Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington có thể áp mức thuế rất cao lên hàng hóa từ Liên minh châu Âu (EU), thậm chí đình chỉ thương mại với châu Âu trong một số lĩnh vực, nếu kế hoạch trao cho Canada quy chế thành viên liên kết hoặc một dạng tư cách gần tương đương bị xem là bất lợi hay mang tính “thù địch” với Mỹ. Tuyên bố này làm gia tăng bất định về chính sách thương mại đối với một đề xuất chính trị và kinh tế hiện vẫn đang trong giai đoạn thảo luận.
Trump nêu khả năng áp thuế và gián đoạn thương mại
Ngày 16/9, thứ Tư, trả lời phóng viên về đề xuất đưa Canada trở thành thành viên liên kết hoặc thành viên có quy chế gần tương đương với EU, ông Trump nói: “Nếu họ làm như vậy, nếu tôi cho rằng điều đó dù chỉ có một phần là hành động thù địch, tôi sẽ áp mức thuế rất cao lên châu Âu, hoặc ngừng giao thương với châu Âu trên nhiều phương diện.”
Trong phát biểu này, ông Trump không đưa ra mức thuế cụ thể, thời điểm có hiệu lực hay danh sách nhóm hàng có thể bị áp dụng. Ông cũng không nêu tiêu chí để xác định liệu thỏa thuận giữa Canada và EU có gây tổn hại đến lợi ích của Mỹ hay không. Vì vậy, chưa rõ các biện pháp được đề cập có thể được đưa vào quy trình chính thức hay mới chỉ dừng ở cảnh báo chính sách.
Quy chế liên kết của Canada với EU được chú ý
Tranh luận hiện tập trung vào khả năng EU xem xét trao cho Canada một hình thức quan hệ liên kết chặt chẽ hơn. Nếu ý tưởng này tiếp tục được thúc đẩy, quan hệ kinh tế và chính trị giữa Canada với EU có thể được tăng cường. Tuy nhiên, những thông tin hiện có chưa cho thấy phương án đã được quyết định cuối cùng; hình thức thể chế cụ thể và thời điểm triển khai cũng chưa được xác định.
Đối với thị trường, việc ông Trump gắn vấn đề quan hệ Canada-EU với chính sách thương mại của Mỹ đối với châu Âu khiến một chủ đề vốn thuộc phạm vi hợp tác khu vực có thể tác động đến hoạt động trao đổi hàng hóa xuyên Đại Tây Dương. Nếu Mỹ thực sự áp thuế mới, các nhà xuất khẩu châu Âu, doanh nghiệp nhập khẩu Mỹ và những công ty phụ thuộc vào chuỗi cung ứng giữa châu Âu và Bắc Mỹ có thể phải đánh giá lại chi phí cũng như tuyến thương mại. Trong trường hợp một phần hoạt động giao thương bị đình chỉ, mức độ ảnh hưởng sẽ còn phụ thuộc vào từng ngành và nhóm sản phẩm.
Chi tiết thực thi vẫn chưa được công bố
Ông Trump nhiều lần sử dụng thuế quan như một công cụ trong chính sách thương mại và đối ngoại của Mỹ. Lần này, ông nêu hai khả năng gồm áp “mức thuế rất cao” và ngừng một phần thương mại, nhưng không kèm theo sắc lệnh hành pháp, danh mục thuế quan hay thời hạn đàm phán chính thức.
Việc Canada có được trao quy chế liên kết chặt chẽ hơn với EU hay không, EU sẽ thúc đẩy đề xuất theo cách nào và chính quyền Mỹ có thực hiện bước tiếp theo hay không vẫn cần thêm thông tin chính thức. Tính đến hiện tại, điều đã được xác nhận là ông Trump công khai đề cập khả năng áp dụng các biện pháp thương mại; quy mô thuế, phạm vi hàng hóa và thời điểm thực hiện chưa được công bố. Doanh nghiệp và giới giao dịch sẽ cần theo dõi các văn bản chính thức từ EU, Canada và Mỹ, cũng như việc đề xuất này có chuyển từ tuyên bố chính trị thành chính sách thương mại có thể triển khai hay không.