Xung đột địa chính trị đẩy biến động thị trường năng lượng toàn cầu lên cao
Năm 2026, các căng thẳng tại Trung Đông, đặc biệt là việc đóng mở liên tục eo biển Hormuz và chiến tranh ở Ukraine, đã khiến thị trường dầu thô và sản phẩm dầu trên toàn cầu trải qua giai đoạn biến động kéo dài và lớn. Biên độ giá dầu dầu thô WTI, xăng dầu RBOB và diesel ULSD trên các sàn tương lai tăng mạnh, đáp ứng nhu cầu quản trị rủi ro từ nhà đầu tư và doanh nghiệp.
Đường cong giá tương lai cho thấy nguồn cung căng thẳng
Sau khi tình hình khu vực Trung Đông leo thang vào tháng 2 năm 2026, thị trường dầu thô toàn cầu nhanh chóng chuyển sang trạng thái "backwardation" (giá hợp đồng kỳ gần cao hơn kỳ xa). Điển hình với dầu WTI, chênh lệch giá giữa kỳ hợp đồng tháng 5/2026 và tháng 12/2027 đã từ khoảng 0,10 USD/thùng tăng lên trên 10 USD/thùng, phản ánh áp lực về nguồn cung ngắn hạn và sự dao động trong cuộc đàm phán ngừng bắn lẫn nhau tại Trung Đông.
Nút thắt eo biển Hormuz làm thiếu hụt nguồn cung sản phẩm dầu hoàn chỉnh
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu quan trọng tại Trung Đông, do đó các trở ngại tại đây gây ra gián đoạn nguồn cung dầu thô và sản phẩm. Giá chênh lệch tách sản phẩm diesel kỳ hạn tại cảng NY Harbor vào tháng 8 năm nay từng thiết lập mức kỷ lục gần 100 USD/thùng. Dự trữ thành phẩm dầu toàn cầu liên tục suy giảm khi dự trữ dầu tinh chế của Mỹ chỉ còn 103,3 triệu thùng, giảm gần 9,5% so với cùng kỳ năm ngoái và thấp hơn mức trung bình 5 năm, đẩy giá xăng dầu bán lẻ tăng lên mức cao ngất ngưởng.
Mỹ gia tăng xuất khẩu, các nhà máy lọc dầu châu Á đẩy mạnh nhập khẩu
Với năng lực sản xuất và xuất khẩu mạnh, Mỹ trở thành điểm cung dầu và sản phẩm dầu then chốt của thế giới. Tháng 5/2026, tổng khối lượng xuất khẩu dầu thô và sản phẩm của Mỹ đã phá kỷ lục, đạt 13,5 triệu thùng/ngày, tăng 30% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu sang khu vực châu Á - Thái Bình Dương lần đầu vượt 2,5 triệu thùng/ngày, tập trung chủ yếu tại Hàn Quốc, Nhật Bản và Singapore. Nhật Bản, truyền thống phụ thuộc lớn vào dầu Trung Đông, đang tăng đáng kể nhập khẩu dầu Mỹ để giảm thiểu rủi ro gián đoạn cung ứng do tình hình bất ổn tại Trung Đông.
Châu Âu gia tăng nhập khẩu dầu Mỹ để đảm bảo nguồn cung ổn định
Từ sau khi Nga mở chiến dịch quân sự ở Ukraine năm 2022, áp lực lên thị trường năng lượng châu Âu ngày càng lớn. Để giảm thiểu rủi ro từ bất ổn Trung Đông, châu Âu đã tăng cường nhập dầu từ Vịnh Mexico của Mỹ. Trong nửa đầu năm 2026, lượng dầu Mỹ xuất khẩu đến Tây Bắc châu Âu và khu vực Địa Trung Hải vượt 2 triệu thùng/ngày, tăng khoảng 20% so với năm trước. Trước bối cảnh nguồn cung dầu mỏ Trung Đông vẫn còn nhiều bất định, dầu Mỹ được xem như nguồn thay thế đáng tin cậy.
Giá dầu WTI trở thành chỉ số dẫn dắt thị trường toàn cầu
Cùng với việc tăng cường xuất khẩu sang châu Á và châu Âu, vai trò tham chiếu của dầu WTI ngày càng được củng cố. Sau khi thị trường dầu Bắc Hải đưa giá dầu WTI Midland vào hệ thống định giá, chênh lệch giá WTI ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua hàng của các nhà máy lọc dầu châu Âu. Các nhà máy châu Á cũng ngày càng sử dụng dầu Mỹ nhiều hơn, góp phần nâng cao sức ảnh hưởng của WTI trong việc định hướng giá dầu toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung dễ bị gián đoạn và giá phiên biến động mạnh hiện nay.