giá trị.
Dự báo tăng trưởng kinh tế giảm, quyết định của Fed được chú ý
Chi tiêu tiêu dùng luôn là trụ cột quan trọng của kinh tế Mỹ, và dữ liệu mới nhất cho thấy năm nay tăng trưởng kinh tế Mỹ sẽ chịu áp lực lớn hơn. Ngành công nghiệp cũng thể hiện sự yếu kém, chỉ số Empire của New York Fed công bố vào đầu tháng Ba giảm mạnh, cho thấy hoạt động sản xuất chậm lại. Do ảnh hưởng này, mô hình GDPNow của Atlanta Fed đã điều chỉnh dự báo tăng trưởng kinh tế quý đầu tiên của Mỹ từ -1,6% xuống -2,1%. Cục Phân tích Kinh tế Mỹ dự kiến sẽ công bố dữ liệu GDP sơ bộ cho quý đầu tiên vào ngày 30 tháng 4, và Cục Dự trữ Liên bang cũng sẽ cập nhật dự báo kinh tế vào thứ Tư tuần này, nhà đầu tư sẽ theo dõi sát sao đánh giá mới nhất của các nhà ra quyết định về triển vọng kinh tế.
Tuy nhiên, một số nhà kinh tế cho rằng, mặc dù nền kinh tế Mỹ chậm lại nhưng hiện tại chưa có dấu hiệu suy thoái toàn diện. Richard de Chazal, chuyên gia phân tích vĩ mô của công ty William Blair chỉ ra điểm khởi đầu của sự chậm lại kinh tế Mỹ khá vững vàng. Trong thời gian đại dịch, hầu hết các gia đình giảm nợ và tích lũy tiết kiệm, trong khi thị trường lao động vẫn căng thẳng và thu nhập của người dân cũng có sự gia tăng. Chazal cho biết: “Dù tăng trưởng kinh tế có thể tiếp tục chậm lại, nhưng miễn là không có cú sốc nghiêm trọng đối với bảng cân đối tài sản, hay các chính sách tài khóa và tiền tệ không bị thắt chặt một cách đột ngột, khả năng Mỹ rơi vào suy thoái toàn diện trong ngắn hạn vẫn thấp. Tuy nhiên, nguy cơ giảm có xu hướng tăng đáng kể.”
Kinh tế toàn cầu đối mặt với chuỗi phản ứng
Sự chậm lại của tăng trưởng kinh tế Mỹ không chỉ ảnh hưởng đến thị trường nội địa mà còn có thể lan tỏa đến nền kinh tế toàn cầu. Như câu châm ngôn được lưu truyền trong giới kinh tế: "Mỹ hắt hơi, toàn cầu cảm cúm". Chính sách thương mại của chính quyền Trump, đặc biệt là điều chỉnh thuế quan, không chỉ có thể làm giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu mà còn có thể đẩy lạm phát lên cao.
Báo cáo công bố vào thứ Hai của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) dự đoán rằng do ảnh hưởng của việc tăng trưởng chậm lại ở các nền kinh tế chính như Mỹ, Brazil, Canada và Mexico, tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu vào năm 2025 sẽ giảm từ 3,2% năm 2024 xuống còn 3,1%, và tiếp tục giảm xuống 3% vào năm 2026. Ngoài ra, tổ chức này dự đoán rằng thuế quan hai chiều giữa Mỹ với Canada và Mexico sẽ tăng 25% trong tháng Tư. Nếu thuế quan chỉ giới hạn ở một số mặt hàng hoặc tăng thấp hơn, triển vọng tăng trưởng của các nền kinh tế này có thể khả quan hơn một chút, áp lực lạm phát cũng sẽ được giảm bớt.
Báo cáo nhấn mạnh rằng sự gia tăng không chắc chắn về chính sách sẽ làm cho doanh nghiệp và gia đình trì hoãn các quyết định đầu tư dài hạn và tiêu dùng hàng hóa bền, điều này là một rủi ro lớn đối với kinh tế toàn cầu. Với việc tiêu dùng tại Mỹ đang hạ nhiệt, sản xuất đang ảm đạm, và sự gia tăng không chắc chắn do chính sách thương mại, tương lai tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể sẽ phải đối mặt với thách thức lớn hơn.
