Ngày 25/10, Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche bảo vệ vụ kiện của Bộ Tư pháp liên quan cuộc bầu cử Thượng viện tại Alaska. Vụ kiện đề nghị bang không chứng nhận kết quả nếu Thượng nghị sĩ đương nhiệm Dan Sullivan của đảng Cộng hòa thất cử và tòa xác định rằng sự nhầm lẫn của cử tri đã ảnh hưởng đến kết quả. Tranh chấp tập trung vào khả năng một ứng viên cùng tên làm phân tán phiếu bầu; chiếc ghế này cũng liên quan đến việc đảng Cộng hòa có giữ được quyền kiểm soát Thượng viện hay không.
Hai ứng viên cùng tên Dan Sullivan là tâm điểm vụ kiện
Phe Cộng hòa lo ngại một ứng viên khác tên Dan Sullivan có thể khiến một bộ phận cử tri nhầm lẫn, ảnh hưởng đến cuộc đua giữa Thượng nghị sĩ đương nhiệm Sullivan và ứng viên đảng Dân chủ Mary Peltola. Ứng viên còn lại là một giáo viên nghỉ hưu, từng làm quản lý trường học tại cộng đồng nghề cá nhỏ Petersburg.
Tên hai ứng viên trên lá phiếu được ghi khác nhau. Thượng nghị sĩ đương nhiệm xuất hiện với tên “Dan S. Sullivan”, kèm thông tin “đảng Cộng hòa đã đăng ký” và “đương nhiệm”. Ứng viên còn lại được ghi là “Daniel J. Sullivan Jr.”, không có nhãn đảng phái. Trump cho rằng cách ghi này không công bằng; ông nói ứng viên đương nhiệm nên được giới thiệu rõ là “Thượng nghị sĩ Dan Sullivan”, thay vì chỉ ghi “đương nhiệm”, vì nhiều cử tri có thể không hiểu từ này.
Vụ kiện được đệ trình ngày 22/10, thứ Năm. Hôm sau, Peltola chỉ trích động thái này, gọi đó là hành vi “tham nhũng trắng trợn” theo quan điểm của bà và cho rằng đây là cách đảng Cộng hòa đánh lạc hướng dư luận. Thượng nghị sĩ Cộng hòa khác của Alaska, Lisa Murkowski, cũng công khai phản đối trên mạng xã hội.
Blanche nói vụ kiện không yêu cầu dừng chứng nhận ngay
Trong cuộc phỏng vấn với CNN, Blanche nói chính quyền Trump không tìm cách đảo ngược kết quả bầu cử của bang hay giành quyền điều hành bầu cử cấp bang. Ông cho biết chính quyền muốn giải quyết vấn đề mà không cần kiện tụng và đã tìm kiếm một phương án khả thi. Trước đó, Trump nói chính ông đã chỉ đạo thực hiện động thái này.
Trong cuộc phỏng vấn với CBS, Blanche giải thích thêm rằng vụ kiện nhằm thiết lập cơ sở pháp lý để xử lý nếu có bằng chứng về việc cử tri bị nhầm lẫn, chứ không yêu cầu bang lập tức dừng chứng nhận kết quả. Theo ông, chỉ khi tòa kết luận kết quả bầu cử bị quyết định bởi sự nhầm lẫn thay vì ý chí của cử tri, chính quyền mới cho rằng bang không nên chứng nhận. Blanche lập luận quan điểm này phù hợp với luật liên bang và luật bang Alaska.
Vì vậy, vấn đề trước mắt không phải là đã có bằng chứng đủ sức làm thay đổi kết quả, mà là liệu tòa có xác định sự giống nhau trong tên ứng viên gây nhầm lẫn và mức độ nhầm lẫn đó đủ ảnh hưởng đến kết quả hay không. Các bước tố tụng và phán quyết cuối cùng sẽ quyết định bang có phải trì hoãn hoặc từ chối chứng nhận hay không.
Cuộc đua sát ngày bỏ phiếu gắn với quyền kiểm soát Thượng viện
Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ dự kiến diễn ra ngày 3/11, và ghế Thượng viện tại Alaska là một trong những cuộc đua được chú ý. Nếu Sullivan thất cử và vụ kiện khiến việc chứng nhận kết quả bị thách thức, tranh chấp có thể kéo dài sau ngày bỏ phiếu. Với thị trường, kết quả tại Alaska liên quan đến quyền kiểm soát Thượng viện và có thể ảnh hưởng đến cách nhà đầu tư đánh giá định hướng chính sách của Mỹ. Tuy nhiên, cả kết quả bầu cử lẫn hệ quả pháp lý của vụ kiện hiện vẫn chưa được xác định.
Blanche từng là luật sư riêng của Trump trước khi được ông bổ nhiệm lãnh đạo Bộ Tư pháp. Các vụ án hình sự liên quan đến cáo buộc Trump can thiệp bầu cử sau cuộc bầu cử năm 2020 đã kết thúc sau khi ông giành nhiệm kỳ tổng thống thứ hai. Trên chương trình của CNN, Blanche bác bỏ câu hỏi của người dẫn về việc liệu vụ kiện hiện nay có mở đường cho những nỗ lực thách thức bầu cử tương tự hay không. Ông nói chính quyền không hành động sai trái hoặc vượt quá thẩm quyền, đồng thời cho rằng cần để quy trình pháp lý tiếp tục.
Vụ kiện nêu khả năng không chứng nhận kết quả nếu tòa đưa ra một kết luận cụ thể; nó không đồng nghĩa với việc kiểm phiếu đã bị thay đổi hay cuộc bầu cử bị hủy bỏ. Lá phiếu của cử tri Alaska và việc tòa có xác định tình trạng nhầm lẫn đủ sức ảnh hưởng đến kết quả hay không vẫn là hai điểm then chốt.